TẠI HỘI NGHỊ AN NINH MUNICH 2026 - ÂU CHÂU VÀ HOA KỲ VẨN CÒN TỒN TẠI HỐ SÂU CHIA RẼ
Bài viết của: Nina Werkhäuser: Không khí tại Hội nghị An ninh Munich, Hoa Kỳ thể hiện thái độ hòa giải, trong khi Âu châu lại tỏ ra tự tin. Tuy nhiên, những khác biệt không thể được xóa bỏ bằng lời nói.
Không khí diễn biến của Hội nghị An ninh Munich năm 2026 chịu ảnh hưởng nặng nề từ thất bại năm 2025: Bài phát biểu đầy hoài nghi về Âu châu của Phó Tổng thống Hoa Kỳ J.D. Vance đã khiến không khí trong hội trường giảm mạnh. Chưa bao giờ người Mỹ và người Âu châu lại xa cách nhau đến vậy, tại hội nghị an ninh, vốn truyền thống được coi là xuyên Đại Tây Dương.
Và vì vậy, một năm sau, cuộc họp cao cấp ở Munich (13-15 tháng 2 năm 2026) tập trung chủ yếu vào việc đánh giá tình hình: Hoa Kỳ và Âu châu kỳ vọng gì ở nhau, một năm sau khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức? Họ tương tác như thế nào? Thủ tướng Friedrich Merz đã mở màn cho cái không khí nặng nề này, và đây là một động thái có chủ ý và được thể hiện rõ nét trong những ngày của hội nghị năm 2026.
Thủ tướng Đưc Merz, thuộc đảng Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) đã xử dụng diễn đàn Munich để đưa ra một bài phát biểu rất cơ bản về chính sách đối ngoại của Đức. Trong bài phát biểu, ông đã thẳng thừng khẳng định lập trường của mình đối với Donald Trump và các chính sách của ông ta: "Cuộc chiến văn hóa của phong trào MAGA không phải là của chúng ta," ông Merz nói: "Chúng ta không tin vào thuế quan và chủ nghĩa bảo vệ thị trường của Mỹ, mà tin vào thương mại tự do." Ông đã nhận được tràng vỗ tay tán thưởng nồng nhiệt trong phòng hội nghị của khách sạn Bayerischer Hof.
Cho đến nay, Thủ tướng Đức đã kiềm chế không chỉ trích Donald Trump, người mà ông tuyên bố có "mối quan hệ tốt." Nhưng lời đe dọa của Trump về việc sáp nhập Greenland, thuộc về Đan Mạch, vào Mỹ, nếu cần thiết bằng vũ lực, đã khiến người Âu hâu vô cùng lo ngại. Có thể nói: hoàn toàn làm họ thất vọng.
Điều này cũng được thể hiện trong bài phát biểu của Thủ tướng Merz trong đó ông nhấn mạnh trách nhiệm của chính của Âu châu: tiềm năng quân sự, chính trị, kinh tế và kỹ nghệ của Âu châu là rất lớn. "Nhưng chúng ta chưa hề khai thác hết tiềm năng đó đến mức cần thiết."
Một quan hệ đối tác bình đẳng
Còn về liên minh với Mỹ thì sao? Ông Merz cảnh báo không nên gạt bỏ nó. Thay vào đó, ông muốn thiết lập lại quan hệ đối tác. Ông Merz hứa rằng Âu châu cũng sẽ làm phần việc của mình. Ông coi việc tối tân hóa quy mô lớn cho quân đội (Bundeswehr) là đóng góp của Đức. Ngân sách quốc phòng chưa bao giờ cao như năm 2026.
Với điều này, ông đã giải quyết một lời chỉ trích quan trọng từ chính quyền Trump: Người Âu châu quá sẵn lòng dựa vào sự bảo vệ của Mỹ thay vì tăng cường sức mạnh cho quân đội của chính họ. Một mối quan hệ đối tác, đúng vậy, nhưng là trên cơ sở bình đẳng, đó là chính là thông điệp của ông Merz muốn nói với Hoa Thịnh Đốn. "Chế độ độc tài có thể có người ủng hộ, nhưng nền dân chủ có đối tác và đồng minh."
Marco Rubio: Giọng điệu hòa giải, nhưng nội dung không khoan nhượng
Điều này đã tạo nóu lên được giọng điệu chung. Bài phát biểu được mong đợi của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vào ngày thứ II của hội nghị đã xác nhận phần lớn những gì ông Merz mô tả là "sự chia rẽ sâu sắc" giữa Mỹ và Âu châu.
Mặc dù giọng điệu của Rubio tôn trọng hơn đáng kể so với JD Vance năm ngoái, nhưng đảng Cộng hòa đã công khai ca ngợi mối quan hệ bền chặt trong lịch sử giữa Âu châu và Mỹ. Tuy nhiên, thông điệp của ông rất rõ ràng: nếu Âu châu đi theo con đường mà Donald Trump đã chọn, liên minh sẽ bền vững. Nếu không, Âu châu sẽ phải tự lo liệu.
Trong một bài phát biểu chỉ trích mạnh mẽ, Rubio đã phê phán chính sách năng lượng chiều theo "chủ nghĩa sùng bái khí hậu". Ông than thở về vai trò gần như không tồn tại của Liên Hợp Quốc trong việc giải quyết các vấn đề hiện tại và than phiền về "làn sóng di cư ồ ạt chưa từng có" đang đe dọa các xã hội ở cả hai bờ Đại Tây Dương. "Chúng ta đã cùng nhau mắc những sai lầm này," ông nhấn mạnh. Chính phủ Mỹ, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump, giờ đây sẽ sửa chữa những sai lầm này - và hy vọng rằng Âu châu cũng sẽ làm theo.
Về vấn đề này, các đại diện của chính phủ Đức đã không đưa cho Mỹ bất kỳ hy vọng nào. Họ lập luận rằng hành động đơn phương của một cường quốc không thể giải quyết được các vấn đề chung của thời đại.
Nhiều tiếng nói cũng tự chỉ trích: Âu châu đã bỏ bê việc phát triển năng lực phòng thủ của chính mình quá lâu, người ta nói. Thủ tướng Merz thừa nhận chính sách đối ngoại của Đức đã "quá thường xuyên khiển trách, yêu cầu và quở trách". Tuy nhiên, những khác biệt cơ bản giữa Mỹ và Âu châu vẫn tiếp tục rõ nét là không thể thu hẹp được.
Tuy nhiên, người Âu châu đã đối mặt với tình hình với sự tự tin lớn hơn. "Tôi muốn chúng ta có thể theo đuổi lợi ích của riêng mình và kiên định với lập trường, ngay cả khi gặp khó khăn," Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius (SPD) nhấn mạnh. Ông lập luận rằng Âu châu đã chứng minh khả năng đó trong các cuộc tranh luận về Greenland.
Các đại diện của Âu châu cũng kiên quyết yêu cầu được tham gia vào các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Nga về việc chấm dứt chiến tranh ở Ukraine. Ví dụ, yêu cầu này đã được đưa ra bởi Kaja Kallas, Đại diện cao cấp của EU về Ngoại giao và Chính sách An ninh, vào ngày cuối cùng của Hội nghị An ninh Munich. Bà nói rằng bà không thể hiểu được việc các chính trị gia Mỹ hiện đang chỉ trích Âu châu, trong khi Âu châu thực sự có những khía cạnh tích cực để đóng góp.
Như vậy, tại hội nghị ở Munich đã cho thấy được một điều, mặc dù Mỹ và Âu châu khẳng định họ vẫn cần nhau trong tương lai, nhưng hai đối tác từng thân thiết này, đã rõ ràng đang có sự xa cách nhau.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 16-2-2026