NỢ CÔNG CỦA MỸ TIẾN SÁT MỨC 40.000 TỶ USD - VÌ SAO CÁC TÀI SẢN NHƯ VÀNG VÀ BITCOIN NGÀY CÀNG TRỞ NÊN HẤP DẪN
Nguồn tin FOCUS Online ngày 28-7: Hoa Kỳ đang đứng trước ngưỡng vượt mức nợ công 40.000 tỷ USD. Theo một báo cáo từ "Blox Nieuws" trích dẫn dữ liệu "Debt to the Penny" (Nợ chi tiết đến từng xu) của Bộ Tài chính Mỹ, mức nợ gần đây đang ở ngưỡng khoảng 39,6 nghìn tỷ USD.
Điều này không đồng nghĩa với việc vỡ nợ sắp xảy ra. Tuy nhiên, chi phí lãi vay gia tăng đang hạn chế dư địa cho các hành động chính sách và có thể gây áp lực lên thị trường vốn thế giới.
Nợ công Mỹ: Áp lực lãi suất lan sang Đức
Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO), cơ quan phi đảng phái , dự báo mức thâm hụt ngân sách là 1,9 nghìn tỷ USD trong năm tài chính 2026. Riêng chi phí lãi vay ròng dự kiến sẽ đạt khoảng 1 nghìn tỷ USD. Đến năm 2036, con số này có thể tăng gấp đôi lên mức 2,1 nghìn tỷ USD. Hệ quả là, ngày càng nhiều nguồn thu ngân sách phải dùng để trả lãi cho các chủ nợ thay vì đầu tư vào cơ sở hạ tầng, giáo dục hay các chương trình cứu trợ khủng hoảng.
Theo tính toán của Văn phòng Ngân sách Quốc hội, các khoản thanh toán lãi vay ròng sẽ vào khoảng 1 nghìn tỷ USD trong năm 2026. Với tổng chi tiêu dự kiến là 7,4 nghìn tỷ USD, con số này chiếm khoảng 14% ngân sách liên bang Mỹ , hay nói cách khác là cứ 7 đô la chi tiêu thì có 1 đô la dành cho trả lãi.
Đây không phải là việc hoàn trả toàn bộ khối nợ khổng lồ theo cách thông thường; các trái phiếu chính phủ đến hạn thường được thay thế bằng các đợt phát hành mới. Chừng nào Mỹ còn chi tiêu nhiều hơn thu vào, tổng nợ vẫn sẽ tiếp tục tăng bất chấp các khoản thanh toán nợ đang diễn ra.
Hơn nữa, trái phiếu chính phủ Mỹ được coi là thước đo chuẩn thế giới về lãi suất an toàn. Nếu lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, chúng sẽ trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư; khi đó, họ có thể rút vốn khỏi trái phiếu Âu châu để chuyển sang đầu tư vào Mỹ.
Để đảm bảo trái phiếu của Đức hoặc các nước Âu châu khác vẫn thu hút được người mua, các quốc gia này thường buộc phải đưa ra mức lãi suất cao hơn. Trên thị trường, điều này diễn ra thông qua việc giá trái phiếu sụt giảm: khi giá của một trái phiếu hiện hành giảm xuống, lợi suất của nó sẽ tăng lên.
Trái phiếu Đức có thể đối mặt với áp lực bán ra. Một ví dụ đơn giản: nếu trái phiếu chính phủ Mỹ đột ngột mang lại lợi suất 4% trong khi trái phiếu liên bang Đức chỉ mang lại 2%, một số nhà đầu tư sẽ chuyển hướng sang thị trường Mỹ. Điều này tạo áp lực bán lên trái phiếu Đức và khiến lợi suất của chúng tăng lên.
Ngân hàng Trung ương Âu Châu đánh giá rủi ro xảy ra hiệu ứng lan truyền sang thị trường trái phiếu chính phủ khu vực đồng Euro là rất cao. Lãi suất thị trường vốn tăng cao có thể làm tăng chi phí vay thế chấp, các khoản vay doanh nghiệp và chi phí đầu tư công.
Tuy nhiên, mối tương quan này không phải lúc nào cũng diễn ra tự động. Trong thời kỳ khủng hoảng, trái phiếu liên bang Đức được coi là "hầm trú ẩn an toàn"; trong những trường hợp như vậy, lợi suất của chúng thậm chí có thể giảm bất chấp việc lãi suất tại Mỹ tăng lên.
Ngoài ra còn có vấn đề về sự phụ thuộc vào xuất cảng. Theo Cơ quan Thống kê Liên bang, Đức đã xuất cảng lượng hàng hóa trị giá khoảng 135,8 tỷ Euro sang Mỹ trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2025. Một cuộc suy thoái tại Mỹ sẽ gây áp lực nặng nề lên các ngành định hướng xuất cảng như sản xuất ô tô, cơ khí, hóa chất và dược phẩm.
Vàng hưởng lợi từ những lo ngại về lạm phát.
Vàng thường hưởng lợi từ những lo ngại về lạm phát, bất ổn địa chính trị và sự hoài nghi đối với tiền giấy. Tuy nhiên, vàng không tạo ra thu nhập định kỳ và có thể chịu áp lực khi lãi suất thực ở mức cao. Dù vậy, Reuters ghi nhận nhu cầu ngày càng tăng đối với các tài sản thực, do trái phiếu truyền thống đôi khi tỏ ra kém tin cậy trong việc đa dạng hóa danh mục đầu tư.
Lý do là: Vàng có nguồn cung hạn chế và không thể được tạo ra tùy ý. Do đó, khi các nhà đầu tư lo ngại rằng nợ chính phủ cao sẽ dẫn đến lạm phát gia tăng hoặc đồng tiền mất giá trong dài hạn, họ sẽ tìm kiếm một giải pháp cho việc lưu trữ giá trị ổn định.
Tuy nhiên, giá vàng cũng biến động. Vàng mất đi sức hấp dẫn, đặc biệt là khi các loại trái phiếu an toàn mang lại lợi suất hấp dẫn sau khi điều chỉnh theo lạm phát, bởi vì nó không tạo ra lãi suất hay cổ tức.
Bitcoin trở nên hấp dẫn hơn nhờ khối nợ khổng lồ của Mỹ.
Nguồn cung Bitcoin là hữu hạn: chỉ có tối đa 21 triệu đồng Bitcoin được lưu hành. Một phần lớn đã tồn tại, trong khi phần còn lại đang được tạo ra dần dần.
Điều này khiến loại tiền mã hóa này trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với một số nhà đầu tư muốn tìm kiếm sự bảo vệ trước tình trạng mở rộng đáng kể nguồn cung tiền. Tuy nhiên, khác với vàng, Bitcoin có lịch sử hình thành ngắn và chịu biến động mạnh hơn nhiều.
Hệ quả là, dòng tiền đổ vào Bitcoin có thể giảm sút, gây áp lực lên giá của loại tài sản này. Do đó, mức nợ công cao của Mỹ khiến vàng và Bitcoin trở nên hấp dẫn hơn khi được bổ sung vào danh mục đầu tư. Tuy nhiên, không tài sản nào trong số này mang lại khả năng bảo vệ đáng tin cậy trước lạm phát hay sự sụt giảm giá cả.
Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 29-7-2026
