TRUMP VÀ TẬP ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC MỘT SỐ THỎA THUẬN

Tính đến chiều 25/9/2026, sau cuộc gặp Trump–Tập tại White House ngày 24/9, có thể nói hai bên đã đạt một số tiến triển thực chất, nhưng chưa có một “đại thỏa thuận” mới giải quyết toàn bộ tranh chấp Mỹ–Trung. Những điểm đáng chú ý nhất là:

1. Gia hạn “đình chiến thương mại” đến 10/1/2027

Đây là kết quả rõ ràng nhất của vòng đàm phán hiện tại. Mỹ và Trung Quốc thống nhất kéo dài thỏa thuận đình chiến thương mại thêm khoảng 2 tháng, từ thời hạn 10/11/2026 sang 10/1/2027, để tiếp tục đàm phán một thỏa thuận kinh tế rộng hơn.

2. Đã có đồng thuận sơ bộ về giảm thuế cho một số nhóm hàng

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ngày 25/9 cho biết hai bên đã đạt thỏa thuận đối với một số hàng hóa, trong đó có nông sản và thiết bị y tế của Mỹ, cùng một số hàng tiêu dùng không nhạy cảm của Trung Quốc. Washington dự kiến công bố thêm chi tiết vào đầu tuần tới.

Phía Bộ Thương mại Trung Quốc cũng xác nhận vòng đàm phán New York trước thượng đỉnh đã đạt nhiều đồng thuận về cơ chế giảm thuế đối ứng, hàng hóa được giảm thuế và mở rộng thương mại hai chiều.

3. Hội đồng Thương mại Mỹ–Trung tiếp tục được khai triển

Hai bên đã thống nhất thành lập Hội đồng Thương mại Mỹ–Trung để giải quyết  các vấn đề thương mại, trong đó có việc bàn về giảm thuế đối với những nhóm hàng tương ứng của hai nước.

Đây là một phần của khuôn khổ đạt được từ cuộc gặp Trump–Tập hồi tháng 5/2026.

4. Nông sản Mỹ: có tiến triển về việc tiếp cận thị trường Trung Quốc

Một trong những vấn đề Washington đặc biệt quan tâm là thị trường cho nông dân Mỹ.

Khuôn khổ tháng 5 đặt mục tiêu Trung Quốc mua ít nhất 17 tỷ USD/năm nông sản Mỹ trong giai đoạn 2026–2028, ngoài các cam kết mua đậu tương trước đó. Trung Quốc cũng đã khôi phục/tiếp tục mở cửa thị trường đối với một số cơ sở thịt bò và gia cầm Mỹ.

Tuy nhiên, việc thực hiện vẫn chưa đạt đầy đủ mức cam kết; AP dẫn dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ rằng nhập cảng nông sản Mỹ của Trung Quốc trong kỳ 12 tháng bắt đầu từ 1/10 có thể chỉ khoảng 21,5 tỷ USD, thấp hơn mức khoảng 30 tỷ USD mà phía Mỹ kỳ vọng từ các cam kết cộng lại.

5. Boeing: đã có cam kết mua 200 máy bay, nhưng chưa hoàn tất

Trong thỏa thuận tháng 5, Trung Quốc cam kết mua ban đầu 200 máy bay Boeing cho các hãng hàng không Trung Quốc. Tuy nhiên, đến trước cuộc gặp tháng 9, các đơn hàng cụ thể vẫn chưa được hoàn tất/công bố.

Phía Trung Quốc cũng đang đàm phán về việc Mỹ bảo đảm nguồn cung động cơ và phụ tùng máy bay cho Trung Quốc.

6. Đất hiếm và khoáng sản chiến lược: duy trì hợp tác, nhưng vẫn là vấn đề nhạy cảm

Trong các thỏa thuận trước đây, Trung Quốc đã đồng ý xử lý các vấn đề về nguồn cung đất hiếm và khoáng sản quan trọng cho Mỹ. Đây là vấn đề rất quan trọng đối với công nghiệp bán dẫn, ô tô điện, quốc phòng và công nghệ cao của Mỹ.

Nhưng việc thực hiện vẫn còn những bất đồng; đây là một trong những vấn đề được đưa vào các vòng đàm phán mới.

7. AI: hai bên đồng ý tiếp tục đối thoại, nhưng chưa có “hiệp định AI” lớn

Đây là một điểm mới đáng chú ý.

Hai nước đã bắt đầu đối thoại về an toàn và rủi ro AI. Mỹ đề nghị cơ chế thông báo khi xảy ra những sự cố AI nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Phía Trung Quốc cũng ủng hộ tiếp tục đối thoại về rủi ro và lợi ích của AI.

Nhưng cần phân biệt rõ: chưa có một hiệp định toàn diện về quản lý AI Mỹ–Trung.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 26-9-2026