CÁC CÔNG TY CHẾ TẠO XE TĂNG ĐẨY MẠNH VIỆC SẢN XUẤT CÁC HỆ THỐNG TỰ ĐỘNG VỚI VIỆC KẾT HỢP VỚI AI

Ngành kỹ nghệ quốc phòng Âu châu đang ngày càng chú trọng vào các loại xe quân sự vận hành mà không cần người lái. Được trang bị ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, các loại xe tăng và xe đa năng này có khả năng tự di chuyển trên địa hình để rà phá bom mìn, di tản thương binh hoặc vận chuyển nhu yếu phẩm. Một số loại xe còn được trang bị pháo hoặc bệ phóng hỏa tiễn để tiêu diệt các mục tiêu như máy bay không người lái (Drohne).

Các nhà sản xuất đã giới thiệu những phương tiện này tại triển lãm quốc phòng Eurosatory, triển lãm đã kết thúc vào thứ Sáu 10-7, gần Paris, với sự tham gia của nhiều công ty tên tuổi từ Đức như Rheinmetall và Renk cho đến công ty Milrem Robotics của Estland. Hãng Otokar của Thổ Nhĩ Kỳ cũng góp mặt; trước đó, công ty này từng ra mắt một mẫu xe tăng bánh xích tự động có trang bị pháo. Công ty con tại Anh của tập đoàn General Dynamics (Mỹ) cũng cung cấp một loại xe đa năng tự động có thể lắp đặt súng máy và súng phóng lựu.

Trong thuật ngữ chuyên ngành, các phương tiện này được gọi là "Xe mặt đất không người lái" (UGV), tương tự như máy bay không người lái (Drohne) nhưng hoạt động trên mặt đất. Rheinmetall đã chế tạo một loại xe tự động để rà phá bom mìn cũng như một loại xe đa năng mang tên Mission Master. Được trang bị Kamera và cảm biến, Mission Master có nhiệm vụ vận chuyển nhu yếu phẩm cho binh sĩ ở tiền tuyến hoặc di tản thương binh khỏi chiến trường. Trong các cuộc đổ bộ ven biển, nó có thể hoạt động như một phương tiện lưỡng cư, di chuyển dưới nước cùng binh sĩ để vận chuyển khí tài quân sự vào bờ.

Milrem Robotics, công ty có trụ sở tại Tallinn, sản xuất một loại xe tăng cỡ nhỏ có tốc độ lên tới 20 km/h và trọng lượng chưa đầy ba tấn khi chở đầy tải. Xe có chiều dài 2,5 mét và chiều rộng 2 mét. Công ty quảng bá mẫu xe này, vốn đã được các quân đội thuộc khối NATO sử dụng, là loại phương tiện bền bỉ và hiệu quả về chi phí; xe được trang bị pháo để tiêu diệt máy bay không người lái.

NATO đã nhận thấy tiềm năng của các phương tiện tự động. Một báo cáo năm 2025 của ủy ban thuộc liên minh quốc phòng này nêu rõ rằng các hệ thống không người lái có thể đặc biệt hữu ích trong việc giúp con người tránh khỏi các tình huống nguy hiểm. Các ứng dụng chính bao gồm trinh sát, rà phá bom mìn, vận chuyển đạn dược và tiếp tế hậu phương. Trong các tình huống rủi ro cao, UGV có thể được trang bị vũ khí. Báo cáo có tiêu đề "Làm chủ tương lai của tác chiến không người lái" (Mastering the Future of Unmanned Warfare) nhận định: "Xét cho cùng, điều này sẽ bảo vệ binh sĩ bằng cách đưa họ ra khỏi vùng nguy hiểm."

Cuộc chiến tại Ukraine đã thúc đẩy mạnh mẽ xu hướng phát triển và sử dụng UGV. Cuộc xung đột không chỉ chứng kiến ​​việc triển khai ồ ạt máy bay không người lái (UAV) mà còn cả việc xử dụng các hệ thống mặt đất không người lái (UGV).

Renk, một công ty chuyên về hệ thống truyền động có trụ sở tại Augsburg, cũng tham gia vào xu hướng phát triển UGV này. Sau khi từng sản xuất 4.000 bộ hộp số cho xe tăng chiến đấu chủ lực Leopard, công ty gần đây đã giới thiệu mẫu xe ý tưởng thuộc dòng xe bánh xích không người lái hạng nặng tại triển lãm quốc phòng Eurosatory, thông qua quan hệ đối tác với công ty quốc phòng Patria của Phần Lan. Mẫu UGV này nặng 10 tấn và có khả năng chở thêm tải trọng lên tới 10 tấn; tại triển lãm, nó được trưng bày cùng với một bệ phóng hỏa tiễn do một nhà sản xuất khác cung cấp.

"Nhiều loại UGV hiện có trên thị trường thường khá nhẹ và được chế tạo cho các nhiệm vụ ngắn hạn," ông Michael Masur, quản lý tại Renk, cho biết. "Chúng di chuyển với tốc độ lên tới 30 km/h và pin chỉ hoạt động được trong khoảng 30 đến 60 phút." Ngược lại, mẫu xe ý tưởng chạy bằng động cơ diesel này có thể di chuyển quãng đường từ 500 đến 1.000 km, tùy thuộc vào tải trọng, và đạt tốc độ tối đa 80 km/h. Renk chịu trách nhiệm về hệ thống truyền động kỹ thuật số và kiến ​​trúc điều khiển kỹ thuật số, trong khi Patria phụ trách phần thân xe và hệ thống di chuyển.

Theo ông Masur, trước tình trạng thiếu hụt nhân lực mà các quân đội NATO đang phải đối mặt, việc giảm bớt nhu cầu về nhân sự thông qua tự động hóa là một bước đi hợp lý. Ông nhận định rằng sẽ cần thêm thời gian trước khi các hệ thống mặt đất tự hành cỡ lớn, chẳng hạn như xe tăng chiến đấu chủ lực, được quân đội phát triển rộng rãi. "Điều đó chắc chắn sẽ diễn ra, nhưng những thách thức liên quan đến tính tự động là rất lớn." Ông Masur tin rằng ngày càng nhiều tính năng hỗ trợ sẽ dần được đưa vào xử dụng nhằm giảm bớt gánh nặng cho binh sĩ.

Ông Armin Papperger, Giám đốc điều hành (CEO) của Rheinmetall, cũng dự báo về việc gia tăng xử dụng các hệ thống tự động. "Chúng ta đang chứng kiến ​​những bước tiến nhanh chóng, và trong những năm tới, giải pháp tối ưu sẽ là sự kết hợp giữa các phương tiện có người lái và không người lái," vị lãnh đạo này cho biết. Các hệ thống này mang lại một lợi thế lớn: "Thay vì đặt tính mạng con người vào vòng nguy hiểm, chúng ta chỉ mạo hiểm với các trang bị Hardware."

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng theo nhiều cách khác nhau trên các phương tiện mặt đất không người lái (UGV). Liệu chúng ta có đang tiến tới viễn cảnh các cỗ máy do AI điều khiển giao chiến với nhau? Ông Papperger nhấn mạnh rằng con người phải luôn là bên đưa ra quyết định cuối cùng đối với các hệ thống vũ khí, cụ thể là quyết định khai hỏa và lưu ý rằng đây vừa là lập trường đạo đức của công ty ông, vừa là điều mà các khách hàng thuộc khối NATO mong muốn. Để bảo đảm nguyên tắc này được duy trì, ông ủng hộ việc thiết lập các quy định toàn cầu của Liên Hợp Quốc nhằm hạn chế các quyết định do AI đưa ra liên quan đến việc xử dụng vũ lực gây chết người.

Những người theo chủ nghĩa hòa bình nhìn nhận xu hướng phát triển phương tiện quân sự tự động với sự lo ngại sâu sắc. Mặc dù kỹ nghệ này có thể được xử dụng cho các mục đích tích cực, như cứu cấp thương binh hoặc rà phá bom mìn an toàn, ông Marius Pletsch thuộc Hiệp hội Hòa bình Đức , Liên minh Phản đối Chiến tranh (DFG-VK) vẫn tỏ ra hoài nghi. "Tuy nhiên, việc nhấn mạnh vào các ứng dụng này dường như chỉ là cách để xoa dịu dư luận."

Các nhà thầu quốc phòng và lực lượng quân sự đang thể hiện sự quan tâm rõ rệt đến việc trang bị vũ khí cho các phương tiện tự động này và tiến tới khai triển chúng trên quy mô lớn hơn. Quyết định xác định mục tiêu không được phép giao phó cho máy móc; thế nhưng, đây chính là rủi ro tiềm ẩn khi chiến tranh ngày càng bị thúc đẩy bởi mức độ tự động cao hơn của các hệ thống vũ khí.

Cũng giống như nhà điều hành lĩnh vực quốc phòng Papperger, nhà hoạt động vì hòa bình này hy vọng Liên Hợp Quốc (LHQ) sẽ thiết lập được những hướng dẫn cụ thể. Các cuộc thảo luận về vấn đề này đã diễn ra trong khuôn khổ công ước của LHQ về vũ khí từ năm 2014, song đến nay vẫn chưa mang lại nhiều kết quả thực chất. Ông Pletsch cảnh báo về những hậu quả bi thảm có thể xảy ra do việc xử dụng máy móc, ví dụ như tình huống một binh sĩ đối phương cố gắng đầu hàng, nhưng xe tăng Robot lại không nhận diện được hành động đó và nổ súng.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 12-7-2026