TRƯỚC THẤT BẠI CỦA ORBÁN, NGƯỜI ĐƯỢC CHÍNH QUỀN TRUMP ỦNG                   HỘ - KHIẾN PHE CÁNH HỮU ÂU CHÂU NGHI NGỜ VỀ MAGA 

Chuyến thăm Hungary của JD Vance một tuần trước bầu cử hầu như không mang lại lợi ích gì cho Viktor Orbán, ngược lại, thậm chí có thể phản tác dụng. Đối thủ của Orbán, Péter Magyar, cuối cùng đã giành được chiến thắng lịch sử.

Hai ngày sau chiến thắng vang dội này, chấm dứt 16 năm cầm quyền của Orbán, một số thành viên phe cánh hữu Âu châu bắt đầu công khai đặt câu hỏi về giá trị chính trị của sự ủng hộ từ Donald Trump và JD Vance.

Sự đánh giá lại này chỉ ra một sự thay đổi cơ bản: Lời lẽ của Trump và chương trình nghị sự địa chính trị khó đoán của ông ngày càng bị coi là gánh nặng đối với các đồng minh chính trị của ông ở bên kia Đại Tây Dương, bao gồm cả các đối tác thân cận như đảng Fidesz của Orbán.

"Người Hungary luôn rất thân thiết với Hoa Kỳ," nghị sĩ Pháp Thierry Mariani thuộc đảng Tập hợp Quốc gia nói với Euronews. "Đối với chúng tôi thì khác."

Thành viên cùng đảng với ông, Fabrice Leggeri, cũng lên tiếng chỉ trích: Thuế quan của Mỹ đối với Âu châu là "mang tính trừng phạt", và vai trò của Washington trong cuộc xung đột hiện tại với Iran là "khó hiểu đối với chúng tôi".

"Chúng tôi có nền văn hóa và truyền thống chính trị khác với Mỹ", Leggeri nói.

Sự suy giảm sức hút của Trump ở Âu châu 

JD Vance đã từng ủng hộ Viktor Orbán trong chuyến thăm Budapest tuần trước và cáo buộc "các quan chức ở Brüssels" muốn "phá hủy nền kinh tế Hungary". Ông đưa ra những nhận xét lặp lại những chủ đề quen thuộc của cánh hữu cực đoan.

Chuyến thăm của Vance là sự kiện mới nhất trong một loạt các biểu hiện ủng hộ trước đó, ví dụ, đối với đảng cực hữu AfD của Đức cách đây một năm. Những điều này giờ đây có thể gây tổn hại về mặt chính trị, khi các lực lượng theo chủ nghĩa dân tộc ở Âu châu ngày càng xa lánh chính phủ Mỹ, dù là một cách lặng lẽ.

Theo các quan chức tại Nghị viện Âu châu Âu, Donald Trump đã mất đi sức hút đối với nhiều phong trào dân tộc chủ nghĩa ở Âu châu . Với cuộc bầu cử sắp tới, các đảng cực hữu do đó có thể cố tình giảm nhẹ mối liên hệ của họ với phong trào MAGA.

Các nghị sĩ Nghị viện châu Âu khác thuộc nhóm Những người yêu nước vì châu Âu (PfE) cũng hạ thấp tầm quan trọng của chuyến thăm của ông Vance, nhưng thừa nhận rằng các hành động của ông Trump—ví dụ, ở Venezuela hay Iran—dường như mâu thuẫn với nguyên tắc chủ quyền quốc gia mà họ nhấn mạnh.

"Cách tốt nhất để thay đổi các chế độ phi dân chủ là duy trì luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, các hành động quân sự gần đây của Mỹ đặt ra những câu hỏi về vấn đề này," nghị sĩ Paolo Borchia thuộc đảng Lega của Ý cho biết.

Một lý do chính dẫn đến khoảng cách ngày càng lớn là cuộc xung đột với Iran. Ở Âu châu, cuộc tấn công của Mỹ vào Teheran được liên hệ rộng rãi với giá năng lượng tăng cao, một diễn biến càng làm suy yếu sức mua của người dân.

Hơn nữa, sự đồng thuận về các vấn đề như di cư không tự động chuyển thành sự ủng hộ đối với chính phủ Mỹ nói chung.

Nhà khoa học chính trị Dave Sinardet của Đại học Tự do Brüssels lập luận rằng nhiều cử tri Hungary quan tâm đến các vấn đề cụ thể, hàng ngày hơn là các xung đột ý thức hệ mà Viktor Orbán đặt làm trọng tâm trong chiến dịch tranh cử của mình. Ông Orbán đã cố gắng tự khắc họa mình như một lá chắn chống lại "cuộc xâm lược" của người di cư và chống lại sự coi thường lợi ích quốc gia của EU.

"Chuyến thăm của ông Vance có lẽ đã phản tuyên truyền và không giúp ích gì nhiều cho đảng Fidesz," ông Sinardet nói.

Đồng thời, sự ủng hộ công khai từ ông Vance và ông Trump có thể đã củng cố nhận thức về sự can thiệp của nước ngoài, một luận điểm mà phe đối lập đã cố tình xử dụng trong chiến dịch tranh cử.

"Kết quả cho thấy các lãnh đạo cực hữu nên cẩn thận khi liên kết quá chặt chẽ với những nhân vật như Trump hay Putin," ông Sinardet nói. Thật "trớ trêu" khi các đảng coi trọng chủ quyền quốc gia lại đồng thời chấp nhận ảnh hưởng từ bên ngoài.

Bộ trưởng Quốc phòng và Thương mại Bỉ, Theo Francken, cũng bày tỏ quan điểm tương tự. Trên mạng, ông viết rằng việc ủng hộ ông Vance là một "bước đi tranh cử rất ngu ngốc."

"Những người ủng hộ MAGA nên ngừng vận động tranh cử quốc tế, cuối cùng, tất cả những người ủng hộ họ đều thua thiệt," ông Francken nói. Đảng của ông, Liên minh Flemish mới (N-VA), chia sẻ lập trường cứng rắn của Orbán về chính sách di cư nhưng bác bỏ việc xích lại gần hơn với Nga.

Một trận chiến thất bại cho phe cực hữu

Với cuộc bầu cử ở Hungary, phe cực hữu ở Âu châu đã phải chịu một thất bại lớn, khi Viktor Orbán là nhân vật nổi bật nhất của họ trong chính quyền và là hình mẫu cho các đảng cánh hữu khác.

Từ Đảng Tập hợp Quốc gia của Pháp đến Liên minh của Ý và Vox của Tây Ban Nha, ngày sau bầu cử trở thành cơ hội để ca ngợi Orbán, công nhận Hungary là một nền dân chủ và chỉ trích Ủy ban Âu châu.

Marine Le Pen, lãnh đạo phe cực hữu Pháp, đã chỉ trích trên X những "cáo buộc kỳ quặc về 'chế độ độc tài'" chống lại Orbán, "người trong 16 năm qua đã bảo vệ tự do và chủ quyền của Hungary với lòng dũng cảm và quyết tâm."

"Sự hài lòng của Ủy ban Âu châu, cơ quan đã nhiều lần vượt quá đặc quyền và quyền lực của mình gây tổn hại đến ý chí của người dân, nên khiến người dân Hungary lo ngại về sự tồn tại tiếp tục của nền tự do mà họ đã kiên cường bảo vệ trong nhiều năm qua," Le Pen nói.

Các chính trị gia cực hữu khác cũng lên án sự can thiệp của EU vào chính trị Hungary. Nghị sĩ Nghị viện Âu châu thuộc đảng Thay thế cho Đức (AfD), Petr Bystron, thậm chí còn kêu gọi một cuộc điều tra của nghị viện về áp lực mà EU đang gây ra cho chính phủ Hungary bằng cách “đóng băng hàng tỷ Euro quỹ và áp đặt các biện pháp trừng phạt tài chính”, ông viết trong một thông cáo báo chí.

“Đã có sự can thiệp trắng trợn của EU vào chiến dịch này, và điều đó sẽ lại xảy ra”, nghị sĩ Nghị viện Âu châu thuộc đảng Vox, Hermann Tertsch, nói với Euronews.

Mặc dù việc liên kết với phong trào MAGA dường như đã trở nên độc hại về mặt chính trị, các nhà phân tích cho rằng thất bại của Orbán không đại diện cho một bước thụt lùi rộng lớn hơn đối với cánh hữu ở Âu châu.

Nghị sĩ Nghị viện Âu châu thuộc đảng Thay thế cho Đức (AfD), Petr Bystron, thậm chí còn kêu gọi một cuộc điều tra của nghị viện về áp lực mà EU đang gây ra cho chính phủ Hungary bằng cách “đóng băng hàng tỷ euro quỹ và áp đặt các biện pháp trừng phạt tài chính”, ông viết trong một thông cáo báo chí.

Mặc dù mối liên hệ với phong trào MAGA dường như đã trở nên độc hại về mặt chính trị, các nhà phân tích cho rằng thất bại của Orbán không đại diện cho một bước thụt lùi rộng lớn hơn đối với cánh hữu ở Âu châu.

... Sinardet tin rằng còn quá sớm để coi đây là một sự thay đổi đáng kể bởi vì các lực lượng theo chủ nghĩa dân tộc vẫn đang giành được chỗ đứng ở nhiều nơi, và không thể đưa ra kết luận từ một cuộc bầu cử duy nhất.

Ông thừa nhận rằng các lực lượng chính trị này vẫn mạnh về mặt cấu trúc và có đại diện trong chính phủ ở một số quốc gia EU, bao gồm Ý, Cộng hòa Tiệp Khắc và Thụy Điển.

"Thất bại của Viktor Orbán là đáng kể, nhưng chắc chắn không phải là dấu chấm hết cho chủ nghĩa dân túy cánh hữu," Sinardet nói.

Vũ Thái An, người lính VNCJ, ngày 16-4-2026