NATO SẼ NGỪNG LỆ THUỘC DÒNG PHI CƠ TRINH SÁT AWACS CỦA MỸ

Chỉ một năm trước, người ta cho rằng chắc chắn nhà sản xuất Boeing của Mỹ sẽ được phép chế tạo máy bay trinh sát AWACS mới cho NATO. Giờ đây, hợp đồng trị giá hàng tỷ Euro này sẽ thuộc về Canada.

NATO dự định tối tân hóa phi đội máy bay trinh sát AWACS đóng tại Đức, nhưng sẽ không còn phụ thuộc vào các phi cơ do Mỹ sản xuất nữa.

Theo xác nhận của các nguồn tin trong liên minh với hãng thông tấn Đức (dpa), phi cơ của nhà sản xuất Bombardier của Canada, được trang bị hệ thống trinh sát và cảnh báo sớm GlobalEye của công ty quốc phòng Saab của Thụy Điển, sẽ được xử dụng trong tương lai. Trang Online "La Lettre" của Pháp là đơn vị đầu tiên loan báo tin này. Đơn đặt hàng được cho là bao gồm tối đa 12 phi cơ Global 6000 hoặc Global 6500, trị giá vài tỷ Euro, người phát ngôn của NATO ban đầu từ chối xác nhận hoặc phủ nhận thông tin này. 

Gần đây nhất, có thông tin cho rằng quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara vào tháng 7. Dự án trị giá hàng tỷ Euro này đang được Cơ quan An ninh Quốc gia NATO (NSPA) tổ chức.

Ban đầu, NATO dự định đặt mua Boeing E-7A Wedgetail do Mỹ sản xuất. Tuy nhiên, kế hoạch này đã bị hủy bỏ sau khi chính phủ Mỹ tuyên bố rút khỏi chương trình vào mùa hè năm ngoái.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đã tuyên bố hồi tháng 9 năm ngoái rằng, sau khi Đức lên kế hoạch loại biên phi cơ trinh sát AWACS, hệ thống GlobalEye của Saab cũng đang được xem xét. Đức dự kiến ​​sẽ gánh phần lớn chi phí sau khi Mỹ rút lui.

Hiện tại, khoảng 4 chiếc Boeing 707 đã có tuổi đời hàng chục năm đang là nền tảng của hệ thống cảnh báo sớm và kiểm soát trên không của NATO, còn được gọi là AWACS. Những phi cơ này hiện chủ yếu được xử dụng để kiểm soát không phận Đông Âu.

Căn cứ chính của phi đội là căn cứ không quân NATO ở Geilenkirchen gần Aachen (Đức). Hiện tại, lực lượng này bao gồm 14 phi cơ và đã tham gia vào tất cả các chiến dịch lớn của NATO cho đến nay, bao gồm cả các chiến dịch chống khủng bố và Chiến tranh Kosovo.

Với các vòm Radar hình nấm, máy bay AWACS có khả năng phát giác và nhận dạng các phi cơ khác ở phạm vi hơn 400 km. Thông tin mà chúng thu thập được có thể được truyền qua các liên kết dữ liệu gần như theo thời gian thực đến các lực lượng trên mặt đất, trên biển hoặc trên không. Điều này cho phép chúng được xử dụng như các trung tâm chỉ huy và kiểm soát trên không.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 25-4-2026