ÂU CHÂU ĐÀM PHÁN Ở HỘI NGHI THƯỢNG NATO ĐỂ CÓ THỂ CHẠM TAY ĐẾN AI QUÂN SỰ BỊ HẠN CHẾ CỦA ÔNG TRUMP

Các hệ thống AI quân sự như "Claude Mythos" đang là mục tiêu được săn đón gắt gao. Sau những hạn chế ban đầu từ phía Mỹ, các đối tác NATO tại Ankara đang hy vọng có được quyền truy cập vĩnh viễn và không bị giới hạn đối với kỹ thuật này.

Hai xu hướng trái ngược đang va chạm tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, bắt đầu vào ngày 7 tháng 7 năm 2026: trong khi các đồng minh Âu châu đang chi tiêu cho quốc phòng nhiều hơn bao giờ hết, họ lại không thể chuyển đổi nguồn ngân sách đó thành các loại vũ khí sẵn sàng chiến đấu đủ nhanh.

Đồng thời, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang nắm giữ một đòn bẩy mới để buộc các đồng minh phải tuân theo: quyền kiểm soát đối với các mô hình AI cấp độ quân sự do các công ty kỹ nghệ Mỹ phát triển.

Trả lời phỏng vấn tờ *Wall Street Journal* (WSJ), Tổng thư ký Mark Rutte đã gọi khoản tăng chi tiêu của các đối tác Âu châu và Canada là "Trump Trillion" (tạm dịch: Nghìn tỷ của Trump). Theo số liệu của NATO, các quốc gia thành viên (không bao gồm Mỹ) đã tăng chi tiêu quân sự thêm 20% trong năm ngoái, đạt mức 574 tỷ USD.

Đức đã tăng chi tiêu thêm 24% lên mức 114 tỷ USD, theo dữ liệu từ SIPRI, và có kế hoạch đạt mức khoảng 161,8 tỷ EUR vào năm 2029, qua đó nâng ngân sách quốc phòng từ mức khoảng 2% hiện tại lên 3,5% GDP. Tuy nhiên, ông Trump đã viết trê Truth Social rằng Mỹ "không nhận được lợi ích gì" từ việc là thành viên NATO.

Khủng hoảng về khả năng tương ứng: Tại sao tăng ngân sách không giải quyết được các vấn đề về xe tăng

Ông Rutte đã thẳng thắn chỉ ra vấn đề cốt lõi: "Về cơ bản, chúng ta đang chạm ngưỡng giới hạn về khả năng tiếp nhận." Nói cách khác, trong khi các quốc gia NATO tại Âu châu đã sẵn sàng nguồn vốn, thì năng lực sản xuất lại không đáp ứng được yêu cầu. Đây có thể là lý do chính khiến các nước Âu châu đặt mua lượng vũ khí trị giá khoảng 300 tỷ USD từ các công ty Mỹ. Tình trạng này đã dẫn đến sự gia tăng đáng kể về giá cả đối với các mặt hàng như đạn pháo 155mm, một trong những loại đạn dược cơ bản nhất của NATO. Kể từ năm 2022, chi phí cho loại đạn này đã tăng hơn gấp 4 lần.

Các kế hoạch về lực lượng dự bị làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề tại Đức

Tuy nhiên, năng lực kỹ nghệ bị hạn chế chỉ là một trong những điểm nghẽn. Theo quan điểm của NATO, một vấn đề khác nằm ở việc nhiều người dân Âu châu thiếu thiện chí phục vụ trong quân đội. Tình hình có khả năng trở nên bấp bênh hơn nữa trong những năm tới, khi những thay đổi về nhân khẩu học làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt lao động có tay nghề cao, từ đó gia tăng sự cạnh tranh nhân sự giữa khu vực tư nhân và quân đội.

Các tổ chức như DIHK (Hiệp hội các Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức) cùng nhiều hiệp hội chủ doanh nghiệp tại Đức đã lên tiếng cảnh báo rằng các quy định mới về việc thành lập lực lượng dự bị quân sự có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề. Họ đang vận động để các công ty có quyền từ chối cho nhân viên tham gia các cuộc tập trận quân sự.

Leopard 2, Abrams và các loại khác: Vấn đề về khả năng tương ứng của xe tăng

Matthew Whitaker, Đại sứ Hoa Kỳ tại NATO, đang thúc đẩy việc tập trung hóa hơn nữa ngành ckyx nghệ quốc phòng Âu châu, với lập luận rằng ngành này hiện đang bị phân tán quá mức.

Tờ *Wall Street Journal* gần đây đã nêu bật vấn đề về sự đa dạng của các mẫu xe tăng, cho rằng điều này tác động tiêu cực đến năng lực quốc phòng của các quốc gia NATO. Quan điểm này trước đó cũng đã được các nhân vật trong giới học thuật và chính trị đề cập, bao gồm Jeannette zu Fürstenberg, Moritz Schularick, Nico Lange, René Obermann và Thomas Enders.

Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự phản bác rằng quân đội các nước Âu châu không vận hành tới 14 mẫu xe tăng khác nhau, mà thực tế chỉ có 5 mẫu chính: Leopard 2, M1 Abrams, K2, Leclerc và Ariete. Họ cho rằng vấn đề không nằm ở bản thân các mẫu xe tăng, mà ở sự đa dạng của các hệ thống điện tử, hệ thống điều khiển hỏa lực và kỹ thuật cảm biến; chính sự đa dạng này đã hạn chế khả năng tương tứng giữa xe tăng của quân đội nước này với quân đội nước khác.

Trong bối cảnh đó, ông Whitaker nhấn mạnh với tờ *WSJ* rằng mục tiêu không chỉ đơn thuần là chi tiêu những khoản tiền lớn. "Suy cho cùng, điều quan trọng là năng lực đạt được thông qua khoản chi tiêu đó."

Diễn đàn kỹ nghệ Quốc phòng NATO diễn ra song song dự kiến ​​sẽ mang lại các hợp đồng và thỏa thuận hợp tác trị giá hàng tỷ đô la vào ngày 7 tháng 7.

"Claude Mythos" của Anthropic: Một đòn bẩy địa chính trị

Bên cạnh việc tăng cường quân sự theo cách truyền thống, một cuộc xung đột thứ hai cũng đang leo thang: cuộc tranh chấp về việc xử dụng các hệ thống AI tối tân như Claude Mythos của Anthropic. OpenAI cũng đã công bố các hệ thống mới thu hút sự quan tâm của quân đội và các cơ quan tình báo.

Trong khi các cơ quan của Hoa Kỳ thử nghiệm các mô hình mới này, Tổng thống Donald Trump gần đây đã cấm các bên nước ngoài chạm tay tới chúng, một động thái cũng gây bất bình cho các đồng minh. Claude Mythos có khả năng tìm thấy các lỗ hổng bảo mật nhanh hơn con người. Những năng lực này có thể được tận dụng để tăng cường khả năng bảo mật của chính mình hoặc khai thác điểm yếu của đối phương.

Các cuộc thử nghiệm do Viện An toàn AI Vương quốc Anh thực hiện đã xác nhận rằng Claude Mythos có khả năng thực hiện các cuộc tấn công mạng qua nhiều giai đoạn. Mô hình AI này có thể tự động nhận diện và khai thác các lỗ hổng bảo mật.

Đức cùng các đồng minh châu Âu khác đã liên tục đề nghị được xử dụng Claude Mythos kể từ tháng 4. Vào tháng 6, chính quyền Trump ban đầu đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất cảng đối với kỹ thuật có năng lực tấn công mạng mạnh mẽ nhất của Anthropic...

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 6-7-2026