THỦ TƯỚNG ĐỨC FRIEDRICH MERZ TUYÊN BỐ HẬU QUẢ ĐỐI VỚI VIKTOR ORBAN 

Nguồn tin (nix/dpa): Thủ tướng Ungarn Viktor Orban lo sợ mất quyền lực, và đang dùng EU và Ukraine làm con tin. Hội nghị thượng đỉnh tại Brüssels được tổ chức nhằm giải quyết những lo ngại của ông. Tuy nhiên, kết quả lại đáng lo ngại.

Sau những nỗ lực thất bại trong việc thuyết phục Thủ tướng Ungarn Viktor Orban nhượng bộ, EU và Ukraine phải đối mặt với nhiều tuần bất ổn đầy khó khăn. Vì Thủ tướng Friedrich Merz và các nhà lãnh đạo EU khác không thể thuyết phục Orban tại hội nghị thượng đỉnh ở Brüssels từ bỏ việc phong tỏa hàng tỷ Euro viện trợ tài chính cho Ukraine, giờ đây họ phải hy vọng rằng nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu này sẽ thua trong cuộc bầu cử quốc hội Ungarn vào ngày 12 tháng 4 và buộc phải từ chức.

Nếu Orban vẫn tại vị, các cuộc đàm phán khó khăn về các phương án thay thế cho kế hoạch tài chính hiện tại đối với khoản vay hỗ trợ Ukraine lên tới 90 tỷ Euro có thể trở nên cần thiết. Số tiền này nhằm mục đích đáp ứng những nhu cầu tài chính cấp bách nhất của Ukraine cho đến cuối năm 2027 và cho phép nước này tiếp tục cuộc chiến chống lại Nga.

Theo kế hoạch hiện tại, khoản vay sẽ được tài trợ thông qua trái phiếu chung của EU trên thị trường vốn và được bảo đảm bằng sự linh hoạt trong ngân sách dài hạn của EU. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự chấp thuận của Ungarn, điều mà ông Orban cho đến nay vẫn từ chối, bất chấp lời hứa hồi tháng 12.

Merz: Chúng tôi sẽ không chấp nhận đường lối của Orban

Sau hội nghị thượng đỉnh sáng thứ Sáu 20-3, Thủ tướng Đức Merz đã nói về "hành động bất trung nghiêm trọng" của Orban và dự đoán rằng hành động của ông ta sẽ để lại những vết sẹo sâu và có những hậu quả vượt xa sự kiện đơn lẻ này. Chính trị gia thuộc đảng CDU này, đặc biệt đề cập đến các cuộc đàm phán về ngân sách dài hạn tiếp theo của EU. Quỹ EU dành cho Ungarn có thể bị cắt giảm hoặc việc phân bổ chúng có thể bị ràng buộc bởi các điều kiện nghiêm ngặt hơn.

"Chúng tôi đồng ý rằng chúng tôi sẽ không chấp nhận những gì đã xảy ra hôm nay tại Hội đồng Âu châu ", thủ tướng Merz nói. Ông ám chỉ đến việc Orban thực tế đã đồng ý với khoản vay hỗ trợ cho Ukraine tại hội nghị thượng đỉnh tháng 12 năm 2025.

Orban muốn dầu mỏ của Nga

Orban chỉ phủ quyết một nghị quyết cần thiết để thực hiện điều đó sau khi việc cung cấp dầu của Nga qua đường ống Druzhba bị gián đoạn. Trong bối cảnh chiến dịch tranh cử ở Ungarn, ông Orban cáo buộc Ukraine ngăn cản việc khôi phục hoạt động của đường ống dẫn dầu vì lý do chính trị. Ông Orban dự định chỉ dỡ bỏ lệnh phong tỏa khi dầu của Nga được vận chuyển trở lại Ungarn.

Ukraine bác bỏ những cáo buộc này và nhấn mạnh rằng đường ống hiện không thể xử dụng được do ảnh hưởng của các cuộc không kích của Nga. Gần đây, Ukraine ước tính rằng việc sửa chữa cần thiết sẽ mất khoảng một tháng rưỡi nữa.

Tổng thống Ukraine Wolodymyr Selenskyj cho biết hôm thứ Năm 19-3, trong cuộc họp online với các nguyên thủ quốc gia và chính phủ các nước thành viên EU,  Ukraine đang làm những gì cần thiết để nhận được khoản vay, bao gồm cả việc sửa chữa đường ống. Đồng thời, ông cảnh báo EU rằng việc tiếp tục nhập cảng dầu của Nga sẽ giúp tiền cho kẻ xâm lược kéo dài chiến tranh.

Một phái đoàn độc lập gồm các chuyên gia EU hiện đang được cử đến để làm rõ tình trạng chính xác của đường ống dẫn dầu chạy từ Nga qua Belarus và Ukraine đến Ungarn và Slowakei. Tuy nhiên, liệu những phát hiện của phái đoàn có thực sự dẫn đến sự nhượng bộ từ phía ông Orban hay không vẫn chưa rõ. Trong nước, ông đang tranh cử tái nhiệm với chiến dịch chống Ukraine, làm dấy lên lo ngại rằng Ungarn có thể bị cuốn vào chiến tranh.

Các cuộc thăm dò gần đây cho cuộc bầu cử quốc hội Ungarn cho thấy đảng của ông Orban đang sút giảm so với đối thủ của ông, Péter Magyar. Nếu Magyar thắng cử, đây có thể là hội nghị thượng đỉnh thường kỳ cuối cùng của ông Orban. Ông hiện là người đứng đầu nhà nước và chính phủ phục vụ lâu nhất trong Hội đồng Âu châu. Chính trị gia theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu này đã nắm quyền liên tục từ năm 2010.

Hôm thứ Sáu 20-3, ông Orban viết trên X: "Chúng ta đã thắng trận chiến đầu tiên ở Brüssels. Nhưng họ đang chờ đợi sự thay đổi ở Ungarn vào ngày 12 tháng 4. Quyết định thực sự sẽ được đưa ra sau đó: liệu Ungarn giữ vững lập trường hay nhượng bộ."

Liệu có cần một giải pháp khẩn cấp?

Sau hội nghị thượng đỉnh, không ai muốn công khai thảo luận về các lựa chọn cụ thể trong trường hợp Ungarn tiếp tục phong tỏa ngay cả sau cuộc bầu cử quốc hội. Có thể Đức và các quốc gia thành viên EU khác, nếu cần thiết, sẽ tìm kiếm các cách thức thay thế để cung cấp các bảo đảm cần thiết cho khoản vay dự kiến ​​cho Ukraine.

Yêu cầu đình chỉ quyền bỏ phiếu của Ungarn tại EU đóng vai trò thứ yếu tại hội nghị thượng đỉnh. Điều này là bởi vì hiện tại ông Orbán có thể khá chắc chắn rằng ít nhất Thủ tướng Slowakei Robert Fico sẽ phủ quyết động thái đó.

Slowakei, giống như Ungarn, vẫn là một nước nhập cảng dầu mỏ lớn của Nga và cũng đang chịu ảnh hưởng từ sự gián đoạn nguồn cung qua đường ống Druzhba. Trong một thời gian dài, cả hai nước đều đang ngăn chặn quyết định về gói trừng phạt thứ 20 giữa EU và Nga. Tại hội nghị thượng đỉnh, họ đã ngăn cản việc tất cả các quốc gia thành viên EU đưa ra tuyên bố về cuộc chiến ở Ukraine.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-3-2026

 TAKAICHI VÀ TRUMP ĐÃ THỐNG NHẤT VỀ MỘT DỰ ÁN DO NHẬT ĐẦU TƯ NHÀ MÁY ĐIỆN HẠT NHÂN VÀO TENNESSEE VÀ ALABAMA 

Để đổi lấy mức thuế thấp hơn, Nhật Bản đã cam kết đầu tư vào Mỹ. Giờ đây, Washington và Tokyo đã thống nhất một dự án trị giá hàng tỷ USD để xây dựng các nhà máy điện hạt nhân ở Tennessee và Alabama. Một khoản tiền đáng kể cũng sẽ được đầu tư vào các nhà máy điện khí tự nhiên.

Mỹ và Nhật Bản đã thống nhất về một dự án trị giá 40 tỷ đô la (34,5 tỷ Euro) để xây dựng các nhà máy điện hạt nhân tại các bang Tennessee và Alabama của Mỹ. Trong một tuyên bố chung được công bố hôm thứ Năm 19-3, trong chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tới Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Washington, bà Takaichi cũng thống nhất đầu tư 33 tỷ USD vào các nhà máy điện khí tự nhiên tại các bang Pennsylvania và Texas của Mỹ.

Các dự án này sẽ bảo đảm an ninh bằng cách “thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở cả hai nước”, tuyên bố cho biết. Các lò phản ứng hạt nhân mini, được gọi là Lò phản ứng Small Modular Reactors (SMR), đại diện cho “một nguồn năng lượng ổn định thế hệ tiếp theo khổng lồ, sẽ ổn định giá điện cho người dân Mỹ và củng cố vai trò dẫn đầu của Nhật Bản và Mỹ trong cạnh tranh kỹ nghệ thế giới”.

Tháng 7 năm ngoái, Nhật Bản cam kết đầu tư 550 tỷ USD vào Mỹ để đổi lấy việc giảm thuế quan. Giữa tháng 2, các công ty Nhật Bản đã công bố khoản đầu tư ban đầu trị giá 36 tỷ USD.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 20-3-2026

  GIÁO SƯ CARLO ANTONIO MASALA GỌI CUỘC CHIẾN IRAN CỦA TRUMP LÀ MỘT "MỚ HỔN ĐỘN"

Nguồn tin FOCUS Online: Thuật ngữ " Mớ Hổn Độn" là tiếng lóng chỉ một tình huống thiếu tổ chức hoặc quản lý kém, thường kết thúc bằng thảm họa toàn diện. Giáo sư Carlo Antonio Masala chỉ trích mạnh mẽ Tổng thống Mỹ Trump và cũng bày tỏ nghi ngờ về lập trường của Âu châu đối với tình hình ở Trung Đông.

Việc Merz bác bỏ Trump chỉ được biện minh nếu người ta "sẵn sàng sống chung với hậu quả". Một trong những hậu quả đó, ông nói, là khả năng Mỹ tiếp tục rút khỏi các cam kết NATO.

GS. Masala chỉ trích việc thiếu tập trung vào Ukraine

Giáo sư Masala sau đó cũng đề cập đến Ukraine. Việc cung cấp vũ khí cho quân đội ở đó hiện đang bị giảm sút. Có sự thiếu hụt nghiêm trọng các  vũ khí đang được bắn hàng loạt và rất phung phí ở Vịnh Ba Tư."

Hành vi của chính quyền Trump đối với Nga cũng là một "thảm họa" đối với Kiew. Do giá dầu tăng gần đây do chiến tranh Iran gây ra, Mỹ đã nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Moskau để tiếp nhận giá dầu rẻ hơn.

Vài nét về CARLO ANTONIO MASALA

Carlo Antonio Masala (sinh ngày 27 tháng 3 năm 1968 tại Köln) là một nhà khoa học chính trị và giáo sư đại học người Đức. Ông là Giáo sư Chính trị Quốc tế tại Khoa Khoa học Xã hội và Khoa học Chính trị thuộc Đại học Quân đội Liên bang ở Munich. Masala được coi là một chuyên gia về xung đột vũ trang.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-3-2026

       BƯỚC TIẾN MỚI VỀ PIN LƯỢNG TỬ ĐẦU TIÊN TRÊN THẾ GIỚI - VỪA                                          SẠC NHANH VÀ BẰNG LASER 

Các nhà nghiên cứu Úc đã giới thiệu pin lượng tử (Quanten-Akku) hoạt động đầu tiên. Nguyên mẫu này được sạc không dây bằng Laser và có thể hoàn thành một chu kỳ pin đầy đủ sạc, lưu trữ năng lượng và xả. Với điều này, nhóm nghiên cứu từ CSIRO (Tổ chức Khoa học và Kỹ nghệ Úc) đã chứng minh rằng khái niệm này không còn chỉ là lý thuyết thuần túy nữa.

Pin lượng tử có thể được sạc với tốc độ rất nhanh. Trong khi pin lithium-ion cần thời gian sạc lâu hơn khi dung lượng pin càng lớn, thì điều ngược lại đúng với kỹ nghệ lượng tử: "Pin lượng tử sạc nhanh hơn khi dung lượng pin càng lớn", trưởng nhóm nghiên cứu James Quach giải thích trong một tuyên bố.

Der erste funktionierende Prototyp eines Quanten-Akkus © CSIRO

Lý do là cái gọi là "hiệu ứng tập thể": Càng nhiều tế bào tham gia, quá trình sạc càng nhanh. Quach và nhóm của ông đã có thể chứng minh điều này từ năm 2022. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, vẫn chưa thể tách được năng lượng từ pin.

Một phút sạc cho nhiều năm năng lượng

Nguyên mẫu mới được sạc trong Femto giây, hay một phần triệu tỷ giây. Nó có thể lưu trữ năng lượng trong 6 Nano giây. Tuy nhiên, điều này chỉ liên quan đến vài tỷ Electron Volt. Đó là khoảng 300 nghìn tỷ năng lượng của pin điện thoại thông minh. Nhưng nếu nguyên mẫu này có thể được mở rộng quy mô lên mức tương đương, loại pin như vậy có thể lưu trữ năng lượng trong nhiều năm với thời gian sạc một phút, tờ The Guardian dẫn lời James Quach cho biết.

Nghiên cứu về các giải pháp thay thế cho pin lithium-ion thông dụng hiện nay đang được tiến hành mạnh mẽ. Nhiều loại pin thể rắn cho thấy nhiều triển vọng. Tuy nhiên, một bước tiến thành công trong kỹ nghệ lượng tử có thể mở ra những khả năng hoàn toàn mới.

Sạc ô tô điện mà không cần dừng lại

"Mục tiêu cuối cùng của tôi là một tương lai mà chúng ta có thể sạc ô tô điện nhanh hơn nhiều so với việc đổ xăng, hoặc nơi chúng ta có thể sạc thiết bị không dây ở khoảng cách xa," Quach nói. Lý tưởng nhất là bạn thậm chí không cần phải dừng lại; một tia laser là đủ. Máy bay không người lái cũng có thể được sạc khi đang bay theo cách này. Từ máy tính lượng tử đến điện thoại di động,  mọi thứ đều có thể được cung cấp năng lượng bởi pin lượng tử, nhà nghiên cứu giải thích trong một bài báo trên The Conversation.

Bước tiến mới trong kỹ nghệ sạc nhanh pin lượng tử

Nghe thì có vẻ rất viễn tưởng, và thực tế đúng là như vậy. Nguyên mẫu vẫn còn quá nhỏ cho những ứng dụng như thế. Công nghệ này cũng cực kỳ dễ xảy ra lỗi và phản ứng bằng cách mất năng lượng ngay lập tức khi gặp các tương tác tiềm tàng như rung động hoặc biến động nhiệt độ. "Bước tiếp theo đối với pin lượng tử là kéo dài thời gian lưu trữ năng lượng. Nếu chúng ta có thể vượt qua trở ngại này, chúng ta sẽ tiến gần hơn một chút đến pin lượng tử thương mại", Quach nói. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Light: Science & Applications.

Nguồn https://futurezone.at/science/erster-quanten-akku-der-welt-james-quach-csiro-australien/403142029?fbclid=IwY2xjawQpyBNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBUNWFwbTFoNjZEUmF5ZVEyc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHmNQckMs39jU8q0su-ZQ6xxfEJQKpOPwfzNRPGn-KqaPONa2Tr72fuJsWilM_aem_nS8j_zWmmQocwZmprw79aw: 

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-3-2026

 NGÂN SÁCH MỸ ĐÀI THỌ CHO CUỘC CHIẾN VỚI IRAN: " LIỆU RỒI ĐÂY CÓ THỂ LÊN TỚI 1000 TỶ USD? " 

Nguồn tin từ tờ  Frankfurter Allgemeine Zeitung: Tiêu diệt những kẻ xấu tốn tiền, Bộ trưởng Bộ Chiến Tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết tại một cuộc họp báo về việc tài trợ cho cuộc chiến ở Iran. Ông Hegseth xác nhận các báo cáo truyền thông rằng Pentagon dự định yêu cầu Quốc hội bổ sung thêm 200 tỷ đô la. Con số này vẫn có thể thay đổi, ông nói hôm thứ Năm 19-3. Mục tiêu là để bảo đảm rằng các hoạt động quân sự trong quá khứ và tương lai được "tài trợ đầy đủ" và kho dự trữ đạn dược được bổ sung "vượt quá mức cần thiết".

Cuộc tranh luận không chỉ cho thấy khía cạnh tài chính tiềm tàng của cuộc chiến với Iran mà còn phơi bày những căng thẳng nội bộ ngày càng gia tăng trong Đảng Cộng hòa. Ngay cả trước khi yêu cầu chính thức được đệ trình lên Quốc hội, sự phản đối đã nổi lên, chủ yếu từ các nhà lập pháp bảo thủ về tài chính.

Chip Roy, từ cánh cực hữu của đảng, cáo buộc White House đã đi sai hướng. Ông nói, đột nhiên họ đang nói về việc điều quân trên bộ và một chiến dịch mở rộng. "Cần nhiều cuộc họp báo và giải thích hơn nữa về cách chúng ta dự định chi trả cho việc này và mục tiêu là gì ?." Một số đảng viên Cộng hòa lo ngại về sự leo thang âm thầm mà không có chiến lược rút lui. Thomas Massie, một người thường xuyên chỉ trích Trump, cũng lập luận tương tự: Yêu cầu này đặt ra câu hỏi về việc Mỹ dự định sẽ ở lại Iran trong bao lâu ?. "Đây có phải là 200 tỷ đô la đầu tiên? Liệu nó có trở thành một nghìn tỷ đô la trong những ngày tiếp theo không?"

Đây cũng là một thách thức đối với đảng Dân chủ

Phản ứng thận trọng của Lãnh đạo đa số Thượng viện John Thune phù hợp với mô hình bất ổn chính trị trong đảng Cộng hòa. Ông Thune cho biết hôm thứ Năm rằng vẫn còn phải xem liệu gói tài trợ như vậy có được thông qua tại Thượng viện hay không ?. Với 60 phiếu cần thiết tại Thượng viện, sự chấp thuận của cả hai đảng là cần thiết. Là một phần của "Dự luật lớn và đẹp đẽ", Quốc hội đã phê duyệt thêm 150 tỷ đô la cho Bộ Quốc phòng vào tháng 7 năm ngoái, nâng ngân sách cho năm tài chính hiện tại lên gần 1 nghìn tỷ đô la.

Cuộc tranh luận về khoản tiền tỷ bổ sung này cũng tiềm ẩn nguy cơ xung đột giữa các thành viên đảng Dân chủ. Một số thành viên Quốc hội đang nhấn mạnh quyền hiến pháp của Quốc hội trong việc chính thức tuyên chiến. Họ đang xử dụng yêu cầu này như một đòn bẩy để chống lại sự leo thang xung đột với Iran, bất kể việc Iran được xếp vào loại đối thủ chiến lược của Hoa Kỳ. Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện, Chuck Schumer, gọi yêu cầu 200 tỷ đô la là vô lý. Ông nói tại Thượng viện hôm thứ Năm rằng nếu Trump muốn số tiền này, có lẽ ông ấy cho rằng "chúng ta có thể sẽ phải chiến tranh với Iran trong một thời gian rất, rất dài". Theo Pentagon, tuần đầu tiên của chiến dịch quân sự đã tiêu tốn khoảng 11,3 tỷ đô la.

Trước khoản chi phí hàng tỷ đô la bổ sung này, chính Tổng thống Trump đã viện dẫn lời giải thích mà ông đã từng xử dụng trong trường hợp giá năng lượng tăng cao: Đây là một "cái giá rất nhỏ phải trả". Chỉ có điều lần này, không phải là vì hòa bình thế giới, mà là để giữ cho quân đội ở trạng thái tốt nhất. Quân đội phải ở "trạng thái tốt nhất từ ​​trước đến nay".

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-3-2026

    CON GÁI LÃNH ĐẠO BẮC HÀN KIM JONG UN LÁI XE TĂNG TRONG MỘT                                         CUỘC TẬP TRẬN QUÂN SỰ 

Nguồn tin từ (RND/AP): Con gái của nhà lãnh đạo Bắc Hàn Kim Jong Un, người được coi là người kế vị tiềm năng lãnh đạo đất nước, đã lái xe tăng trong một cuộc tập trận quân sự. Hãng thông tấn nhà nước KCNA hôm thứ Sáu  20-3, đã công bố đoạn Video cho thấy khuôn mặt của cô gái, có tên Kim Ju Ae vào khoảng 13 tuổi, bước ra từ cửa buồng lái của một chiếc xe tăng đang di chuyển. Cha cô mỉm cười và ba binh sĩ đang ngồi trên xe.

Theo báo cáo của KCNA, Kim và con gái đã giám sát một cuộc tập trận chiến thuật liên quan đến các đơn vị xe tăng và bộ binh vào ngày hôm trước. Các chuyên gia kết luận rằng đoạn video về việc lái xe tăng cho thấy rõ ràng cô gái đang điều khiển chiếc xe bánh xích.

Lee Illwoo thuộc viện phân tích Mạng lưới Quốc phòng Hàn Quốc nói với Associated Press rằng xe tăng tối tân không quá khó lái, đặc biệt là ở tốc độ chậm. "Cô ấy chỉ lái thẳng về phía trước với tốc độ thấp," ông giải thích. Địa hình bằng phẳng cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc di động.

Cô gái đã tháp tùng Kim Jong Un trong nhiều sự kiện kể từ cuối năm 2022. Truyền thông nhà nước Triều Tiên đã miêu tả mối quan hệ đặc biệt thân thiết giữa cha và con gái. Chưa đầy hai tuần trước, hãng thông tấn KCNA đã công bố đoạn Video ghi lại cảnh hai người này tại một trường bắn.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-3-2026

   CÔNG CHÚA ĐẦU TIÊN CỦA VIỆT NAM SỞ HỮU TẤM BẰNG THẠC SĨ TẠI PHÁP - TRÍ THỨC PHÁP GỐC HOÀNG TỘC ĐẦU TIÊN CỦA VN

​Trong sử Việt, có những cái tên bị lãng quên bởi thời gian và khoảng cách địa lý, nhưng cốt cách của họ thì vẫn luôn lấp lánh. Đó chính là Công chúa Như Mai, có tên đầy đủ là Nguyễn Phúc Như Mai (阮福如梅, 1905–1999) là trưởng nữ của vua Hàm Nghi và vương phi Marcelle Laloë, một phụ nữ người Pháp. Bà là một trong những nhân vật xuất sắc và hiếu thảo nhất của hoàng tộc triều Nguyễn sống lưu vong tại Pháp.

​Thân thế: bà là "lá ngọc cành vàng" giữa chốn lưu đày.

- Công chúa Nguyễn Phúc Như Mai (阮福如梅, 1905–1999) là trưởng nữ của vua Hàm Nghi và vương phi Marcelle Laloë, một phụ nữ người Pháp. Bà là một trong những nhân vật xuất sắc và hiếu thảo nhất của hoàng tộc triều Nguyễn sống lưu vong tại Pháp.

- Công chúa Như Mai sinh tại Algiers (thủ đô Algérie), trong thời gian vua Hàm Nghi bị thực dân Pháp đưa đi lưu đày biệt xứ.

- Là công chúa đầu tiên và duy nhất của triều Nguyễn đỗ thạc sĩ Nông lâm tại Pháp, và còn tốt nghiệp thủ khoa, vượt qua nhiều sinh viên Pháp.

- Sau đó, bà tiếp tục học thêm và lấy bằng về Hóa học và Hóa sinh học.

- Làm việc tại Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Pháp, rồi chuyển đến tỉnh Dordogne và Corrèze, nơi bà hỗ trợ người dân địa phương kỹ thuật trồng trọt.

- Cả đời không lấy chồng để phụng dưỡng cha mẹ, thể hiện lòng hiếu thảo sâu sắc.

- Sau khi vua Hàm Nghi mất, bà cùng các em Như Lý và Minh Đức đưa hài cốt vua từ Algerie về Pháp, an táng tại làng Thonac, tỉnh Dordogne.

- Một người phụ nữ tài giỏi, khiêm tốn và đầy lòng yêu nước , công chúa Như Mai là biểu tượng đẹp của trí tuệ và đạo hiếu Việt Nam nơi đất khách quê người.

- Dù sống xa Tổ quốc, nhưng ngay từ nhỏ, bà đã được nuôi dạy trong một môi trường giáo dục nghiêm cẩn của Tây phương kết hợp với lòng tự tôn dân tộc sâu sắc từ người cha vĩ đại là ​Vua Hàm Nghi, một tâm hồn nghệ sĩ và một trái tim yêu nước nồng nàn , đã truyền cho con gái mình nghị lực phi thường. Ông không muốn các con mình chỉ là những "ông hoàng bà chúa" hữu danh vô thực, mà phải là những người có tri thức để ngẩng cao đầu với thế giới.

​Nữ Thạc sĩ đầu tiên trong lịch sử.

- ​Vào đầu thế kỷ 20, khi tư tưởng "trọng nam khinh nữ" vẫn còn nặng nề và giáo dục cho phụ nữ chưa được coi trọng, Công chúa Như Mai đã tạo nên một kỳ tích chấn động.

- ​Học vấn cao: Bà không chỉ thông thạo nhiều ngoại ngữ như tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Ả Rập và tiếng Việt (Công chúa được sinh ra và sống tại Algiers (Algérie), một quốc gia nói tiếng Ả Rập). Bà còn dấn thân vào những ngành khoa học khô khan mà ngay cả nam giới còn e ngại.

- ​Kỳ tích: Như Mai chính là Công chúa Việt Nam đầu tiên tốt nghiệp Thạc sĩ (Thạc sĩ Nông nghiệp) tại Pháp. Bà đỗ đầu khóa tại Viện Khảo cứu Nông nghiệp Quốc gia Pháp (nay là INRAE), một thành tích mà ngay cả những nam nhân thời đó cũng phải ngả mũ thán phục.

Một đời thanh cao và trái tim hướng về nguồn cội.

- ​Dù mang danh công chúa và có học vị cao, bà Như Mai chọn lối sống giản dị, cống hiến hết mình cho khoa học. Bà đã dành nhiều năm nghiên cứu các giống cây trồng, góp phần không nhỏ vào ngành nông nghiệp của nước Pháp và Algérie thời bấy giờ.

- ​Điều khiến người ta xúc động nhất chính là cốt cách của bà. Suốt cuộc đời, dù sống trong nhung lụa hay khi gia đình gặp biến cố, bà vẫn giữ gìn phong thái của một công chúa phương Đông: đoan trang, uyên bác và đầy lòng nhân ái.

- Bà cũng chính là người đã chăm sóc vua Hàm Nghi trong những năm tháng cuối đời tại biệt thự Gia Long (Algérie), cùng ông chia sẻ nỗi nhớ quê hương Việt Nam da diết.

Di sản còn mãi với thời gian.

Trong suốt thời gian học tập và làm việc, bà luôn giữ gìn văn hóa Việt, mặc trang phục truyền thống theo ý nguyện của vua cha.

- Bà qua đời năm 1999 tại Corrèze, nước Pháp (hưởng thọ 94 tuổi), được an táng trong khuôn viên Vua cha, mẹ và em trai. Bà ra đi nhưng đã để lại một tấm gương sáng ngời về tinh thần cầu tiến, hiếu học của người phụ nữ Việt Nam.

- Bà được người Pháp trìu mến gọi là “Princesse d’Annam” – Công chúa An Nam.

- Lâu đài De Losse của bà ở Dordogne được xếp hạng di tích văn hóa lịch sử của Pháp.

- Bà chứng minh rằng: Dù ở bất cứ đâu, dù trong hoàn cảnh nghiệt ngã nhất, tri thức và nhân cách chính là "vương miện" quý giá nhất của một người phụ nữ.

Vua Cha Hàm Nghi

Hàm Nghi (chữ Hán: 咸宜 3 tháng 8 năm 1871 – 14 tháng 1 năm 1944), tên thật Nguyễn Phúc Ưng Lịch (阮福膺𧰡), là vị hoàng đế thứ tám của nhà Nguyễn, triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam. Là em trai của vua Kiến Phúc, năm 1884 Hàm Nghi được các phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết đưa lên ngôi ở tuổi 13. Sau khi cuộc phản công tại kinh thành Huế thất bại năm 1885, Tôn Thất Thuyết đưa ông ra ngoài và phát chiếu Cần Vương chống thực dân Pháp.

Sau ba năm lãnh đạo cuộc kháng chiến, do sự phản bội của Trương Quang Ngọc, vua Hàm Nghi bị bắt vào ngày 1 tháng 11 năm 1888 tại vùng núi rừng Hà Tĩnh. Thực dân Pháp tìm mọi cách dụ dỗ, mua chuộc, nhưng vua Hàm Nghi vẫn giữ vững khí tiết, không khuất phục trước kẻ thù. Thực dân Pháp đưa vua Hàm Nghi sang Algeria (Bắc Phi) vào tháng 12 năm 1888. Tại đây, ông sống cuộc đời lưu vong cho đến khi qua đời vào ngày 14 tháng 1 năm 1943. Dù sống xa quê hương, vua Hàm Nghi vẫn luôn hướng về Tổ quốc, giữ vững tinh thần yêu nước. Ông học tiếng Pháp, tìm hiểu văn hóa phương Tây, đồng thời vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam. Ông cũng kết hôn với một phụ nữ người Algeria và có ba người con.

GIA ĐÌNH

Năm 1904, Hàm Nghi đính hôn với cô Marcelle Laloe (sinh năm 1884, mất năm 1974), con gái của ông Laloe Chánh án tòa Thượng phẩm Alger. Đám cưới của họ trở thành một sự kiện văn hóa của Thủ đô Alger. Hàm Nghi cùng bà Marcelle Laloe có ba người con: Công chúa Như Mai sinh năm 1905 (mất năm 1999). Công chúa Như Lý (hoặc Như Luân) sinh năm 1908 (mất năm 2005). Hoàng tử Minh Đức sinh năm 1910 (mất năm 1990). Công chúa Như Mai tốt nghiệp Kỹ sư Canh nông. Công chúa Như Luân tốt nghiệp Tiến sĩ Y khoa và lập gia đình với Công tước François Barthomivat de la Besse.

Ngày 14 tháng 1 năm 1944, Hàm Nghi qua đời vì bệnh ung thư dạ dày tại biệt thự Gia Long, thủ đô Alger. Ông được chôn cất ở Thonac (quận Sarlat-la-Canéda), vùng Nouvelle-Aquitaine, nước Pháp. Trên mộ của vua Hàm Nghi và một số tài liệu ghi ông mất năm 1944. Ông ra đi mang theo nỗi hờn vong quốc không bao giờ nguôi ngoai trong tâm trí.

Tổng hợp nhiều nguồn từ Vũ Thái An, ngày 21-3-2026