BỐN NGHỊ SĨ ĐẢNG CỘNG HÒA MỸ HỐI THÚC ÔNG TRUMP GIẢI NGÂN HƠN 15 TỶ USD VIỆN TRỢ CHO ĐÀI LOAN
Artikel von Nicolai Haugsted /Dagens.de, ngày 24-9: Ông Donald Trump đang dành sự tiếp đón nồng hậu nhất dành cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa lại có những toan tính khác, không mang tính chất nghi thức ngoại giao.
Theo Reuters, hơn 15 tỷ USD viện trợ an ninh và các thương vụ bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan vẫn đang bị đình trệ. Thông tin này được nêu chi tiết trong bức thư mà các thượng nghị sĩ gửi tới Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth.
Thời điểm diễn ra sự việc đã tạo thêm một khía cạnh tế nhị cho sự bất đồng này.
Ông Tập Cận Bình đang có chuyến thăm kéo dài 3 ngày tới Washington, và vấn đề Đài Loan dự kiến sẽ là một trong những chủ đề tế nhị nhất trong chương trình nghị sự. Các nguồn tin nắm rõ công tác chuẩn bị cho biết nhà lãnh đạo Trung Quốc dự kiến sẽ gây sức ép buộc ông Trump phải chấm dứt hoàn toàn việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan.
Trong khi đó, các thượng nghị sĩ Mitch McConnell, John Cornyn, Lisa Murkowski và Thom Tillis đang hối thúc chính quyền đi theo hướng hoàn toàn ngược lại.
Các nghị sĩ Cộng hòa cảnh báo ông Trump
Việc các nhà lập pháp Cộng hòa công khai thách thức chính quyền Trump là điều hiếm thấy cho đến nay, khiến động thái hôm thứ Tư 23-9, trở nên đặc biệt đáng chú ý. Bốn thượng nghị sĩ này đã chỉ ra một số khoản ngân sách và hỗ trợ quân sự hiện vẫn đang bị đình trệ.
Bức thư của họ đề cập đến khoản tài trợ quân sự nước ngoài trị giá 300 triệu USD đã được Quốc hội thông qua nhưng chưa được Bộ Ngoại giao giải ngân; khoản 1 tỷ USD khác chưa được Pentagon phân bổ; và một gói vũ khí trị giá khoảng 14 tỷ USD đang chờ chính quyền phê duyệt.
Cách ông Trump mô tả về gói vũ khí nói trên rõ ràng đã khiến họ lo ngại. "Chúng tôi lo ngại về việc Tổng thống Trump mô tả Đài Loan là một 'quân bài mặc cả rất tốt' trong các cuộc thảo luận với ông Tập Cận Bình và Đảng Cộng sản Trung Quốc," các thượng nghị sĩ viết.
Ông Trump đã sử dụng cách diễn đạt này sau cuộc gặp với ông Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào tháng 5, khi ông thảo luận về gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD mà ông tuyên bố là đang "giữ lại".
Đài Loan từ lâu đã là một trong những vấn đề dễ gây biến động nhất trong mối quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh. Trung Quốc coi hòn đảo tự trị này là một phần lãnh thổ của mình và nhiều lần yêu cầu chấm dứt việc Mỹ bán vũ khí cho nơi đây. Washington không duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan, nhưng Đạo luật Quan hệ Đài Loan cam kết Mỹ sẽ cung cấp vũ khí phòng thủ cho hòn đảo này.
Ông McConnell cùng các đồng nghiệp lập luận rằng việc trì hoãn hỗ trợ quân sự sẽ gửi đi một tín hiệu hoàn toàn sai lệch.
"Thật khó hình dung làm thế nào Mỹ có thể thể hiện ảnh hưởng và khả năng răn đe một cách thuyết phục tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nếu cái giá phải trả cho việc duy trì vỏ bọc ngoại giao lại là tước bỏ các năng lực răn đe then chốt của đối tác," bức thư nêu rõ. Theo Reuters, Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Mỹ chưa đưa ra phản hồi công khai ngay lập tức về bức thư này.
Ông Rubio: Kho vũ khí của Mỹ không phải là vô tận
Ông Rubio đã đưa ra lời giải thích bao quát hơn về sự thận trọng của chính quyền khi được các phóng viên tại New York hỏi về việc bán vũ khí cho Đài Loan.
Lập luận của ông tập trung ít hơn vào Bắc Kinh mà chú trọng nhiều hơn vào mức tồn kho cơ bản. "Tôi biết mọi người đều đang tập trung vào Đài Loan, nhưng tôi muốn các bạn dành chút thời gian nhìn vào bức tranh toàn cầu. Khi chúng tôi bán một món hàng cho các bạn, chúng tôi sẽ không còn món hàng đó nữa. Tất nhiên, chúng tôi có thể sản xuất lại trong tương lai, nhưng ngay lúc này thì chúng tôi không có nó," ông Rubio nói. Do đó, Washington phải cân nhắc giữa các yêu cầu của Đài Loan với nhu cầu quân sự và các nghĩa vụ của Mỹ tại những khu vực khác, vị nghị sĩ lưu ý.
Những tính toán này diễn ra trong bối cảnh Đài Loan tiếp tục đầu tư mạnh mẽ cho quốc phòng để đối phó với áp lực quân sự liên tục từ Trung Quốc. Đài Loan đã đề nghị ngân sách quốc phòng kỷ lục khoảng 35 tỷ USD cho năm 2027, đồng thời các cuộc tập trận gần đây có sự tham gia của máy bay không người lái tấn công, thỏa tiễn và các hệ thống khác được chế tạo cho một cuộc xung đột tiềm tàng.
Trước đó, ông Trump đã phê duyệt một gói thương vụ đạt mức kỷ lục.
Washington hoàn toàn không chấm dứt việc bán vũ khí cho Đài Loan. Vào tháng 12, chính quyền Trump đã phê duyệt một gói thương vụ trị giá khoảng 11 tỷ USD, vào thời điểm đó được mô tả là thương vụ bán vũ khí lớn nhất từ trước đến nay của Mỹ cho Đài Loan.
Một gói thương vụ tiếp theo trị giá 14 tỷ USD lại diễn biến phức tạp hơn nhiều.
Sau cuộc gặp thượng đỉnh với ông Tập Cận Bình vào tháng 5, ông Trump đã công khai gắn số phận của gói thương vụ này với các cuộc đàm phán của ông với Bắc Kinh. "Có thể tôi sẽ thực hiện, cũng có thể là không," ông Trump nói vào thời điểm đó.
"Tôi đang tạm hoãn lại; điều đó phụ thuộc vào Trung Quốc, phụ thuộc vào vấn đề đó," ông nói thêm, đồng thời nhận định thẳng thắn rằng gói vũ khí này là "một quân bài mặc cả rất tốt cho chúng ta."
Sau đó, nhà lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức đã lên tiếng bảo vệ việc mua vũ khí từ Mỹ, coi đây là biện pháp răn đe thiết yếu để ngăn ngừa xung đột và bất ổn; trong khi đó, Đài Bắc nhấn mạnh họ tin rằng chính sách lâu nay của Washington đối với Đài Loan không hề thay đổi.
Bắc Kinh luôn coi Đài Loan là một trong những vấn đề quan trọng và nhạy cảm nhất trong quan hệ Mỹ-Trung.
Trong cuộc hội đàm với ông Trump vào tháng 5, ông Tập Cận Bình đã đưa ra cảnh báo đặc biệt đanh thép, tuyên bố rằng việc giải quyểt sai vấn đề này có thể dẫn đến "va chạm và thậm chí là xung đột."
Hiện các cuộc đàm phán mới đang diễn ra tại Washington, trong khi gói thương vụ vũ khí chưa được giải quyết vẫn đang phủ bóng lên mối quan hệ song phương.
( Có sự hỗ trợ của AI)
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 26-9-2026