MỸ SẢN XUẤT NHIỀU DẦU HƠN Ả RẬP SAUDI + IRAQ, NHƯNG KHÔNG THỂ GIẢI QUYẾT KHỦNG HOẢNG DẦU MỎ - GIÁ DIESEL VẪN CAO

Artikel von Thomas Sabin/FOCUS online, ngày 19-10:  Về lý thuyết, điều này lẽ ra phải giúp người Mỹ có vị thế vững chắc để vượt qua khủng hoảng năng lượng. Nhưng tại các trạm xăng, thực tế lại ngược lại: giá xăng và dầu Diesel đã tăng mạnh.

Quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới lại không thể kiểm soát được giá nhiên liệu. Đằng sau điều này là một vấn đề vượt xa cả cuộc chiến với Iran.

Những điểm chính tóm tắt:

Mỹ sản xuất gần 14 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, trở thành nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Mặc dù vậy, giá xăng đã tăng khoảng 41% trong vòng một năm, và giá dầu Diesel đã tăng khoảng 71%. Các công ty dầu mỏ của Mỹ không thể tăng sản lượng trong ngắn hạn. Việc khoan thăm dò mới cần nhiều tháng.

Nút thắt cổ chai quan trọng hiện nay nằm ở các nhà máy lọc dầu, nơi chế biến dầu thô thành xăng và dầu Diesel.

Sức mạnh dầu mỏ của Mỹ đang đạt đến giới hạn

Theo báo cáo của tờ báo kinh tế "El Economista", Hoa Kỳ sản xuất gần 14 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Ả Rập Saudi sản xuất khoảng 8 triệu thùng, và Iraq gần 4 triệu thùng. Tuy nhiên, hiện nay người lái xe ở Mỹ đang phải trả khoảng 4,36 đô la cho một Gallon xăng, tương đương khoảng 3,8 lít. Dầu Diesel thậm chí còn đắt hơn, ở mức 6,28 đô la.

Lý do: Dầu được giao dịch trên toàn thế giới. Nếu nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn, giá cả sẽ tăng ngay cả ở những quốc gia tự sản xuất số lượng lớn.

Ed Crooks của công ty cố vấn năng lượng Wood Mackenzie coi đây là một vấn đề cơ bản. Như ông giải thích, theo El Economista, sản lượng dầu của Mỹ, không giống như ở các nước OPEC, không được kiểm soát tập trung. Thay vào đó, nhiều công ty tư nhân tự quyết định sản lượng của mình. Họ chủ yếu tập trung vào lợi nhuận của các cổ đông. Do đó, không có trữ lượng sản xuất lớn nào có thể được kích hoạt trong thời gian ngắn.

Giá dầu cao hơn không dẫn đến sự bùng nổ sản lượng ngay lập tức

Thêm vào đó là yếu tố thời gian. Ngay cả khi các công ty dầu khí quyết định khoan thêm giếng để đáp ứng giá dầu tăng cao, dầu cũng sẽ không chảy ra ngay lập tức. Theo tính toán của Wood Mackenzie, thông thường phải mất từ ​​9 đến 12 tháng để sản lượng dầu của Mỹ phản ứng với sự thay đổi giá cả. Cần phải xây dựng các cơ sở mới, khoan thêm giếng và kết nối các giếng hiện có.

Các công ty cũng ngần ngại đầu tư vì không ai biết giá cao sẽ kéo dài bao lâu. Nếu tình hình ở Trung Đông dịu bớt, các dự án trị giá hàng tỷ đô la có thể đột nhiên trở nên kém lợi nhuận hơn đáng kể. Mặc dù hoạt động đã tăng lên, theo nhà cung cấp dịch vụ mỏ dầu Baker Hughes, gần đây có 462 giàn khoan của Mỹ đang hoạt động, so với 418 giàn vào năm trước, nhưng điều này vẫn chưa đủ để giải quyết nhanh chóng vấn đề.

Nút thắt cổ chai thực sự nằm ở các nhà máy lọc dầu.

Một vấn đề nghiêm trọng hơn nữa là ngay cả khi có đủ dầu thô cũng không đảm bảo nguồn cung nhiên liệu. Xăng và dầu diesel trước hết phải được sản xuất tại các nhà máy lọc dầu. Và chính ở đó, công suất quan trọng hiện đang thiếu hụt.

Krestin Hottner từ công ty quản lý tài sản Vontobel nói với tờ El Economista rằng việc gián đoạn sản xuất ở Nga và Trung Đông là một yếu tố chính. Ước tính có khoảng 5 đến 6 triệu thùng dầu công suất chế biến mỗi ngày bị ảnh hưởng.

Hơn nữa, các tuyến đường thương mại bị gián đoạn đang làm tăng đáng kể chi phí vận chuyển dầu. Chi phí hàng ngày cho một siêu tàu chở dầu giữa Trung Đông và châu Á, trong một số trường hợp, đã tăng từ khoảng 100.000 đô la lên hơn 1 triệu đô la.

Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến dầu diesel. Nhiên liệu này không chỉ cần thiết cho ô tô mà còn cho xe tải, nông nghiệp và công nghiệp. Do đó, giá dầu diesel tăng có thể đẩy giá các mặt hàng khác lên cao do chi phí vận chuyển tăng.

Ngay cả việc bổ sung nguồn cung dầu cũng không giải quyết được cuộc khủng hoảng.

Để ổn định giá năng lượng, chính phủ Mỹ hiện đang sử dụng đến kho dự trữ dầu chiến lược của mình. Vào tháng 3 năm 2026, Tổng thống Donald Trump đã cho phép giải phóng 172 triệu thùng dầu thô. Washington cũng đang cố gắng xoa dịu thị trường nhiên liệu quốc tế bằng cách nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với các lô hàng dầu Diesel của Nga. Tuy nhiên, những biện pháp này vẫn chưa thể giải quyết dứt điểm tình trạng tắc nghẽn tại các nhà máy lọc dầu và trên các tuyến vận chuyển.

Nguyên nhân là do giá nhiên liệu không chỉ phụ thuộc vào lượng dầu khai thác mà còn phụ thuộc vào khả năng vận chuyển và chế biến.

Đối với người tiêu dùng, điều này có nghĩa là ngay cả khi tình hình trên thị trường dầu thô được cải thiện cũng không tự động dẫn đến giá nhiên liệu rẻ hơn. Chừng nào công suất lọc dầu còn thiếu và các tuyến vận chuyển vẫn bị gián đoạn, xăng và đặc biệt là dầu Diesel vẫn  đắt đỏ.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-10-2026