DO CÁC CUỘC TẤN CÔNG TẠI TRUNG ĐÔNG ĐẨY GIÁ DẦU TĂNG MẠNH 

Nguồn manager magazin, ngày 14-9:  Giá dầu đang tăng đáng kể sau các cuộc tấn công mới tại Vịnh Ba Tư. Diễn biến này làm gia tăng lo ngại về lạm phát cũng như khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất trong tuần này.

Giá dầu đã tăng hơn 3 USD sau khi xảy ra các cuộc tấn công mới nhắm vào Ả Rập Saudi và các tàu thuyền tại Vịnh Ba Tư. Giá dầu thô Brent Biển Bắc (thùng 159 lít) tăng 3,1% lên mức 107,84 USD/thùng, trong khi giá dầu thô WTI của Mỹ tăng 2,8% lên 102,85 USD/thùng.

Các cuộc tấn công này đã khơi dậy nỗi lo ngại trên thị trường tài chính về tình trạng thiếu hụt nguồn cung và gây áp lực lên thị trường chứng khoán. Giá cổ phiếu tại các sàn giao dịch Á châu đồng loạt sụt giảm. Các hợp đồng tương lai của chỉ số S&P 500 và chỉ số công nghệ Nasdaq của Mỹ cũng giao dịch trong sắc đỏ.

Tại Ả Rập Saudi, vào Chủ nhật 13-9, truyền thông nhà nước đã phát sóng hình ảnh cho thấy thiệt hại đối với nhà cửa và một nhà thờ Hồi giáo, được cho là do lực lượng nổi dậy Houthi gây ra trong một cuộc tấn công vào tỉnh Jazan ở miền nam nước này. Lực lượng Houthi cũng tuyên bố đã tấn công một căn cứ quân sự của Ả Rập Saudi tại tỉnh lân cận. Ngoài ra, một con tàu di chuyển qua eo biển Hormuz đã bị trúng đạn bởi một vật thể lạ. Theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), vụ việc gây ra hỏa hoạn và buộc thủy thủ đoàn phải rời bỏ tàu. 

Iran cũng báo cáo về một trường hợp tử vong và bốn thủy thủ bị thương trên một tàu buôn của nước này ở vùng biển ngoài khơi. Trước đó, giá dầu đã tăng sau khi đường ống dẫn dầu Đông-Tây, thuộc sở hữu của nhà xuất cảng dầu lớn nhất thế giới là Ả Rập Saudi, phải đóng cửa vào tuần trước do một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái xuất phát từ Iraq. Thêm vào đó, cuộc họp dự kiến ​​diễn ra vào thứ Hai 14-9, tại Oman giữa các quốc gia vùng Vịnh và Iran nhằm thảo luận về tình hình tại eo biển Hormuz đã bị hoãn lại.

Những diễn biến này càng làm gia tăng lo ngại về lạm phát và gây thêm áp lực lên các ngân hàng trung ương. Sau khi dữ liệu về chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ cao hơn dự kiến ​​được công bố vào thứ Sáu 11-9, thị trường đang định giá khả năng Fed sẽ tăng lãi suất vào thứ Tư 16-9, tuần này ở mức 86%. Ông Michael Feroli, chuyên gia kinh tế trưởng về Mỹ tại JPMorgan, nhận định: "Hiện chúng tôi dự báo Fed sẽ tăng lãi suất hai lần trong năm nay, vào tháng 9 và tháng 12". Fed có thể làm tổn hại đến uy tín của mình nếu không hành động cụ thể để hiện thực hóa các tuyên bố đã đưa ra.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-9-2026  

CUỘC HỌP THEO DỰ KIẾN VỀ EO BIỂN HORMUZ BỊ HỦY VÀO PHÚT CHÓT VÌ SỰ PHẢN ĐỐI TỪ Ả RẬP SAUDI 

Artikel von Isabella-Sophie Funke (Moin.de), ngày 14-9: Trong nhiều tháng qua, tình hình tại Eo biển Hormuz đã khiến giới kinh doanh lo ngại. Một cuộc họp giữa ngoại trưởng Iran, Oman và đại diện các quốc gia vùng Vịnh đã được lên kế hoạch nhằm vạch ra hướng đi cho vấn đề này.

Tuy nhiên, cuộc họp đã bị hủy bỏ vào phút chót.

Đối với Teheran, eo biển hẹp này là công cụ gây sức ép mạnh mẽ nhất của họ trong cuộc xung đột với Mỹ. Trước đây, 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu đã đi qua "nút thắt" này mà không phải chịu bất kỳ khoản phí nào.

Ngày nay, các hạn chế đang gây áp lực lên nền kinh tế thế giới, và lên cả Tổng thống Mỹ Donald Trump, bằng cách đẩy giá xăng dầu tăng cao.

Tổng quan về cuộc xung đột hiện tại

Tấn công vào Ả Rập Saudi: Lực lượng Houthi thông báo đã thực hiện vụ tấn công bằng máy bay không người lái và hỏa tiễn vào một căn cứ quân sự của Ả Rập Saudi. Phía Ả Rập Saudi cũng báo cáo về các thiệt hại và thương vong do một vụ tấn công bằng vật thể bay gây ra.

Bab al-Mandab: Houthi đã chiếm giữ các vị trí chiến lược quan trọng dọc theo eo biển nằm giữa Biển Đỏ và Vịnh Aden, cho phép họ gây ra mối đe dọa lớn hơn đối với hoạt động vận tải biển.

Đóng cửa đường ống dẫn dầu: Ả Rập Saudi đã tạm thời đóng cửa Đường ống Đông-Tây dài khoảng 1.200 km sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Đường ống này có công suất vận chuyển lên tới 7 triệu thùng dầu mỗi ngày.

Hệ quả tiềm tàng đối với Đức: Giá dầu thô tăng có thể đẩy giá xăng, dầu Diesel và dầu sưởi lên cao. Hiệp hội ADAC gần đây ghi nhận mức giá trung bình là 2,259 Euro/lít cho xăng Super E10 và 2,321 Euro/lít cho dầu Diesel.

Lý do xung đột leo thang

Vào cuối tháng 2, quân đội Iran đã khiến hoạt động vận tải biển gần như tê liệt sau các cuộc không kích của Israel và Mỹ. Hải quân nước này đã rải thủy lôi trên vùng biển và yêu cầu thu phí.

Một thỏa thuận khung đạt được giữa Mỹ và Iran vào tháng 6 đã nhanh chóng đổ vỡ. Teheran lo ngại mất đi lợi thế gây sức ép vì Washington đang gây áp lực buộc các công ty vận tải biển phải sử dụng tuyến đường phía nam. Iran và Oman đã dự định ký kết một thỏa thuận về các tuyến đường vận tải mới. Tuy nhiên, không ai kỳ vọng sẽ có giải pháp mở cửa ngay lập tức, do Teheran yêu cầu Mỹ phải chấm dứt lệnh phong tỏa của hải quân.

Dẫu vậy, vẫn có hy vọng về những tiến triển trong ngoại giao. Những rạn nứt sâu sắc tại vùng Vịnh

Sự khác biệt về quan điểm giữa các quốc gia vùng Vịnh nhiều khả năng đóng vai trò quyết định dẫn đến việc hủy bỏ cuộc họp. Vào tối Chủ nhật (ngày 13 tháng 9), Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi đã thông báo về việc hoãn sự kiện này.

Ông viết: "Vì lợi ích của sự đồng thuận, cuộc họp khu vực dự kiến ​​diễn ra vào ngày mai tại Salalah đã bị hoãn lại." Trước đó, Bahrain đã tẩy chay cuộc họp này.

Ở hậu trường, dường như đã có sự phản đối từ phía Riyadh. Theo nhà báo Barak Ravid, Ả Rập Saudi đã yêu cầu sửa đổi đề nghị.

Có tin cho rằng Riyadh lo ngại cách diễn đạt trong đề xuất "có thể tạo ra một hiện trạng mới tại eo biển mà cả Ả Rập Saudi lẫn các quốc gia vùng Vịnh khác đều không thể chấp nhận được."

Hiện tại, rất ít tàu thuyền đi qua eo biển này. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, vào cuối tháng 8, có khoảng 400 tàu thuyền bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.

Việc hủy bỏ cuộc họp đã khiến giá dầu tăng ngay lập tức, trong khi cùng lúc đó, lực lượng dân quân Houthi đang đe dọa hoạt động vận tải biển ở Biển Đỏ.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-9-2026  

 TÌNH TRẠNG QUỐC NẠN THAM NHŨNG Ở VN - 50 NĂM NHÌN LẠI

Tham nhũng chưa bao giờ là chuyện nhỏ, ngày nay,  được liệt vào hàng QUỐC NẠN. Từ những vụ đại án EPCO-Minh Phụng của thế kỷ trước (với 77 bị can), PMU18, Vinashin 4 tỷ USD, đến của thế kỷ 21 như Vạn Thịnh Phát 304.000 tỷ. Cho thấy tệ nạn tham nhũng, càng diệt lại càng nhiều hơn. 

Đến ngay hình ảnh của Tô Lâm, lúc chưa là TBT và CTN, đã từng có những bửa ăn xa xỉ bò dát vàng, khi ông tháp tùng phái đoàn công du ở Anh Quốc, lúc ông chỉ mới là Bộ Trưởng Bộ Công An, Đó là những hình ảnh tiêu biểu của nếp sống xa hoa của giới tinh hoa đỏ ở thượng tầng. Phong cách sống của họ nằm ngoài khuôn khổ của mức lương mà họ nhận được hàng tháng.

Con gái Tô Lâm là Tô Hà Linh

Tô Lâm là một công chức nhà nước, với mức lương không quá 600 đô la Mỹ mỗi tháng, mà cho con du học trời Âu với chi phí trăm ngàn đô la Mỹ mỗi năm, đó chính là điều bất thường. Một người bình thường cũng nghiệm ra được nguồn tiền của Tô Lam dùng để nuôi con gái học ở nước Anh, xuất phát từ đâu mà ra...

Tinh trạng tham nhũng ở VN tới nay gần như bất trị, nó chuyển động từ thượng tầng xuống tới hạ tầng. Hết lớp này tới lớp khác, thi nhau tát cạn dòng sông ngân sách, rút ruột công trinh, nhận hối lộ, nhận tiền bảo kê, lạm dụng chức vụ để kiếm ăn ngoài luồng...

Dưới đây là một số  tóm tắt về các vụ án lớn về tham nhũng mà truyên thông dòng chính của VN có ghi nhận trong vòng 50 năm qua.

Những vụ đại án tham nhũng nhiều nhất ở các bộ, ngành, xảy ra từ 2020 đến nay được truyền thông ghi nhận:

1.Bộ Y tế: 100 người bị khởi tố vụ Việt Á, 2 cựu Bộ trưởng

2. Bộ Ngoại giao: 54 bị cáo vụ chuyến bay giải cứu, 1 Thứ trưởng

3. Bộ Tài chính, GTVT: FLC, Tân Hoàng Minh, Đăng kiểm 300+ bị can

Hậu quả không chỉ là tiền: 1 đồng lợi nhuận, doanh nghiệp từng phải mất 1,02 đồng bôi trơn. Dân phải chạy thủ tục đất đai, hải quan, CSGT... chính là lúc tham nhũng len lỏi vào nhiều nhất.

NHỮNG BỘ BAN NGÀNH NÀO CÓ SỐ CÁN BỘ ĐẢNG VIÊN THAM NHŨNG NHIỀU NHẤT?

Ở Việt Nam, để tránh tiếng xâu, nên đảng không bao giờ có thống kê chính thức nào của Ban Chỉ đạo Trung ương xếp hạng "Bộ nào tham nhũng nhiều nhất" theo kiểu bảng điểm. Nhưng, nếu muốn tiềm hiểu, hi cũng có 2 cách nhìn khác nhau từ các cuộc khảo sát và từ các đại án đã bị khởi tố:

1. Nếu tính tham nhũng vặt, theo cảm nhận của người dân và doanh nghiệp. Theo cuộc điều tra năm 2005 của Ban Nội chính Trung ương công bố 10 cơ quan tham nhũng phổ biến nhất, 3 cơ quan dẫn đầu là: Địa chính nhà đất, Hải quan/quản lý xuất nhập khẩu và Cảnh sát giao thông. 

Kết quả này được lặp lại trong khảo sát xã hội học của Thanh tra Chính phủ và Ngân hàng Thế giới công bố năm 2012: bốn ngành, lĩnh vực tham nhũng phổ biến nhất là cảnh sát giao thông, quản lý đất đai, hải quan và xây dựng. 

Các bộ dưới đây cũng được ghi nhận là có  con số cán bộ , đảng viên tham nhũng nhiều nhất như:

Bộ Tài nguyên và Môi trường (quản lý đất đai)

Bộ Tài chính (Tổng cục Hải quan, Thuế)

Bộ Công an (Cục CSGT, Cục Đăng kiểm, các trung tâm đăng kiểm)

Bộ Xây dựng

đó là những nơi người dân phải tiếp xúc nhiều nhất và từng phản ánh nhiều nhất.

Năm 2024, Bộ Công an báo cáo: tội phạm về tham nhũng chức vụ tăng nhiều nhất, đã khởi tố mới 405 vụ, tăng 110 vụ, chủ yếu xảy ra trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, quản lý đất đai. 

2. Nếu tính đại án và cán bộ cấp Thứ trưởng, Cục trưởng bị xử lý hình sự - nhiệm kỳ Đại hội XIII đến nay

Đây là giai đoạn "đốt lò" mạnh nhất. Theo Ban Chỉ đạo, từ đầu nhiệm kỳ XIII đã xử lý hình sự 31 cán bộ diện Trung ương quản lý, trong đó có: 

Bộ Ngoại giao: Vụ Cục Lãnh sự - "chuyến bay giải cứu" - 1 Thứ trưởng + nhiều Cục trưởng, Vụ trưởng

Bộ Y tế: Vụ Việt Á, vụ FLC, Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát có liên quan - 1 Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long, 1 Thứ trưởng và nhiều Vụ trưởng, Cục trưởng

Bộ Công an: 2 cựu Thứ trưởng Bùi Văn Thành, Trần Việt Tân; nhiều tướng lĩnh

Bộ Công Thương: cựu Thứ trưởng Hồ Thị Kim Thoa

Bộ Giao thông vận tải: cựu Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường, vụ PMU18 trước đây

Bộ Khoa học và Công nghệ: cựu Thứ trưởng Phạm Công Tạc

Ngân hàng Nhà nước: cựu Phó Thống đốc Đặng Thanh Bình

Trong báo cáo của Chính phủ thì người đứng đầu để xảy ra tham nhũng bị xử lý nhiều nhất cũng rơi vào khối Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

Nói ngắn gọn:

Về số vụ và số lần mà người dân thường gặp phải đội ngũ tham nhũng ở các bộ: Tài nguyên - Môi trường, Tài chính, trong đó Công an luôn đứng trong top đầu.

Về quy mô tiền và cấp bộ trong 5 năm gần đây: Y tế và Ngoại giao là 2 Bộ có nhiều lãnh đạo cấp cao nhất bị bắt trong cùng 1 vụ án (Việt Á và Chuyến bay giải cứu), còn Công an và GTVT là 2 Bộ có lịch sử dài nhất về số cựu Thứ trưởng dính án.

TÍNH GIAI ĐOẠN TỪ 2020 ĐẾN NAY, BỨC TRANH Sẽ KHÁC HẲN SO VỚI GIAI ĐOẠN TRƯỚC ĐÓ

Không còn là tham nhũng vặt ở đất đai, hải quan, CSGT nữa, mà là các đại án cấp Trung ương. Theo Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng:

Tính từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII (2021) đến nay, đã xử lý hình sự 31 cán bộ diện Trung ương quản lý, trong đó có 2 Bộ trưởng, nguyên Bộ trưởng; 5 Thứ trưởng, nguyên Thứ trưởng; 7 Chủ tịch tỉnh. Riêng 6 tháng đầu 2024, khởi tố mới 444 vụ / 1.003 bị can về tham nhũng. 

Nếu đếm theo Bộ:

1. Bộ Y tế - nhiều nhất về số lượng cán bộ cấp Vụ, Cục bị khởi tố trong cùng một giai đoạn

Vụ Việt Á (2020-2022): Cơ quan điều tra xác nhận tính đến đầu tháng 1/2023 có ít nhất khoảng 100 người bị khởi tố, trong đó có 8 quan chức thuộc Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ. Riêng Bộ Y tế có: Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long, Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị Nguyễn Minh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Tài chính Nguyễn Nam Liên... 

Tổng cộng vụ này đã có hơn 60 lãnh đạo, nhân viên y tế bị khởi tố, 2 cựu Bộ trưởng (Y tế và KH&CN). 

2024-2025 tiếp tục vụ Cục An toàn thực phẩm nhận hối lộ: 18 bị can.

2. Bộ Ngoại giao - nhiều nhất về số tiền hối lộ trong 1 vụ

Vụ "chuyến bay giải cứu" tại Cục Lãnh sự: Khởi tố Thứ trưởng Tô Anh Dũng, cùng chuyên viên Bộ Y tế Phạm Trung Kiên và cán bộ Cục Quản lý xuất nhập cảnh Bộ Công an. Toàn bộ vụ án có 54 bị cáo, trong đó 21 người ở các Bộ. 

3. Bộ Công an / Bộ Quốc phòng - nhiều nhất về số tướng lĩnh: 9 sĩ quan cấp tướng bị xử lý hình sự trong nhóm 31 cán bộ Trung ương quản lý 

2023-2024: Vụ Cục Đăng kiểm Việt Nam và hàng chục Trung tâm đăng kiểm - hơn 300 bị can, vụ Bệnh viện 30-4 của Bộ Công an.

4. Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường

Tài chính: các vụ thao túng chứng khoán FLC, Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát - tội phạm tham nhũng chức vụ chủ yếu xảy ra trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng.

TNMT: nhiều Thứ trưởng, Vụ trưởng liên quan đất đai, khoáng sản bị kỷ luật.

Kết luận cho 2020-nay:

Nếu tính số lượng cán bộ Trung ương bị khởi tố / số bị can trong một vụ: Bộ Y tế đứng đầu (vụ Việt Á).

Nếu tính số lượng vụ án lớn có cán bộ Bộ tham gia: Bộ Công an và Bộ Tài chính đứng đầu (vì vừa là cơ quan điều tra vừa dính sai phạm nội bộ, lại liên quan đăng kiểm, chứng khoán).

Nếu tính mức độ nghiêm trọng về chức danh Bộ trưởng: Y tế, Ngoại giao, KH&CN là 3 Bộ có Bộ trưởng / Thứ trưởng vào tù trong giai đoạn nàỵ

VN VỚI BẢNG BẢNG XẾP HẠNG THAM NHŨNG TRÊN THẾ GIỚI (?)

Những năm đen tối nhất về tình tham những ở VN, theo cách xếp hạng Nhận thức về Tham nhũng của Tổ chức Minh bạch Quốc tế (tức Transparency International), công bố năm 2010 thì Việt Nam được 2.7 trên 10 điểm (những nước có điểm số dưới 5 bị coi là có tình trạng tham nhũng cao). Sang năm 2011 số điểm và vị trí xếp hạng của Việt Nam cho thấy tham nhũng vẫn là mối lo ngại chính đối với quốc gia này. 

So sánh hai năm 2010-2011 thì không có thay đổi đáng kể nào trong cuộc chiến chống tham nhũng của chính phủ. Chỉ số của CPI sau năm 2011 thì dùng 0 đến 100 điểm. Số điểm thấp là nhiều tham nhũng. Con số cao là minh bạch, trong sạch. Theo cuộc khảo xét năm 2012 thì điểm số của Việt Nam tăng nhẹ từ 2,9 (thang 10) lên 31 (thang 100), nhưng vẫn bị tụt 11 bậc, không những so với các quốc gia tiên tiến mà cả với các nước lân bang trong khu vực. Cuộc khảo sát 95 quốc gia trên thế giới của Tổ chức Minh bạch Quốc tế về nạn tham nhũng năm 2013 cho biết 30% dân Việt Nam đã phải đút lót nhân viên công quyền.

TỔNG SỐ CÁC VỤ THAM NHUNG ĐÃ ĐƯỢC THỤ ÁN TỪ NĂM 2010 ĐẾN 2026

Số liệu thống kê chính thức của cơ quan chức năng Việt Nam không công bố gộp chung một con số duy nhất cho toàn bộ giai đoạn từ năm 2010 đến 2026, mà thường được chia theo từng kỳ báo cáo, từng nhiệm kỳ đại hội hoặc các cột mốc tổng kết quan trọng.

Tổng số vụ án tham nhũng, chức vụ đã được cơ quan điều tra, cơ quan tố tụng khởi tố, thụ lý và đưa ra xét xử trong giai đoạn này ước tính trên 6.000 đến 7.000 vụ án với hàng chục nghìn bị cáo.

Tổng kết giai đoạn 2012 – 2022 (10 năm thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTN, TC):  

Khởi tố, điều tra: Các cơ quan tiến hành tố tụng cả nước đã khởi tố, điều tra hơn 2.600 vụ án với hơn 5.800 bị can về các tội phạm tham nhũng, chức vụ.  

Thụ lý, xét xử: Tòa án nhân dân các cấp đã thụ lý xét xử sơ thẩm hơn 2.400 vụ án với hơn 5.400 bị cáo.  

Xử lý cán bộ cấp cao: Xử lý hình sự 37 cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý (bao gồm các Ủy viên, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Bí thư Tỉnh ủy...).  

Giai đoạn đẩy mạnh từ 2021 đến nay (Nhiệm kỳ Đại hội XIII):

Công tác phát hiện và xử lý tham nhũng gia tăng đáng kể ở cả cấp Trung ương lẫn local (đẩy mạnh chống "tham nhũng vặt" và thành lập Ban Chỉ đạo PCTN cấp tỉnh):  

Trung bình mỗi năm giai đoạn 2021 – 2025, các cơ quan chức năng khởi tố mới từ 800 đến 1.200 vụ án/năm liên quan đến các tội phạm tham nhũng, kinh tế và chức vụ.

Nhìn lại từ những năm gần đây chỉ sô tham nhũng trên bảng xếp hạng, VN có phần thuyên giảm, và được xếp thứ 82/182, nhưng nhìn lại thực tế, thì các quan tòa ở VN, phải làm việc tăng ca cũng không thể giải quyết hết các hồ sơ đang thụ lý. Cái gốc của vấn đề của tham nhũng, là vì chế độ phi dân dân chủ và độc đảng ở VN.

Vũ Thái An, người lính VNCH,  ngày 15-9-2026 

  CANADA BẮT ĐẦU TRẢ ĐŨA NHẮM VÀO MỸ - SẼ GÂY THIỆT HẠI ĐẾN NGƯỜI DÂN MỸ

Artikel von Nicolai Haugsted ( Dagens.de), ngày 14-9:  Những tranh chấp thương mại leo thang giữa Washington và Ottawa đã biến việc mua sắm thường ngày thành một hành động mang tính chính trị, buộc các nhà buôn bán bán lẻ tại Canada phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng và thay đổi cách trưng bày sản phẩm trên toàn quốc.

Căng thẳng gia tăng đáng kể sau các tranh chấp về thuế quan và những tuyên bố của tổng thống liên quan đến các địa danh trong khu vực, bao gồm cả các sắc lệnh hành pháp đổi tên Hồ Ontario thành "Hồ America" ​​(Lake America). Các quản lý siêu thị cho biết thái độ tẩy chay hàng hóa Mỹ của người tiêu dùng đã tăng mạnh so với các đợt tranh chấp thương mại trước đây.

"Lần này tình hình gay gắt hơn nhiều so với năm ngoái," Giancarlo Trimarchi, chủ tịch chuỗi siêu thị Vince’s Market tại Ontario, chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với Reuters.

Các quầy hàng tại 4 cửa hàng của ông hiện trưng bày khoảng 90% sản phẩm của Canada; chẳng hạn, dâu tây Mỹ đang được thay thế bằng nguồn cung từ Quebec, bất chấp chi phí vận hành cao hơn.

"Trước đây, chúng tôi luôn phải cân nhắc giữa chất lượng và giá cả. Giờ đây, bài toán đó là sự cân nhắc giữa chất lượng, giá cả và cả quốc gia xuất xứ," ông Trimarchi giải thích.

Các "ông lớn" ngành bán lẻ như Loblaw đã tái sử dụng các biển hiệu hình lá phong nổi bật và dán nhãn thuế quan đặc biệt để nhận diện những sản phẩm chịu ảnh hưởng. Metro cũng xác nhận việc tiếp tục ưu tiên các nhà cung cấp nội địa, phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong hành vi người tiêu dùng.

"Đã có một sự thay đổi lâu dài trong tâm lý người dân Canada," Gary Sands, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách Chính sách công và Vận động chính sách tại Liên đoàn các Nhà bán lẻ Thực phẩm Độc lập Canada (CFIG), nhận định về hành vi mua sắm của người dân.

Phát biểu trước các phóng viên tại Dublin vào thứ Bảy 12-9 , ông Donald Trump khẳng định Canada vẫn rất mong muốn sớm đạt được thỏa thuận thương mại, đồng thời nhắc lại những phàn nàn về chính sách thuế quan gây ảnh hưởng đến nông dân Mỹ. Người mua hàng quay lưng với nông sản Mỹ.

Số liệu thống kê của chính phủ cho thấy thị phần rau củ quả tươi nhập khẩu từ Mỹ vào Canada đã giảm xuống còn 62,6% trong tháng 7, so với mức 69% của tháng 7 năm 2023. Người tiêu dùng cá nhân đang chủ động tìm hiểu thông tin về các công ty để tránh mua hàng hóa có xuất xứ từ Mỹ.

"Thú thật, tôi nghĩ rằng nếu có thể ủng hộ các sản phẩm và doanh nghiệp Canada trong giai đoạn khó khăn này, thì đó là cách để tôi đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình," John Ambard, một kỹ sư phần mềm 27 tuổi sống tại trung tâm Toronto, chia sẻ.

Sự bức xúc về quan hệ ngoại giao đang tác động mạnh mẽ đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng tại quầy thanh toán. "Tôi đang có chút bất bình với Mỹ trước tình hình hiện tại. Thái độ của họ hoàn toàn không giống như của một người bạn," John Ambard nói thêm.

Nhiệt độ mùa đông xuống dưới mức đóng băng gây khó khăn cho việc canh tác trong nước, mặc dù các khoản đầu tư của chính phủ với tổng trị giá 3 tỷ đô la Canada trong vòng 10 năm đang hướng tới việc mở rộng sản xuất trong nhà kính. Gordon Dean, chủ sở hữu chuỗi cửa hàng thực phẩm độc lập Mike Dean Local Grocer (hoạt động tại các vùng nông thôn Ontario và Quebec), cho biết các kệ hàng của ông hiện đang bày bán nông sản tươi từ Tây Ban Nha, Brazil và Honduras.

"Sẽ không ai quay lại với chuỗi cung ứng từ Mỹ nữa, bởi vì một khi các chuỗi cung ứng mới đã được thiết lập, chúng sẽ đa dạng hơn nhiều. Chúng ta đang ở vị thế an toàn hơn," Gordon Dean nhấn mạnh.

Các rào cản pháp lý ở cấp tỉnh vẫn tiếp tục gây khó khăn cho việc vận chuyển thực phẩm nội địa giữa các vùng của Canada, khiến các chủ cửa hàng vẫn phải phụ thuộc một phần vào các đối tác ở phía nam.

"Chủ nghĩa dân tộc đang lấn át các yếu tố kinh tế, nhưng tình trạng này có thể thay đổi nếu mối quan hệ được cải thiện," Mike von Massow, giáo sư chuyên ngành kinh tế thực phẩm, nông nghiệp và tài nguyên tại Đại học Guelph, nhận định; ông cũng lưu ý rằng mức giá thấp hơn rốt cuộc có thể thu hút người tiêu dùng quay trở lại nếu căng thẳng chính trị hạ nhiệt.
Vũ Thái An, người lính VNXH, ngày 15-9-2026  

 THỦY QUÂN LỤC CHIẾN MỸ SẮM 12 XE MẶT ĐẤT TỰ ĐỘNG TỪ CÔNG TY QUỐC PHÒNG RHEINMETALL CỦA ĐỨC

Artikel von Cedric Kienhöfer(FOCUS Online), ngày 14-9: Thủy quân Lục chiến Mỹ đang đặt mua 12 xe Robot mặt đất từ American Rheinmetall – công ty con tại Mỹ, của tập đoàn quốc phòng Đức có trụ sở ở Düsseldorf. Đơn hàng cũng bao gồm 5 bộ thiết bị cho phép các xe này hoạt động trên mặt nước. Hợp đồng có trị giá 7,28 triệu USD (khoảng 6,3 triệu Euro).

Thông tin này được đưa ra trong một tuyên bố của Rheinmetall. Các robot mặt đất "Mission Master SP" này sẽ được bàn giao cho một đơn vị phát triển và thử nghiệm của Thủy quân Lục chiến Mỹ, nơi khả năng ứng dụng thực tế của công nghệ mới sẽ được đánh giá.

Phương tiện cho các tuyến tiếp tế đầy rủi ro

Thủy quân Lục chiến hiện đã sở hữu 12 hệ thống Mission Master đời cũ hơn. Trong nhiều năm qua, quân chủng này đã thử nghiệm cách thức các hệ thống không người lái có thể đảm nhận nhiệm vụ vận chuyển trong môi trường tác chiến nguy hiểm. Những phương tiện này có thể chở đạn dược, trang thiết bị và các loại hàng tiếp tế khác mà không cần binh sĩ phải trực tiếp lái xe trên toàn bộ hành trình. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các hoạt động ven biển, bao gồm việc vận chuyển vật tư giữa tàu, bãi biển và các vị trí trong đất liền.

Các phương tiện này được mua thông qua một cơ quan mua sắm quốc phòng của Mỹ. Theo công ty Rheinmetall, đây là phiên bản có trình độ kỹ thuật tối tân nhất của hệ thống tính đến thời điểm hiện tại. Xe được chế tạo để hoạt động với mức độ tự hành cao và có thể mang theo nhiều loại tải trọng hoặc thiết bị khác nhau tùy thuộc vào yêu cầu nhiệm vụ.

Năm bộ thiết bị dành cho hoạt động trên mặt nước

Một điểm mới quan trọng trong đơn hàng này là việc bổ sung 5 bộ thiết bị chuyên dụng cho môi trường biển. Các bộ thiết bị này cho phép xe hoạt động tại khu vực ven biển và trên mặt nước. Rheinmetall Canada tham gia với tư cách là đối tác kỹ thuật và nhà sản xuất.

Theo trang tin chuyên ngành "Interesting Engineering", các phương tiện này nhằm mục đích hỗ trợ các nhiệm vụ tiếp tế. Ngoài việc cung cấp xe, Rheinmetall còn cung cấp các thiết bị phụ trợ cũng như dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật, hậu cần, đào tạo và thử nghiệm nghiệm thu. Hợp đồng cũng có ý nghĩa quan trọng đối với cơ sở tại Mỹ.

Rheinmetall cũng tận dụng hợp đồng này để thúc đẩy các kế hoạch của mình tại Mỹ. Công ty dự định mở rộng cơ sở tại bang Maine thành một trung tâm chuyên về các hệ thống mặt đất tự động. Các hoạt động bao gồm sản xuất, kết hợp và bảo trì loại xe này dự kiến ​​sẽ được khai triển tại cơ sở này trong giai đoạn sau. Tuy nhiên, hợp đồng hiện tại chưa bao gồm việc mở rộng nhà máy ngay lập tức.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-9-2026 

  CƠ QUAN TÌNH BÁO CẢNH CÁO: TRUNG QUỐC COI AI LÀ VẤN ĐỀ AN NINH CHẾ ĐỘ

Artikel von Jochen Stahnke, Peking (Frankfurter Allgemeine Zeitung), ngày 14-9:  Bài viết xuất hiện trên một ấn phẩm chuyên về lĩnh vực không gian mạng, nhưng cả tác giả lẫn nội dung đều mang thông điệp chính trị quan trọng: cơ quan tình báo Trung Quốc coi trí tuệ nhân tạo (AI) vừa là mối đe dọa đối với chế độ, vừa là yếu tố then chốt định hình cán cân quyền lực toàn cầu trong tương lai. Mặc dù AI được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nền kinh tế trong nước, nhưng đối với giới lãnh đạo Bắc Kinh, vốn chịu ảnh hưởng lớn từ bộ máy an ninh, nó trước hết đại diện cho một "đấu trường cạnh tranh chiến lược mới giữa các cường quốc". Nhận định này được đưa ra bởi Chen Yixin (Trần Nhất Tân), người đứng đầu cơ quan tình báo Trung Quốc, trong tuyên bố công khai đầu tiên của ông về AI vào tối Chủ nhật 13-9, người đứng đầu cơ quan tình báo Trung Quốc, trong tuyên bố công khai đầu tiên của ông về AI vào tối Chủ nhật 13-9.

Ông Chen Yixin ngày càng xuất hiện nhiều hơn trước công chúng; xu hướng này được xem là dấu hiệu cho thấy vị thế chính trị của ông đang gia tăng bên cạnh Chủ tịch Tập Cận Bình. Ông cảnh báo rằng việc lạm dụng AI bởi "các thế lực thù địch và những cá nhân có ý đồ xấu", vốn được tiếp tay bởi sự phổ biến của các công nghệ AI tạo sinh như hình ảnh deepfake hay văn bản do AI tạo ra, sẽ "đe dọa trực tiếp đến an ninh chính trị, thể chế và tư tưởng của Trung Quốc".

Ông Chen Yixin Cảnh báo về các Mô hình AI của Mỹ

Các nhà quan sát tại Bắc Kinh coi bài viết của ông Chen Yixin là khởi đầu rõ nét cho sự chuyển dịch theo hướng "an ninh hóa" chính sách AI của Trung Quốc, vốn trước đây chủ yếu tập trung vào khả năng tự chủ công nghệ và các chính sách công nghiệp. Năm ngoái, ông Tập tuyên bố rằng Trung Quốc phải "giành được vị thế thống trị trong lĩnh vực AI". Trong khi đó, sự chú ý đang đổ dồn vào chuyến thăm cấp nhà nước sắp tới của ông Tập tới Washington, nơi AI dự kiến ​​sẽ là một phần trong chương trình nghị sự.

Trong bối cảnh đó, người đứng đầu cơ quan tình báo Trung Quốc đã chỉ rõ năng lực ngày càng tăng của các chương trình AI từ Mỹ, cụ thể là Claude của Anthropic và GPT-5.5 của OpenAI, và lưu ý rằng chúng đã hạ thấp đáng kể rào cản kỹ thuật để thực hiện các cuộc tấn công mạng. Đồng thời, ông cảnh báo về nguy cơ rò rỉ dữ liệu trong nước. Ông lưu ý rằng các công cụ thu thập dữ liệu web (web crawler) kết hợp AI có thể cho phép các thực thể nước ngoài dễ dàng thu thập dữ liệu từ Trung Quốc hơn, đặc biệt là khi quốc gia này hiện có hơn 500 triệu người dùng các sản phẩm AI. Bắc Kinh không kêu gọi hạn chế năng lực AI của chính mình.

Việc tuyên bố cá nhân của ông Chen Yixin được công bố hai ngày sau những cảnh báo từ các lãnh đạo doanh nghiệp AI hàng đầu của Mỹ không nhất thiết hàm ý một mối liên hệ trực tiếp. Trước đó, người đứng đầu Anthropic và OpenAI đã kêu gọi làm chậm quá trình phát triển các mô hình AI tối tân nhằm bảo vệ nhân loại. Người đứng đầu cơ quan tình báo Trung Quốc đã không đề cập đến điểm này trong bài bình luận của mình, cũng như không kêu gọi các công ty AI hay các tổ chức khác của Trung Quốc làm chậm lại quá trình phát triển AI của họ.

Ở cấp độ chính thức, hiện tại cả Washington và Bắc Kinh dường như đều không mặn mà với việc hạn chế năng lực AI. "Dưới góc độ của một người Trung Quốc, [CEO của Anthropic] Amodei muốn làm nhiều hơn là chỉ điều chỉnh tốc độ phát triển AI đang tăng phi mã vì lý do an toàn," ông Hồ Tích Tiến (Hu Xijin) – cựu tổng biên tập tờ *Hoàn cầu Thời báo* (Global Times) của Đảng Cộng sản Trung Quốc, viết trên mạng xã hội X. "Ông ấy còn muốn đảm bảo rằng bản thân mình và các công ty Mỹ sẽ chi phối tốc độ tiến bộ ở lĩnh vực AI tiên phong." Những quan điểm mà blogger có quan hệ mật thiết với nhà nước này chia sẻ với công chúng quốc tế vào Chủ nhật vừa qua vốn đã được giới lãnh đạo chính trị và các tổ chức tư vấn của Trung Quốc tuyên truyền từ lâu. Hôm thứ Hai, tờ *Hoàn cầu Thời báo* nói thêm rằng động cơ của Amodei mang "tính chất thương mại".

Chiến lược AI bất đối xứng của Trung Quốc

CICIR – một tổ chức cốvấn có liên hệ với cơ quan tình báo Trung Quốc – trước đó từng mô tả "Kế hoạch Hành động AI" của Mỹ là nỗ lực nhằm xây dựng một hệ sinh thái AI toàn cầu dưới sự dẫn dắt của Mỹ, thông qua việc kết hợp và phổ biến quốc tế các loại Chip, dịch vụ đám mây, trung tâm dữ liệu, tiêu chuẩn và giao thức bảo mật của Mỹ. Giờ đây, người đứng đầu cơ quan tình báo là ông Trần (Chen Yixin) đã cảnh báo rằng "một số quốc gia" đang tận dụng lợi thế về nghiên cứu AI cơ bản, kiến ​​trúc mô hình và năng lực tính toán để cô lập "các quốc gia khác" và "thâu tóm" các tiêu chuẩn ngành. Theo đó, một mặt, giới lãnh đạo Trung Quốc thừa nhận vị thế dẫn đầu về công nghệ của Mỹ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo tiên tiến. Tuần trước, công ty Anthropic của Mỹ đã cáo buộc Moonshot AI, được coi là công ty AI hàng đầu của Trung Quốc – bí mật chuyển hướng hàng nghìn truy vấn của người dùng sang các mô hình Claude của Anthropic và mạo nhận các phản hồi đó là của chính mình.

Hơn nữa, các chủ thể tại Trung Quốc,  cũng như tại Yemen và Nga, được cho là đã sử dụng chương trình Claude để phát triển phần mềm phục vụ vũ khí hoặc thu thập lượng lớn thông tin về những người bất đồng chính kiến ​​hay các nhóm thiểu số tôn giáo. Ông Chen Yixin hiện cũng cảnh báo về nguy cơ các cá nhân hoặc công ty Trung Quốc có thể làm lộ "thông tin tế nhị" khi sử dụng các chương trình AI của nước ngoài.

Ngược lại, Bắc Kinh đang theo đuổi một chiến lược bất đối xứng và chính sách "cởi mở". Tại Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC) diễn ra ở Thượng Hải vào tháng 7, Chủ tịch Tập Cận Bình đã ủng hộ cách tiếp cận mã nguồn mở đối với trí tuệ nhân tạo. Các nhà phát triển trên toàn thế giới có thể tự do tải xuống và sử dụng các mô hình AI của Trung Quốc. Trong cuộc cạnh tranh nhằm thiết lập các hệ sinh thái độc quyền, chiến lược này cũng nhằm ngăn chặn các quốc gia và khu vực lựa chọn các mô hình và tiêu chuẩn của Mỹ một cách lâu dài. Tuy nhiên, đồng thời, AI cũng phải "luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người".

Tại hội nghị WAIC, 29 quốc gia đã ký thỏa thuận thành lập Tổ chức Hợp tác AI Thế giới (WAICO); các bên tham gia ký kết bao gồm Brazil, Serbia và Indonesia, cùng nhiều quốc gia Phi châu và Trung Á. Vẫn còn nhiều nghi vấn về việc liệu diễn đàn này có tạo ra tác động thực sự hay không; một quan sát viên có mặt tại hiện trường đã mô tả nó như một "màn kịch chính trị". Tuy nhiên, sự tham gia của các nhà khoa học đoạt giải Nobel và các chuyên gia máy tính hàng đầu cho thấy chất lượng kỹ thuật cao của các cuộc thảo luận.

Mục tiêu chính trị dường như rất rõ ràng, như được nêu trong một bài phân tích gần đây của nhà nghiên cứu AI Li Yan thuộc tổ chức tư vấn CICIR: "Chỉ bằng cách cung cấp các mô hình mang tính bao trùm và linh hoạt hơn cho việc phổ biến công nghệ và các giải pháp quản trị, chúng ta mới có thể giành được ảnh hưởng lâu dài trong cuộc cạnh tranh này". Ngược lại, ở một nơi khác, ông Li nhận định rằng "Mỹ đang cố tình đưa ra các cáo buộc vi phạm bằng sáng chế để bảo vệ vị thế thống trị về AI của mình", xuất phát từ "nỗi lo ngại chiến lược tột độ".

Trong khi đó, những lo ngại về AI đang gia tăng ở cả hai phía. Do đó, Trung Quốc và Mỹ đang chuẩn bị cho cuộc đối thoại song phương cấp chính phủ đầu tiên về trí tuệ nhân tạo sau 2 năm. Ông Tập dự kiến ​​sẽ tới Washington vào tuần tới, và một cuộc họp trù bị về an toàn AI có thể diễn ra trong những ngày trước chuyến thăm. Vào tháng 11 năm 2024, Tổng thống Mỹ sắp mãn nhiệm Joe Biden và ông Tập đã thống nhất rằng con người, chứ không phải trí tuệ nhân tạo, mới là bên quyết định việc sử dụng vũ khí hạt nhân; tuy nhiên, điều này không dẫn đến một thỏa thuận có tính ràng buộc pháp lý. Hiện nay, tại cả Mỹ và Trung Quốc đã ghi nhận các sự việc trong đó các mô hình AI thoát khỏi môi trường thử nghiệm an toàn và tự gây ra thiệt hại. Khả năng một mô hình như vậy rơi vào tay những kẻ khủng bố hoặc các quốc gia bất hảo, hay đơn giản là hoạt động ngoài tầm kiểm soát, là mối lo ngại chung của cả hai quốc gia.

**Bất đồng về Chương trình nghị sự**

Các cuộc thảo luận sơ bộ giữa đại diện hai bên đã diễn ra tại Bắc Kinh vào cuối tháng 8; Đáng chú ý, cựu lãnh đạo Microsoft Craig Mundie đã đóng vai trò nổi bật với tư cách là đồng chủ tịch của một kênh đối thoại phi chính thức (dạng "Track II") về các vấn đề AI. Các đại diện Trung Quốc đang công khai cảnh báo về kế hoạch của Mỹ nhằm hạn chế quyền tiếp cận các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc. Đồng thời, có thông tin cho rằng Bắc Kinh đang cân nhắc hạn chế việc triển khai các mô hình của chính mình ở nước ngoài, bất chấp cam kết về sự cởi mở mà họ đã tuyên bố. Giới quan sát từ lâu đã nhận thấy một cục diện giống như "Chiến tranh Lạnh" đang ngày càng gay gắt—đặc biệt là trong lĩnh vực AI, nơi cả hai bên chỉ tin tưởng vào hệ thống của riêng mình.

Hai bên được cho là vẫn còn bất đồng về nội dung trọng tâm của các cuộc thảo luận. Trong khi Washington muốn tập trung chủ yếu vào các cuộc tấn công mạng sử dụng AI, thì Bắc Kinh dường như cũng muốn đưa vấn đề kiểm soát xuất cảng của Mỹ vào chương trình nghị sự. Theo *Yuyuan Tantian*, một blog có quan hệ mật thiết với nhà nước và thường được bộ máy quyền lực sử dụng để truyền tải các thông điệp gián tiếp, cần phải có sự thống nhất chung trong việc xác định ranh giới giữa các mối đe dọa an ninh thực sự và "cạnh tranh công nghệ".

Hôm thứ Hai, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Khôn (Guo Jiakun) tuyên bố: "Tất cả các bên cần hợp tác để đảm bảo rằng AI duy trì được tính cởi mở, bao trùm và hướng tới lợi ích chung." Ông nói thêm rằng việc lan truyền "các kịch bản đe dọa khác nhau, cũng như sự đối đầu và cạnh tranh ác ý, sẽ chỉ làm gián đoạn tiến trình quản trị AI toàn cầu." Ít nhất là đối với phía Trung Quốc, có một điều dường như chắc chắn: bộ máy an ninh đang ngày càng đóng vai trò chủ đạo trong việc định hình chương trình nghị sự.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 15-9-2026 

 UKRAINE THÀNH CÔNG TRONG TRẬN HẢI CHIẾN ĐẦU TIÊN TRÊN THẾ GIỚI: VIỆC ĐÁNH CHÌM XUỒNG KHÔNG NGƯỜI LÁI CỦA NGA

Nguồn tin từ DER SPIEGEL, ngày 12-9: "Đây là trận hải chiến đầu tiên trong lịch sử giữa các xuồng không người lái" - Một đoạn Video do Hải quân Ukraine công bố cho thấy cảnh một xuồng không người lái của Nga bị hỏa lực súng máy tấn công.

Theo thông tin từ phía Kiew, trong cuộc chạm trán được cho là đầu tiên trên thế giới giữa hai xuồng không người lái trên biển, chiếc xuồng không người lái của Nga đã thất thế trước đối thủ đến từ Ukraine.

Hải quân Ukraine đã thông báo trên Telegram rằng các phương tiện trinh sát đã phát hiện một xuồng không người lái của Nga tại một khu vực không xác định trên Biển Đen. Sau đó, một xuồng không người lái của Ukraine đã được điều động đến hiện trường, áp sát chiếc xuồng không người lái của Nga, sau đó, thành công dùng súng máy hạng nặng khai hỏa và đánh chìm nó.

"Đây là trận hải chiến đầu tiên trong lịch sử giữa các xuồng không người lái," Hải quân Ukraine viết về sự việc này. Họ đã công bố một đoạn ideo ghi lại cảnh tấn công và phá hủy một chiếc xuồng nhỏ không xác định.

Trong những tháng gần đây, cả Ukraine và Nga đều đã phát triển các loại xuồng không người lái trên biển phục vụ nhiều mục đích khác nhau. Các loại xuồng được biết đến bao gồm xuồng mang thuốc nổ dùng để tấn công các mục tiêu hải quân, cũng như các xuồng được trang bị vũ khí chuyên dụng như súng máy hoặc hỏa tiễn. Theo thông tin từ phía Ukraine, họ cũng đang sử dụng các loại xuồng có khả năng vận chuyển máy bay không người lái (UAV) tầm ngắn áp sát bờ biển Nga.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 14-9-2026