NHÂN VẬT CHỦ CHỐT TẠM THỜI CỦA IRAN BÁC BỎ TUYÊN BỐ CỦA                                                   TRUMP VỀ ĐÀM PHÁN

Một trong những đại diện cao cấp nhất của lãnh đạo Iran đã bác bỏ khả năng đàm phán với Mỹ. Teheran sẽ không đàm phán với Washington, Bộ trưởng Hội đồng An ninh Quốc gia Ali Larijani viết trên X. Ông trả lời một báo cáo truyền thông cho rằng ông đã tìm cách đàm phán mới với Mỹ thông qua trung gian Oman, bất chấp các cuộc tấn công đang diễn ra. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đẩy Trung Đông vào hỗn loạn, Larijani tiếp tục. Iran không bắt đầu cuộc chiến và sẽ tiếp tục tự vệ.

Trump cáo buộc Iran do dự quá lâu

Trump tuyên bố hôm Chủ nhật 1-3, Iran sẵn sàng đàm phán. "Họ muốn nói chuyện, và tôi đã đồng ý, vì vậy tôi sẽ nói chuyện với họ," tạp chí The Atlantic dẫn lời ông nói sau một cuộc phỏng vấn qua điện thoại. Trump cáo buộc người Iran do dự quá lâu. Ông không cung cấp bất kỳ chi tiết nào về các cuộc đàm phán có thể xảy ra.

Larijani được coi là một trong những nhân vật chủ chốt trong cấu trúc quyền lực của Iran sau vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Tờ Wall Street Journal đưa tin ông đã liên lạc với Oman, nước trung gian hòa giải trước đó, để khởi động các cuộc đàm phán mới với Mỹ về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Teheran.

Ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã viện dẫn chương trình hạt nhân của Iran là một trong những lý do cho cuộc tấn công chung của họ vào nước này. Teheran phủ nhận cáo buộc rằng họ có ý định phát triển vũ khí hạt nhân thông qua chương trình của mình.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-3-2026

 ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI CUỘC CHIẾN QUI MÔ MỚI Ở IRAN - MỸ ĐƯỢC XEM NHƯ ĐÃ BỎ RƠI UKRAINE 

Trong khi Washington và Tel Aviv đang tấn công các mục tiêu của Iran, Moskau lại tập trung vào một mặt trận khác. Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), các quan chức Nga hy vọng rằng cuộc xung đột mới giữa Mỹ, Israel và Iran sẽ làm Tổng thống Donald Trump xao nhãng khỏi một thỏa thuận hòa bình tiềm năng ở Ukraine.

Nghị sĩ Nga Alexei Chepa cũng công khai bày tỏ kỳ vọng này. Trong một bài đăng trên Telegram bằng tiếng Nga, ông tuyên bố: “Hoa Kỳ sẽ mất hứng thú với Ukraine vì chiến dịch quân sự đã bắt đầu ở Iran.” Ông tiếp tục: “Rất có thể, Hoa Kỳ giờ đây sẽ rất bận tâm với Iran mà quên Ukraine đi.”

Chepa nhận thấy sự trì hoãn trong một thỏa thuận hòa bình khả thi

Chepa giải thích: “Tôi nghĩ rằng rất nhiều điều sẽ phụ thuộc vào diễn biến của cuộc xung đột ở Iran.” Cuộc xung đột sẽ “ảnh hưởng đương nhiên đến các bước tiếp theo được thực hiện để chuẩn bị một thỏa thuận hòa bình cho cuộc khủng hoảng Ukraine.” Ông cũng thừa nhận: “Tôi thừa nhận rằng cuộc xung đột ở Iran sẽ tác động tiêu cực đến thời hạn chuẩn bị một thỏa thuận hòa bình.”

Viện Nghiên cứu Chính sách An ninh (CHEPA) xác nhận đánh giá của ISW rằng các đại diện Nga hy vọng Washington sẽ chuyển hướng trọng tâm. Theo viện nghiên cứu này, cuộc xung đột mới có thể làm trì hoãn việc chuẩn bị một thỏa thuận.

Đồng thời, các quan chức cấp cao của Nga đã mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công của Mỹ và Israel ngày 28 tháng 2. Ngoại trưởng Sergey Lavrov đã điện đàm với ngoại trưởng Iran, Abbas Araghchi, sau các cuộc tấn công và kêu gọi Mỹ và Israel ngay lập tức chấm dứt mọi hành động thù địch và quay trở lại các giải pháp ngoại giao.

Chỉ trích gay gắt Trump – giới hạn sự hỗ trợ của Nga

Bộ Ngoại giao Nga cũng nói về các cuộc tấn công “không có lý do” và vi phạm luật pháp quốc tế. Họ cáo buộc Washington và Tel Aviv leo thang tình hình quân sự ngay sau các cuộc đàm phán với Tehran. Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga, Dmitry Medvedev, tuyên bố trên các đài truyền hình tiếng Anh và tiếng Nga của mình rằng “người kiến ​​tạo hòa bình” đã “lộ bộ mặt thật”.

Theo Viện Nghiên cứu Chính sách An ninh (ISP), những lời lên án liên tục cũng cho thấy giới hạn sự hỗ trợ của Nga dành cho Iran. Hồi tháng 6 năm 2025, Moskau cũng đã chỉ trích cuộc chiến đang diễn ra giữa Israel và Iran, nhưng không thể cung cấp thêm viện trợ quân sự cho Teheran.

Cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraine đang hạn chế khả năng hỗ trợ quân sự của Nga cho Iran, ISP cho biết thêm. Đồng thời, Moskau đã tự sản xuất phần lớn vũ khí mà trước đây họ mua từ Iran và hiện đang phụ thuộc nhiều hơn vào Bắc Hàn.

Ukraine đã kháng chiến chống lại cuộc chiến tranh xâm lược do Tổng thống Nga Vladimir Putin phát động kể từ tháng 2 năm 2022.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-3-2026

 BA TÀU BỊ TRÚNG VẬT THỂ LẠ Ở EO BIỂN HORMUZ 

Ba tàu đã bị tấn công ở eo biển Hormuz vào Chủ nhật 1-3. Một trong số các tàu bị trúng một vật thể lạ "trên mặt nước" ngoài khơi bờ biển Oman, Trung tâm An toàn và Điều hành Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết. Một đám cháy đã bùng phát trong phòng máy, nhưng đã được kiểm soát.

Thêm vào đó, một tàu khác cũng bị trúng "vật thể lạ", UKMTO báo cáo. Một đám cháy cũng bùng phát trên tàu này, nhưng đã được dập tắt. Tàu dự định "tiếp tục hành trình". Theo công ty an ninh hàng hải tư nhân Vanguard Tech, tàu này là một tàu chở dầu nằm cách Mina Sakr ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất khoảng 17 hải lý về phía tây bắc.

UKMTO sau đó báo cáo rằng một vật thể lạ khác đã phát nổ "ở rất gần một tàu" cách thành phố Sharjah của UAE 35 hải lý về phía tây. Tất cả các thành viên thủy thủ đoàn đều "không bị thương và khỏe mạnh".

Đài truyền hình nhà nước Iran đưa tin một tàu chở dầu đang chìm sau khi bị trúng đạn trong lúc di chuyển trái phép qua eo biển Hormuz. Hình ảnh được đài truyền hình tiết lộ, cho thấy khói đen dày đặc bốc lên từ con tàu đang bốc cháy. Theo các báo cáo của truyền thông nhà nước, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã đóng cửa tuyến đường thủy chiến lược quan trọng này sau khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran hôm thứ Bảy.

Eo biển Hormuz nối liền Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, Biển Ả Rập và Ấn Độ Dương. Khoảng 1/5 sản lượng dầu mỏ của thế giới được vận chuyển hàng ngày qua tuyến đường thương mại này.

Trong khi đó, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) kêu gọi tất cả các công ty vận tải biển hết sức thận trọng và tránh khu vực này cho đến khi tình hình được cải thiện. "Tôi vô cùng lo ngại trước các báo cáo rằng một số thủy thủ đã bị thương trong các vụ tấn công vào tàu thương mại", Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez tuyên bố hôm Chủ nhật 1-3. IMO vẫn chưa thể cung cấp con số chính xác về số người bị thương.

Công ty vận tải biển Thụy Sĩ MSC thông báo rằng họ đã chỉ thị cho các tàu của mình trong khu vực Vịnh tìm kiếm các cảng an toàn. Tất cả các đơn đặt hàng vận chuyển hàng hóa quốc tế trong khu vực đã bị tạm dừng cho đến khi có thông báo mới. Tập đoàn vận tải biển Đan Mạch Maersk cũng sẽ tạm thời ngừng xử dụng eo biển Hormuz. "Sự an toàn của thủy thủ đoàn, tàu thuyền và hàng hóa của khách hàng vẫn là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi," Maersk tuyên bố. Công ty vận tải biển Đức Hapag-Lloyd, công ty lớn thứ 5 thế giới, đã thông báo vào tối thứ Bảy 28-2, họ sẽ tạm thời đình chỉ các hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã bác bỏ tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran rằng Hàng Không Mẫu Hạm USS Abraham Lincoln của Mỹ đã bị tấn công. "Tàu Lincoln không bị trúng đạn," Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ (Centcom) thông báo vào Chủ nhật 1-3. Trước đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã tuyên bố rằng họ đã tấn công và bắn trúng Hàng Không Mẫu Hạm của Mỹ ở Vịnh Ba Tư.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-3-2026

 BỈ BẮT GIỮ TÀU CHỞ DẦU CỦA NGA 

Nguồn từ Hãng thông tấn Đức (dpa) -  Bỉ và Pháp đã tiến hành một chiến dịch chống lại một tàu chở dầu của Nga. Một Tàu chở dầu của Nga đã bị bắt giữ.

Bỉ thông báo rằng họ đã bắt giữ một tàu chở dầu thuộc hạm đội ngầm của Nga trong đêm qua 28-2. Quân đội Bỉ đã chặn bắt con tàu với sự hỗ trợ của Pháp, Bộ trưởng Quốc phòng Theo Francken viết trên nền tảng X. Tàu chở dầu hiện sẽ được hộ tống đến cảng Zeebrugge, nơi chính quyền Bỉ dự định tịch thu nó.

Ban đầu, ông Francken không cung cấp thêm chi tiết về chiến dịch. Chưa có xác nhận ngay lập tức về sự tham gia của Pháp. Thủ tướng Bỉ Bart de Wever đã đề cập đến "chiến dịch thành công đêm qua" trên X, mà không cung cấp thêm chi tiết.

EU nhận thấy rủi ro từ hạm đội ngầm của Nga

Ông De Wever cảm ơn Pháp về sự hỗ trợ. Ông cũng tuyên bố: "Bỉ sẽ tuân thủ luật hàng hải quốc tế và an ninh vùng biển lãnh thổ của mình." Ông cũng không cung cấp thêm chi tiết về chiến dịch cụ thể.

Cái gọi là hạm đội ngầm đề cập đến các tàu chở dầu và các tàu chở hàng khác mà theo các quốc gia thành viên Liên minh Âu châu, Nga đã xử dụng để né tránh các lệnh trừng phạt, ví dụ như về vận chuyển dầu mỏ. Pháp ước tính số lượng các tàu này vào khoảng 1.000 đến 1.200 chiếc, trong đó 650 đến 700 chiếc thuộc diện trừng phạt. EU cũng cảnh báo rằng những tàu này có thể được xử dụng làm nền tảng cho máy bay không người lái trong các cuộc tấn công phá hoại hoặc gián điệp.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-3-2026

       ISRAEL BỊ CÁO BUỘC LÀ ĐÃ NÉM BOM VÀO MỘT TRƯỜNG NỮ SINH                                 LÀM HÀNG CHỤC NGƯỜI BỊ THIỆT MẠNG

Nguồn tin từ AFP cho biết: Sau vụ tấn công của Israel vào một trường nữ sinh ở miền nam Iran, số người chết đã tăng lên 85, theo các báo cáo của truyền thông Iran.

Báo cáo tiếp theo đã cho biết, có thêm 90 học sinh bị thương trong vụ tấn công vào trường nữ sinh tiểu học ở Minab, thuộc tỉnh Hormozgan phía nam Iran, gần bờ biển eo biển Hormuz có vị trí chiến lược quan trọng, truyền thông nhà nước Iran loan tin hôm thứ Bảy 28-2. Những con số này chưa thể được xác minh độc lập.

Ban đầu, chính quyền địa phương báo cáo rằng 24 học sinh đã thiệt mạng, sau đó con số được điều chỉnh lên 51.

Israel và Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích chống lại Iran vào sáng thứ Bảy. Quân đội Israel báo cáo các cuộc tấn công vào nhiều mục tiêu quân sự.

Theo các báo cáo của truyền thông Israel, các cuộc tấn công cũng nhắm vào Lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, và Tổng thống Iran Massoud Peseshkian. 

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-3-2026

                           CUỘC CHIẾN Ở IRAN BẮT ĐẦU BẰNG MỘT CÚ SỐC 

Theo T-Online: Mỹ và Israel đã tiêu diệt các lãnh đạo chủ chốt của chế độ Iran trong cuộc chiến chống lại Iran. Tuy nhiên, thời gian đang đứng về phía chế độ này, đó là một lý do khiến việc Iran đầu hàng là điều rất khó có thể xảy ra.

Họ đã tấn công với toàn bộ sức mạnh. Kể từ thứ Bảy 28-2, Mỹ và Israel đã tiến hành chiến tranh chống lại chế độ Iran. Trước việc Mỹ tăng cường quân số ở vùng Vịnh trong những tuần gần đây, người Iran có thể đã chuẩn bị cho một cuộc tấn công. Tuy nhiên, ngay ngày đầu tiên của cuộc chiến đã cho thấy chế độ này hầu như không thể tự vệ trước các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Đối với chế độ, sự khởi đầu của cuộc chiến bắt đầu bằng một cú sốc. Cung điện của Ayatollah Ali Khamenei ở Tehran bốc cháy vào sáng thứ Bảy sau một cuộc không kích đầu tiên vào thủ đô Teheran, và các video trên mạng xã hội cho thấy một cột khói lớn bốc lên trên thủ đô này. Đến tối, mọi chuyện đã rõ ràng: người đứng đầu nhà nước và lãnh đạo tôn giáo của Iran đã chết. Tư lệnh Vệ binh Cách mạng, Mohammad Pakpur, và Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh, tất cả đều là những nhân vật hàng đầu của chế độ giáo sĩ, cũng là mục tiêu và bị tiêu diệt.

Nhưng bất chấp sự yếu thế về quân sự và việc bị đánh bại hoàn toàn, chế độ Iran vẫn không đầu hàng. Liệu việc thay đổi chế độ ở Iran có thể thành công mà không cần điều động đến quân đội mặt đất của Mỹ hay không vẫn còn là một câu hỏi.

Chế độ Iran đang câu giờ, bám víu vào quyền lực. Mục tiêu của họ: chống lại các cuộc không kích vào các mục tiêu trong nước trong khi vẫn duy trì trật tự nội bộ. Đồng thời, Lực lượng Vệ binh Cách mạng đang gieo rắc hỗn loạn trong khu vực, làm tăng chi phí và áp lực lên Mỹ. Tính toán ở Teheran là nếu điều này xảy ra, Donald Trump và Benjamin Netanyahu có thể hài lòng với việc phá hủy nhiều mục tiêu quân sự và từ bỏ hoàn toàn việc thay đổi chế độ.

Chế độ Iran đang câu giờ, bám víu vào quyền lực. Lực lượng áp đảo của Mỹ không cho chế độ này bất kỳ cơ hội nào.

Về mặt quân sự, sự thống trị của Mỹ và Israel là rất rõ ràng. Nếu hệ thống phòng không của Iran tồn tại, chúng đã bị phá hủy ngay lập tức vào ngày đầu tiên của cuộc chiến. Máy bay chiến đấu của Mỹ và Israel, cũng như máy bay không người lái Reaper, có thể hoạt động trong không phận Iran mà không gặp kháng cự.

Do đó, các cuộc không kích chống lại chế độ Iran sẽ tiếp tục. Trump và Netanyahu dự định đặt nền móng cho một cuộc cách mạng Iran bằng những biện pháp này.

Tuy nhiên, liệu các cuộc tấn công quân sự có thể gây ra thay đổi chính trị nội bộ hay không vẫn còn là điều đáng nghi ngờ. Cho đến nay, vẫn có những bộ phận dân chúng Iran đang ăn mừng cái chết của Khamenei và sự can thiệp của Mỹ trên đường phố.

Những Video này, đặc biệt, đang được dàn dựng và chia sẻ trên mạng xã hội, kể cả ở Âu châu, nhưng các đoạn phim vẫn chưa cho thấy sự thay đổi chế độ. Cho đến nay, chưa có báo cáo nào về việc các cá nhân có vũ trang tấn công các trung tâm quyền lực chính trị và căn cứ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng.

Điều này không có nghĩa là một cuộc nổi dậy vũ trang ở Iran sẽ không thể xảy ra. Bởi vì các trung tâm quyền lực này của chế độ hiện đang bị Mỹ và Israel ném bom.

Tuy nhiên, một điều chắc chắn là: Chế độ Iran đã chuẩn bị cho sự mất mát các nhân vật lãnh đạo của mình. Chế độ đang suy yếu, nhưng sau vụ ám sát giới lãnh đạo ưu tú, những người khác đang nổi lên nắm quyền. Hiện tại không có dấu hiệu nào cho thấy chế độ sẽ sụp đổ. Thay vào đó, họ được cho là đang điều xe tăng ra đường phố Tehran để đàn áp các cuộc nổi dậy tiềm tàng.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng gieo rắc hỗn loạn

Phản ứng quân sự của Lực lượng Vệ binh Cách mạng ban đầu dường như thiếu sự phối hợp. Họ đang bắn phá bừa bãi và không có kế hoạch trong khu vực. Trong khi họ nhắm mục tiêu vào các quốc gia có căn cứ quân sự của Mỹ, và nhiều binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng,

Hỏa tiễn và máy bay không người lái của Iran cũng đang tấn công các khách sạn và khu du lịch ở Katar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Các cuộc tấn công của Iran đang gây ra thương vong, kể cả ở Israel.

Chính quyền Iran đang gieo rắc hỗn loạn, và đây là một bước đi chiến lược có tính toán. Họ biết rằng hệ thống phòng thủ của chính họ không thể đẩy lùi các cuộc tấn công trên không. Do đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng đang tấn công các mục tiêu bất động. Họ muốn tối đa hóa thiệt hại và chi phí kinh tế của cuộc chiến này, bao gồm cả việc đóng cửa eo biển Hormuz, nơi Âu châu cũng nhận được các nguyên liệu thô quan trọng.

Điều này nhằm mục đích gây áp lực lên Mỹ và Israel. Càng nhiều binh sĩ Mỹ thiệt mạng và chiến tranh càng làm tê liệt thương mại thế giới, thì đặc biệt là ông Trump càng có nhiều khả năng từ bỏ kế hoạch thay đổi chế độ, đó là chiến lược của chế độ. Xét cho cùng, cuộc chiến này không được lòng dân Mỹ, ngay cả trong số những người ủng hộ ông Trump.

Các cuộc tấn công quân sự sẽ tiếp tục trong những ngày tới, và chế độ này sẽ ngày càng suy yếu về mặt quân sự. Nhưng số phận của Iran sẽ được quyết định ngay trong nội bộ đất nước. Và kết quả vẫn hoàn toàn không thể đoán trước.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 2-3-2026

       KẾ HOẠCH DUY TRÌ QUYỀN LỰC CỦA AYATOLLAH ALI KHAMENEI -                                          NGAY CẢ KHI ÔNG QUA ĐỜI

Theo WELT - Những người cải cách, những người theo đường lối cứng rắn, hay Lực lượng Vệ binh Cách mạng, ai sẽ lấp đầy khoảng trống quyền lực ở Iran? Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã chuẩn bị cho cái chết của mình bằng một cấu trúc quyền lực phức tạp. Nhưng liệu cấu trúc này có còn hiệu quả hay không vẫn còn là một câu hỏi.

Rõ ràng, người dân đã bắt đầu ăn mừng trên đường phố Teheran. Các đoạn ghi âm từ nước cộng hòa này, nơi phần lớn bị cô lập khỏi Internet, có thể nghe thấy tiếng reo hò vui mừng, tiếng huýt sáo và tiếng cổ vũ. Donald Trump và quân đội Israel đã tuyên bố về việc tiêu diệt Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei. Trước đó, một phát ngôn viên quân đội đã tuyên bố rằng một số chỉ huy khác của lực lượng vũ trang Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã bị tiêu diệt.

Chưa có xác nhận chính thức nào từ Cộng hòa Hồi giáo. Nhưng nếu những gì các nguồn tin của Israel đưa tin là đúng, thì không chỉ bộ máy cầm quyền của Iran bị tiêu diệt. Cơ chế lâu đời được xử dụng để ngăn chặn khoảng trống quyền lực trong trường hợp Khamenei qua đời cũng đã bị hư hại nghiêm trọng. Điều này về cơ bản đặt ra câu hỏi về tính ổn định của chế độ giáo sĩ

Vai trò của Lãnh tụ Tối cao với tư cách là người đứng đầu nhà nước là đặc thù của Cộng hòa Hồi giáo Iran, nhà nước nổi lên sau cuộc cách mạng năm 1979 chống lại Shah Mohammed Reza Pahlavi, một cuộc cách mạng do Ayatollah Ruhollah Khomeini lãnh đạo. Ở một số khía cạnh, hệ thống này giống với hệ thống của Liên Xô. Cũng giống như Liên Xô có một cấu trúc song song của Đảng Cộng sản bên cạnh một nhà nước dân sự, các giáo sĩ Hồi giáo kiểm soát các cấu trúc nhà nước của Iran thông qua các hội đồng của họ. 

Có một tổng thống được bầu cử, Massoud Peseshkian kể từ năm 2024. Tuy nhiên, các cơ quan giáo sĩ quyết định ai đủ điều kiện tranh cử, và định hướng của họ cuối cùng được quyết định bởi Lãnh tụ Tối cao, giáo sĩ cao nhất trong hệ thống cấp bậc giáo sĩ nghiêm ngặt của Iran theo dòng Shia.

Lãnh tụ Tối cao cũng quyết định các định hướng cho chính sách đối nội và đối ngoại của đất nước. Sau cái chết của Khomeini năm 1989, Khamenei được các giáo sĩ cầm quyền khác bổ nhiệm vào chức vụ này. Ngay từ đầu, ông phải dựa vào sự ủng hộ của Vệ binh Cách mạng. Không giống như Khomeini, Khamenei không phải là một "Marja" vào thời điểm Lãnh tụ tối cao đầu tiên qua đời, có nghĩa là, không phải là một trong số ít các giáo sĩ Shia có quyền lực cao nhất. 

Chính ảnh hưởng của các đơn vị tình nguyện chiến đấu đã đưa ông lên nắm quyền. Ngày nay, Vệ binh Cách mạng cũng sẽ tham gia vào quá trình kế vị ông, nếu mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch. Liệu điều đó có xảy ra hay không vẫn chưa rõ ràng sau các cuộc tấn công của Israel và Mỹ.

88 giáo sĩ quyết định người kế vị Khamenei, cho đến lúc đó, một hội đồng ba thành viên điều hành

Theo Điều 111 của Hiến pháp Iran, Lãnh tụ tối cao được lựa chọn bởi hội đồng giáo sĩ cao nhất của Cộng hòa Hồi giáo, Hội đồng Chuyên gia, hiện có 88 thành viên. Nhiều giáo sĩ đã được nhắc đến trong nhiều năm qua như những người kế nhiệm tiềm năng của Khamenei. Trong số đó có cựu Tổng thống Hassan Rouhani, người thuộc phe ôn hòa, có xu hướng ủng hộ việc xích lại gần hơn với cộng đồng quốc tế, lập trường hòa giải hơn về vấn đề hạt nhân, và ưu tiên mở cửa và củng cố nền kinh tế. Tuy nhiên, ảnh hưởng của họ trong hội đồng đã giảm đáng kể.

Một cái tên khác thường được nhắc đến là Mojtaba Khamenei, con trai của nhà lãnh đạo hiện tại. Tuy nhiên, Mojtaba, giống như cha mình trước đây, không có vị thế đặc biệt cao trong giới giáo sĩ. Ông cũng được cho là có sự ủng hộ của Vệ binh Cách mạng và được coi là người theo đường lối cứng rắn. Một nhân vật khác được thảo luận nhiều lần như một người lãnh đạo tiềm năng tiếp theo của cuộc cách mạng là Hassan Khomeini, cháu trai của nhà lãnh đạo đầu tiên. Ông luôn thể hiện sự ủng hộ đối với phe ôn hòa. 

Khi Khamenei gần đây cử ông đến một buổi lễ kỷ niệm lớn về cuộc cách mạng năm 1979 tại quê nhà, điều đó được xem như một dấu hiệu khả dĩ. Tuy nhiên, việc kế vị theo dòng dõi trong gia tộc Khamenei hoặc Khomeini khó có thể được biện minh trong một chế độ vừa lật đổ một triều đại, cụ thể là triều đại của các Shah Pahlavi. Các giáo sĩ khác được nhắc đến như những ứng cử viên, chẳng hạn như Alireza Arafi, phó chủ tịch thứ hai của Hội đồng Chuyên gia, và Mohammad Mehdi Mirbagheri, cũng là một thành viên của Hội đồng, được coi là thuộc phe cứng rắn.

Cho đến khi Hội đồng Tối cao bầu ra người kế nhiệm, một cơ quan gồm ba thành viên sẽ đảm nhiệm các nhiệm vụ của Lãnh tụ Tối cao đã khuất. Cơ quan này bao gồm Tổng thống, người đứng đầu ngành tư pháp và một thành viên của Hội đồng Giám Sát, Hội đồng giáo sĩ cao cấp khác, người đã được Hội đồng Chuyên gia phê chuẩn. Trên thực tế, đây là một sự thỏa hiệp giữa các phe phái khác nhau trong giới cầm quyền. 

Tổng thống đương nhiệm, Peseshkian, thuộc phe được gọi là ôn hòa. Người đứng đầu ngành tư pháp là giáo sĩ Ghulam Hussein Muhseni Ejahi. Ông được coi là người tâm phúc của cựu Lãnh tụ Tối cao Khamenei và là người theo đường lối cứng rắn. Sau khi các cuộc biểu tình nổ ra vào tháng 12, Ejahi tuyên bố rằng những người biểu tình không nên mong đợi bất kỳ sự khoan dung nào từ phía ngành tư pháp.

Hiện chưa rõ ai sẽ được Hội đồng Giám Sát bổ nhiệm làm thành viên thứ 3. Ahmad Yannati, chủ tịch Hội đồng Giám Sát, cơ quan chủ yếu điều chỉnh luật pháp và bầu cử trong nước, được coi là một ứng cử viên tiềm năng. Yannati cũng được coi là một người hết sức bảo thủ. 

Nhìn chung, các bổ nhiệm của Khamenei trong những năm gần đây đã làm suy yếu phe ôn hòa và cải cách trong các hội đồng giáo sĩ. Nếu tầng lớp tinh hoa này tiếp tục nắm quyền, mọi dấu hiệu đều cho thấy phe cứng rắn, và các đồng minh của họ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng, sẽ càng mạnh lên. Họ có tầm quan trọng đặc biệt do hai cơ quan khác sẽ trở nên then chốt nếu Khamenei thực sự qua đời.

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran theo truyền thống cố vấn cho Lãnh tụ Tối cao về các vấn đề quốc phòng. Các thành viên của hội đồng bao gồm đại diện từ chính trường, quân đội chủ lực, Lực lượng Vệ binh Cách mạng và các cơ quan tình báo. Lực lượng Vệ binh Cách mạng rõ ràng là lực lượng quân sự mạnh nhất trong hội đồng. Có thể dự đoán rằng cơ quan này giờ đây sẽ đóng vai trò quyết định nếu chế độ thực hiện các kế hoạch dự phòng của mình. 

Mới tháng 8 năm ngoái, Khamenei đã thành lập một cơ quan nhỏ hơn nữa trong hội đồng, Hội đồng Quốc phòng Quốc gia, nhằm mục đích tiếp nhận quyền chỉ huy quân sự trong trường hợp khủng hoảng.

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran theo truyền thống cố vấn cho Lãnh tụ Tối cao về các vấn đề quốc phòng. Các nhân vật cấp cao mà Khamenei bổ nhiệm cũng nhằm mục đích đảm bảo sự cân bằng giữa các phe phái trong chế độ. Ali Larijani, một trong những chính trị gia hàng đầu phục vụ lâu nhất của Iran và là người tâm phúc trung thành nhất của Lãnh tụ tối cao, được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng. Ông được coi là nhân vật đứng trên các phe phái.

Tổng thống ôn hòa Peseshkian trở thành người đứng đầu Hội đồng Quốc phòng, và Ali Shamkhani, một sĩ quan quân đội cao cấp và cựu chỉ huy trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng, đồng thời là người ủng hộ trung thành của Khamenei, trở thành Thư ký của cơ quan lãnh đạo quân sự mới. Ông được xem là ngôi sao đang lên của giới lãnh đạo, đặc biệt trong trường hợp, sau cái chết của Khamenei, việc chuyển giao quyền lực có trật tự cho một giáo sĩ kế nhiệm không thành hiện thực và Lực lượng Vệ binh Cách mạng nắm giữ toàn bộ quyền lực.

Toàn bộ cấu trúc này đã được coi là một cơ chế để đảm bảo sự tồn tại của chế độ nếu Khamenei chết giữa cuộc chiến. Việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng trực tiếp hoặc gián tiếp nắm quyền, ví dụ như thông qua một cấu trúc khẩn cấp dựa trên quân sự, gần đây đã được các chuyên gia thảo luận ngày càng nhiều như một kịch bản thực tế. Nhưng hiện tại, không rõ nhân vật chủ chốt nào còn sống.

Suốt cả ngày, nhiều phương tiện truyền thông đưa tin Tổng thống Peseschkian đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel và Mỹ. Gia đình ông và Ngoại trưởng Araghchi đã phủ nhận điều này. Israel không xác nhận các báo cáo, nhưng tối thứ Bảy 28-2, đã thông báo rằng Shamkhani, đồng minh của Vệ binh Cách mạng và là nhân vật quyền lực trong cơ cấu khẩn cấp thời chiến, đã thiệt mạng. 

Nhà của Shamkhani đã bị phá hủy trong các cuộc tấn công của Israel hồi tháng Sáu năm ngoái, và chính vị chỉ huy này đã được cứu thoát khỏi đống đổ nát. Sau đó, ông đã trả lời phỏng vấn và đáp trả những kẻ tấn công bằng một câu nói trích dẫn từ bộ phim chính kịch về nhà tù Hollywood năm 1973 "Papillon": "Đồ khốn, ta vẫn còn sống!" Giờ đây, Shamkhani dường như đã thất bại. Và không ai biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở Iran.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 1-3-2026