TUY LO NGẠI, NHƯNG CÁC QUỐC GIA BALTIC ĐÃ CHUẨN BỊ SẲN SÁNG CHO VIỆC MỸ RÚT KHỎI NATO
Sau cuộc chiến tranh Mỹ-Israel chống lại Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa đặt câu hỏi về giá trị của NATO. Các nước Baltic giáp biên giới với Nga đang theo dõi những diễn biến này .
Trong sáu tuần qua, khi Mỹ và Israel tiến hành chiến tranh chống lại Iran, phản ứng của các nước thành viên NATO rất khác nhau. Một số đồng minh của Mỹ thận trọng không ủng hộ các hành động quân sự, trong khi những nước khác hoàn toàn cấm xử dụng cơ sở hạ tầng quân sự của họ. Tuy nhiên, các nước Baltic đã chọn một cách tiếp nhận tình huống cho sự rút quân của Mỹ hoàn toàn khác.
Cả 3 nước, bao gồm cả Tổng thống Lettland Edgars Ringevics, đều mô tả Chiến dịch Epic Fury là điều dễ hiểu khi xét đến chương trình hạt nhân của Iran, các mối đe dọa của nước này đối với các nước láng giềng và sự ủng hộ của Iran dành cho Nga trong cuộc chiến chống lại Ukraine.
Trong sáu tuần qua, Mỹ và Israel đã phản ứng thận trọng với cuộc chiến chống lại Iran, trong khi những nước khác hoàn toàn cấm xử dụng cơ sở hạ tầng quân sự của họ. Các nhà lãnh đạo Baltic cũng hoan nghênh việc ám sát Lãnh tụ tối cao của Iran vào cuối tháng Hai, nói về một cơ hội mới để người dân Iran tự quyết định tương lai của mình.
Estland đã ra tín hiệu sẵn sàng xem xét việc điều độngi các tàu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. Litauen thậm chí còn tiến xa hơn, tuyên bố sẵn sàng xem xét việc gửi quân hỗ trợ Hoa Kỳ nếu Washington yêu cầu.
Những cân nhắc đằng sau sự hỗ trợ đó đã được Tổng thống Litauen Gitanas Nauseda nêu rõ: "Một mặt, chúng ta không thể nói rằng sự hiện diện của quân đội Mỹ trên lãnh thổ Litauen là điều hiển nhiên, nhưng mặt khác, khi được yêu cầu đóng góp vào các nhiệm vụ quốc tế, lại nói rằng đó không phải việc của chúng ta", ông nói với truyền thông Litauen.
Các quốc gia Baltic coi sự hỗ trợ của Hoa Kỳ, đồng minh mạnh nhất của họ, là rất quan trọng đối với an ninh của chính họ, đặc biệt là trước mối đe dọa từ Nga.
Mới tuần này, Maria Zakharova, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga, đã cảnh báo ba nước này rằng họ sẽ phải đối mặt với "hậu quả nghiêm trọng" vì cáo buộc xử dụng không phận của họ bởi máy bay không người lái tấn công Nga. Ba quốc gia này phủ nhận những cáo buộc này.
Đừng làm phật lòng Donald Trump
Kể từ khi bắt đầu cuộc chiến tranh Iran-Iraq, các quốc gia Baltic một lần nữa tự thể hiện mình là "đồng minh gương mẫu". Họ được Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegzet mô tả như vậy, cùng với Ba Lan và các quốc gia vùng Vịnh.
Giống như Ba Lan, các quốc gia Baltic nằm trong số những thành viên NATO đầu tiên đáp ứng lời kêu gọi của tổng thống Mỹ về việc tăng chi tiêu quốc phòng. Hiện nay, họ nằm trong số những quốc gia đóng góp nhiều nhất cho quốc phòng so với tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Năm 2025, Ba Lan chi 4,5% GDP cho quốc phòng, Litauen 4%, Lestland 3,7% và Estland 3,4%. Trong khi đó, Hoa Kỳ chỉ chi 3,2% GDP cho lĩnh vực này.
Sergejs Potapkins thuộc Viện Quan hệ Quốc tế Latvian mô tả chính sách này là một "phương pháp đặc trưng, đã được thiết lập" nhằm "không làm phật lòng Donald Trump và nói chung là tránh gây chú ý, để mối quan hệ với các quốc gia Baltic được vun đắp từ năm 2022 có thể được duy trì càng lâu càng tốt".
Lập kế hoạch cho một cuộc khủng hoảng
Các quốc gia Baltic không quá ngạc nhiên trước những nhận xét hoài nghi của Donald Trump về việc bảo vệ các đồng minh NATO. Theo một cuộc khảo sát năm 2025, chỉ có 43% người Lettland tin tưởng hoặc phần nào tin tưởng rằng NATO sẽ sẵn sàng tham chiến vì đất nước họ trong trường hợp bị tấn công. 41% cho rằng điều đó khó xảy ra.
Nhận thức về trách nhiệm tự vệ đã dẫn đến việc thành lập lực lượng vệ binh quốc gia ở các nước Baltic. Đây là các lực lượng phòng vệ tình nguyện có nhiệm vụ ngăn chặn sự chiếm đóng của Nga trong khu vực nếu xảy ra một cuộc tấn công.
Sigita Struberga là Tổng thư ký của Tổ chức xuyên Đại Tây Dương Lettland. Bà tin rằng người dân Lettland ngày càng nhận ra rằng không có một đội quân NATO riêng biệt. Ngược lại, "chúng ta chính là NATO."
"Ngay cả khi xét đến số lượng những người thực hiện nghĩa vụ quân sự bắt buộc và những người phục vụ trong quân đội chuyên nghiệp, con số vẫn còn quá thấp. Chúng ta cần lực lượng vệ binh quốc gia," bà Struberga nhấn mạnh với DW.
Hỗ trợ sự hiện diện của NATO
Các công tác chuẩn bị cho việc giảm cam kết của Mỹ đối với NATO đang được tiến hành. Potapkins cho biết việc điều động các đơn vị quân sự từ các quốc gia thành viên NATO khác. Những binh lính này đóng quân ở mỗi quốc gia Baltic.
Tại Litauen, điều này bao gồm Lữ đoàn Thiết giáp số 45 của Đức. Hiện tại, lữ đoàn này có khoảng 1.800 binh sĩ, với kế hoạch tăng quân số lên 4.000 binh sĩ và 200 nhân viên dân sự vào năm 2027.
Tại Lettland, một lữ đoàn đa quốc gia do Kanada dẫn đầu, gồm khoảng 2.000 binh sĩ, đang đóng quân, và tại Estland, khoảng 1.500 binh sĩ là một phần của nhóm tác chiến đa quốc gia do Vương quốc Anh dẫn đầu.
"Trong các cuộc thảo luận với các đối tác, việc tăng cường lực lượng ngoại giao và quân sự hiện là ưu tiên hàng đầu. Đây là một trong những trường hợp mà càng nhiều càng tốt," ông Potapkins nói.
Các quốc gia Baltic cũng nên hành động nhanh chóng và chuẩn bị cơ sở hạ tầng quân sự của mình, các chướng ngại vật chống tăng ("răng rồng") và hệ thống phòng thủ máy bay không người lái, trong trường hợp Mỹ định nghĩa lại vai trò của mình trong NATO. Nếu điều đó xảy ra, các quốc gia NATO khác có thể sẽ tập trung vào an ninh của chính họ. Điều này sẽ khiến các quốc gia Baltic có ít cơ hội để thúc đẩy các dự án này, Potapkins lo ngại.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 13-4-2026
