TRUMP LẠI KHOÁT LÁC VỀ VIỆC KHAI THÁC NGUỒN TÀI NGUYÊN CỦA UKRAINE - "MỸ CÓ THỂ LẤY BẤT CỨ THỨ GÌ MÌNH MUỐN"

Nguồn: Kyiv Post, dpa, nghiên cứu riêng, (bb) ngày 1-8-2026 :  Donald Trump coi thỏa thuận về nguyên liệu thô với Ukraine là cơ hội trị giá hàng tỷ đô la cho Mỹ. Tuy nhiên, ông tỏ ra thận trọng hơn đối với một giấy phép quan trọng về vũ khí.

Washington, D.C. – Tổng thống Mỹ Donald Trump coi Ukraine là kho tàng nguyên liệu thô, còn Mỹ là bên hưởng lợi. Tổng thống Mỹ khẳng định thỏa thuận với Kiew cho phép Washington tiếp xúc rộng rãi các nguồn tài nguyên của Ukraine. Đây là một "thỏa thuận khá tốt" cho Hoa Kỳ, ông Trump phát biểu trong một cuộc phỏng vấn với đài *Real America’s Voice*.

Thỏa thuận nguyên liệu thô với Ukraine: Trump mô tả thỏa thuận có tầm ảnh hưởng sâu rộng

Ông Trump lưu ý rằng Ukraine "rất giàu có" và sở hữu trữ lượng lớn các nguyên tố đất hiếm. Theo thỏa thuận, Mỹ có thể đến đó "bất cứ lúc nào" và "lấy gần như bất cứ thứ gì chúng ta muốn", ông nói. Ông ước tính giá trị tiềm năng của thỏa thuận này đối với Hoa Kỳ là hơn 300 tỷ USD.

Tuy nhiên, trên thực tế, thỏa thuận được ký kết vào tháng 4 năm 2025 không trao cho Mỹ quyền kiểm soát không giới hạn đối với tài nguyên thiên nhiên của Ukraine. Thỏa thuận này thiết lập một quỹ tái thiết chung giữa Mỹ và Ukraine, trong đó cả hai bên đều nắm giữ cổ phần ngang nhau. Doanh thu của quỹ sẽ đến từ phí cấp phép, thuế khai thác và các thỏa thuận sản xuất liên quan đến việc khai thác các nguyên liệu thô thiết yếu, đất hiếm và nhiên liệu hóa thạch như dầu mỏ và khí đốt tự nhiên. Việc quản lý quỹ do Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USIDFC) và cơ quan hỗ trợ quan hệ đối tác công-tư của Ukraine cùng thực hiện.

Thỏa thuận tỷ đô của Trump chủ yếu nhằm hỗ trợ tái thiết

Trong khi đó, quyền kiểm soát tài nguyên thiên nhiên của Ukraine vẫn hoàn toàn thuộc về Kiew. Hơn nữa, cơ chế chia sẻ doanh thu đã thỏa thuận chỉ áp dụng cho các giấy phép khai thác mới được cấp. Các doanh nghiệp nhà nước hiện có, chẳng hạn như Ukrnafta, vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Ukraine. Thỏa thuận cũng không quy định việc Ukraine phải hoàn trả khoản viện trợ quân sự của Mỹ. Trước đó, ông Trump từng tuyên bố rằng Mỹ đã cung cấp cho Ukraine hơn 300 tỷ USD cần phải hoàn trả; tuy nhiên, không có khoản nợ nào như vậy của Ukraine đối với Washington được quy định trong thỏa thuận này.

Theo các quy tắc đã thống nhất, doanh thu từ quỹ chung phải được tái đầu tư toàn bộ vào Ukraine. Cả hai nước dự kiến ​​sẽ xử dụng nguồn lực này để góp phần tái thiết đất nước vốn đã bị tàn phá nặng nề bởi cuộc chiến tranh xâm lược của Nga. Tuy nhiên, thỏa thuận này khó có thể mang lại nguồn thu nhanh chóng cho Ukraine trong ngắn hạn. Các ước tính ban đầu từ giới chức chính phủ Ukraine cho thấy quỹ này có thể sẽ cần ít nhất một thập kỷ mới tạo ra được lợi nhuận có thể chuyển đổi thành tiền mặt.

Cách ông Trump mô tả về thỏa thuận này manh tính thổi phồng, vượt xa đáng kể so với các quy tắc thực tế đã được thiết lập. Trong khi Tổng thống nói về việc tiếp xúc các nguồn tài nguyên của Ukraine "bất cứ lúc nào" và lấy "gần như mọi thứ", thì trên thực tế, Kiew vẫn chính thức nắm giữ quyền chủ quyền đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên của mình.

Ông Trump muốn "lấy tất cả", nhưng lại tỏ ra ngần ngại về việc cấp phép sản xuất hệ thống Patriot

Trong khi đó, một trong những đề nghị của Ukraine lại vấp phải sự do dự lớn hơn nhiều từ phía Washington. Hôm thứ Sáu 31-7, ông Trump một lần nữa bày tỏ sự thận trọng đối với khả năng Mỹ cấp phép sản xuất hỏa tiễn đánh chặn Patriot tại Ukraine. "Đây là những loại vũ khí tuyệt vời. Chúng ta phải hết sức cẩn trọng khi cho phép bất kỳ ai chế tạo chúng," ông Trump phát biểu trong cuộc họp nội các tại Trại David. Động thái này đánh dấu sự thay đổi so với thời điểm đầu tháng 7, khi ông từng tuyên bố kế hoạch trao cho Ukraine quyền sản xuất các hệ thống Patriot.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Selenskyy đã đề nghị cấp các giấy phép này trong chuyến thăm White House gần đây. Đối với Kiew, các hỏ tiễn đánh chặn đóng vai trò hết sức quan trọng trong bối cảnh Nga liên tục thực hiện các cuộc không kích; hệ thống Patriot giữ vai trò thiết yếu, đặc biệt là trong việc phòng thủ chống lại hỏa tiễn đạn đạo Nga. Khi nói đến việc khai thác trữ lượng nguyên liệu thô của Ukraine, ông Trump vẽ ra viễn cảnh về những cơ hội kinh tế to lớn cho Hoa Kỳ, song ông vẫn tỏ ra hết sức thận trọng trong việc chuyển giao công nghệ Mỹ vốn mang tính sống còn đối với khả năng phòng thủ của Ukraine.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-8-2026