RUBIO ĐÃ GẶP PAPS LEO XIV - TRONG NỔ LỰC HÀN GẮN NGOẠI GIAO ĐÃ ĐỔ VỠ GIỬA WASHINGTON VÀ VATIKAN 

Khi Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio, cùng với phu nhân Jeanette và các nhân viên tháp tùng, rời khách sạn "The Rome Edition" vào sáng thứ Năm 7-5 để đến Vatikan tham dự buổi tiếp kiến ​​riêng với Giáo hoàng Leo XIV, một trong những trợ lý của ông đã mang theo một lá cờ Hoa Kỳ được gấp cẩn thận, đặt bên trong một hộp bảo vệ trong suốt. Liệu đây có phải là một cử chỉ hòa giải, một dạng quà tặng, dành cho người Mỹ đầu tiên nắm giữ ngôi vị Giáo hoàng?

Kể từ khi Giáo hoàng Leo được bầu vào ngôi vị Giáo hoàng vào ngày 8 tháng 5 năm 2025, đã nảy sinh nhiều bất đồng đáng kể giữa White House và Tòa Thánh, ban đầu là về chính sách di cư, sau đó là về việc can thiệp vào Venezuela, và gần đây nhất là về cuộc chiến tại Iran. Do đó, chuyến thăm Rome của ông Rubio trong hai ngày thứ Năm và thứ Sáu tuần này được xem là một sứ mệnh đôi nhằm hàn gắn quan hệ ngoại giao. Thứ nhất, là với Giáo hội thế giới, một cộng đồng mà ông Rubio, một người Công giáo sùng đạo, luôn tự coi mình là một thành viên. Thứ hai, là với đồng minh chủ chốt Ý cùng Thủ tướng nước này, bà Giorgia Meloni, người mà ông Trump cũng vừa mới xảy ra bất hòa.

Rubio được chào đón nồng nhiệt

Hai cuộc khủng hoảng ngoại giao này có mối liên hệ mật thiết với nhau. Ông Trump đã nhiều lần cáo buộc rằng Giáo hoàng đang ngầm dung túng cho việc các giáo sĩ Hồi giáo (Mullah) tại Iran theo đuổi vũ khí hạt nhân. Về phía mình, bà Meloni đã lên án những đòn công kích của ông Trump là "không thể chấp nhận được," khiến ông quay lưng lại với người đồng minh chính trị từng rất thân thiết này. Giờ đây, cả Giáo hoàng Leo và Thủ tướng Meloni đều đang dang rộng vòng tay chào đón ông Rubio, người đóng vai trò xây dựng những cây cầu ngoại giao.

Theo nghi thức ngoại giao, đối tác thích hợp để tiếp đón Ngoại trưởng Hoa Kỳ tại Tòa Thánh lẽ ra phải là Quốc vụ khanh Vatican, Hồng y Pietro Parolin. Trong nội các chính phủ Ý tại Rome, vai trò này thuộc về Ngoại trưởng Antonio Tajani. Ông Rubio đã có cuộc gặp với Hồng y Parolin tại Vatikan vào chiều hôm thứ Năm. Cuộc gặp giữa ông với Ngoại trưởng Tajani được lên lịch diễn ra sau cuộc gặp với Thủ tướng Meloni vào sáng thứ Sáu hôm nay. Trong các cuộc thảo luận của ông Rubio tại Tòa Thánh, bên cạnh các vấn đề liên quan đến cuộc chiến của Hoa Kỳ chống lại các giáo sĩ Hồi giáo dòng Shiite tại Iran và cuộc chiến của Israel chống lại lực lượng dân quân khủng bố Hisbollah tại Libanon, trọng tâm chính là cuộc khủng hoảng tại Cuba. Trong trường hợp của Venezuela, Vatikan đã có những nỗ lực, nhưng vô vọng, đóng vai trò trung gian hòa giải, bởi nhà độc tài Nicolás Maduro đã từ chối thừa nhận sự cần thiết của việc phải lưu vong.

Việc Washington, sau cuộc đảo chính tại Caracas, hiện cũng đang tìm cách thay đổi chế độ tại Hawana là điều không còn nghi ngờ gì nữa. Và chính Marco Rubio, người có cha mẹ đã di cư từ Cuba đến Miami chỉ hơn 2 năm trước khi Fidel Castro nắm quyền lãnh đạo đất nước theo đường lối cộng sản vào năm 1959, đang đóng một vai trò mang tính quyết định trong việc định hình chính sách của Washington đối với Hawana.

Cuba, điểm giao thoa trong quan hệ của White House

Một mặt, Rubio chủ trương thắt chặt các biện pháp trừng phạt kinh tế, bao gồm cả việc phong tỏa gần như toàn bộ nguồn nhiên liệu, nhằm vào chế độ do người đứng đầu nhà nước kiêm Tổng Bí thư Đảng Miguel Díaz-Canel lãnh đạo. Tuy nhiên, ông cũng ủng hộ việc mở rộng các chuyến hàng viện trợ nhân đạo tới người dân. Song, ông chỉ tán thành việc thực hiện điều này theo mô hình đã được chứng minh là hiệu quả sau cơn bão Melissa tàn khốc hồi tháng 10 năm 2025: Washington bảo đảm rằng các gói viện trợ khẩn cấp toàn diện sẽ đến được đất nước này, nhưng kiên quyết yêu cầu việc phân phối phải do mạng lưới của Giáo hội Công giáo đảm nhiệm, thay vì do các quan chức của chế độ cộng sản thực hiện.

Vatikan và hàng ngũ giám mục Cuba sở hữu một bề dày thành tích đã được kiểm chứng trong vai trò trung gian hòa giải giữa các nhân vật bất đồng chính kiến ​​(đang bị giam giữ) với chính quyền, cũng như giữa Washington và Hawana. Trong bối cảnh tranh chấp hiện nay, Cuba có thể trở thành một điểm giao thoa trong quan hệ giữa White House và Tòa Thánh, bởi lẽ sự bất đồng quan điểm về vấn đề này ít gay gắt hơn so với những bất đồng liên quan đến cuộc chiến tại Trung Đông.

Các cuộc thảo luận với bà Meloni, Ngoại trưởng Tajani và Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto sẽ tập trung chủ yếu vào nỗ lực giải quyết những căng thẳng đã nảy sinh trong vài tuần qua liên quan đến cuộc chiến tại Iran. Hiện có khoảng 13.000 binh sĩ Hoa Kỳ đang đồn trú tại Ý. Sau khi bày tỏ sự thất vọng đối với bà Meloni, ông Trump cũng đã đưa ra khả năng sẽ rút một phần quân đội khỏi Ý.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 9-5-2026