HỘI NGHỊ THƯƠNG ĐỈNH NATO: ÂU CHÂU MUỐN CÓ NHIỀU ĐỘC LẬP - NHƯNG KHÓ CÓ THỂ THÀNH CÔNG NẾU THIẾU MỸ

Nguồn: NATO.int, icds.ee, washingtonpost.com, securityconference.org, chathamhouse.org) (frs) - Cuộc họp cấp cao tại Ankara: Tổng thống Mỹ Trump kiên quyết thúc đẩy các thỏa thuận vũ khí trong khi một Âu châu  đang bị chia rẽ, phải vật lộn với tương lai quân sự của mình.

Ankara, vào ngày 7 và 8 tháng 7, các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ của các nước thành viên NATO tập trung tại Ankara để tham dự hội nghị thượng đỉnh lần thứ 36. Trung tâm phục vụ sự kiện này là phi trường quân sự Ankara-Etimesgut đã được mở rộng (hiện chính thức mang tên phi trường Ankara).

Cuộc họp, diễn ra chủ yếu tại khu vực tổng thống Beştepe, được tổ chức trong bối cảnh địa chính trị đang thay đổi: đối với các đồng minh Âu châu, nhu cầu về năng lực quốc phòng độc lập hơn đang trở thành vấn đề cấp thiết hàng đầu. Cuộc tranh luận về cái gọi là "quyền tự chủ chiến lược" đang trở nên cấp bách hơn trong lĩnh vực chính sách ngân sách, dưới tác động từ những yêu cầu tài chính cụ thể của Washington.

Ông Trump gia tăng áp lực: Hội nghị thượng đỉnh NATO đặt ra phép thử lớn cho nền quốc phòng Âu châu.

Một động lực thúc đẩy việc tái định hình cấu trúc an ninh Âu châu chính là tính chất ngày càng quyết liệt trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Kể từ khi ông Donald Trump trở lại White House, Washington đã siết chặt các yêu cầu đối với các đối tác Âu châu. Mỹ không chỉ thúc đẩy việc tăng mạnh ngân sách quốc phòng quốc gia.

Theo một phân tích sơ bộ gần đây của Trung tâm Quốc phòng và An ninh Quốc tế (ICDS), Washington còn công khai mục tiêu tăng cường mạnh mẽ, hay "thúc đẩy tối đa", ngành kỹ nghệ quốc phòng của chính mình, đồng thời đảm bảo rằng các nhà sản xuất Mỹ không bị gạt ra ngoài lề các nỗ lực tái vũ trang của Âu châu. Thổ Nhĩ Kỳ nổi lên như một bên hưởng lợi từ Hội nghị thượng đỉnh NATO: Vị thế ngày càng cao của Ankara trong liên minh không phải là sự ngẫu nhiên

Đối với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, tình hình này đặt ra một thách thức ngoại giao đáng kể. Mỹ không chỉ yêu cầu các nước Âu châu đưa ra những tuyên bố về ý định trong dài hạn, mà còn đòi hỏi việc khai triển nhanh chóng các dự án mua sắm cụ thể.

Quốc gia chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang hưởng lợi từ tình hình này: theo tờ *Washington Post*, vị thế của Ankara trong NATO đang gia tăng rõ rệt, nhờ vào ngành kỹ nghệ quốc phòng đang phát triển mạnh mẽ của chính họ và động lực chính trị trực tiếp từ sự tham gia của ông Trump vào hội nghị thượng đỉnh.

Tự chủ chiến lược hay sự phụ thuộc? Hội nghị thượng đỉnh NATO phơi bày thế lưỡng nan của Âu châu.

Tuy nhiên, việc hiện thực hóa sự độc lập của Âu châu trên thực tế đang vấp phải những trở ngại lớn về mặt cơ cấu. Tại các sự kiện trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh, chẳng hạn như Diễn đàn kỹ nghệ Quốc phòng và chương trình bên lề chính thức "Allies in Ankara" (do Hội nghị An ninh Munich và Quỹ SETA đồng tổ chức), các bên liên quan tại Âu châu luôn nhấn mạnh sự cần thiết phải củng cố trụ cột Âu châu.

Trong bài phân tích về triển vọng hội nghị thượng đỉnh, tổ chức tư vấn Chatham House của Anh đã chỉ ra một điểm mấu chốt xác đáng: trọng tâm hiện nay cần chuyển dịch từ những cam kết chi tiêu đơn thuần sang giai đoạn khai triển thực tế và tăng cường hợp tác công-tư.

Tuy nhiên, ngành kỹ nghệ quốc phòng của Âu châu vẫn còn tình trạng manh mún và bị chia cắt theo ranh giới quốc gia. Một hạn chế lớn là sự phụ thuộc về mặt tác chiến: nếu thiếu sự hỗ trợ về hậu phương và chiến lược từ Mỹ, các chiến dịch quân sự quy mô lớn do Âu châu tự chủ thực hiện dường như khó có khả năng khả thi.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 8-7-2026