TRUNG QUỐC CHẾ TẠO UAV ĐƯỢC PHÓNG TỪ TRONG HỎA TIỄN VỚI SỰ HỖ TRỢ KỸ THUẬT TỪ NGA

Artikel von DER SPIEGEL, ngày 22-10: Các thỏa thuận bí mật, chuyển giao kiến ​​thức và một loại UAV mới: Một báo cáo đã tiết lộ quy mô hợp tác chặt chẽ giữa ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc và Nga, cũng như những mục tiêu chung mà hai bên đang theo đuổi.

Khi giới tinh hoa quốc phòng Trung Quốc và Nga gặp nhau tại St. Petersburg vào tháng 12 này, các quan chức quân sự cùng đại diện các nhà sản xuất vũ khí sẽ có rất nhiều vấn đề để thảo luận. Họ tham dự phiên họp thứ sáu của "Diễn đàn Nga - Trung về Công nghệ Quân sự" – một nền tảng phối hợp vốn không được công chúng biết đến cho tận mùa hè năm nay.

Những người tham gia các phiên họp trước đó đều phải ký thỏa thuận không tiết lộ thông tin, cam kết không chia sẻ bất kỳ nội dung nào liên quan đến diễn đàn. Họ thậm chí còn được yêu cầu trả lại các tập tài liệu chương trình khi sự kiện kết thúc. Tuyệt đối không được để lộ bất cứ thông tin gì ra bên ngoài.

Chính vì vậy, thông tin đã gây xôn xao dư luận khi tờ *DER SPIEGEL* (Đức), *Le Monde* (Pháp) và hãng tin điều tra *The Insider* (Nga) lần đầu tiên đưa tin về các cuộc họp kỹ thuật quân sự này vào tháng 7. Các bài báo đã tiết lộ những kế hoạch chung cụ thể từ những năm trước, chẳng hạn như liên minh Nga - Trung nhằm đối phó với mạng lưới vệ tinh Starlink.

Các tài liệu này cũng thu hút sự chú ý của các nhà phân tích tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến (C4ADS) – một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington, chuyên sử dụng dữ liệu công khai để điều tra các vấn đề như hành vi lách lệnh trừng phạt. Tổ chức tư vấn này, vốn được tài trợ chủ yếu bởi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và một số quỹ khác, vừa công bố một báo cáo mới về sự hợp tác ngày càng sâu rộng giữa Trung Quốc và Nga trong lĩnh vực các hệ thống vũ khí thông thường hiện đại. *DER SPIEGEL* và *The Insider* đã được tiếp cận báo cáo này trước khi công bố.

Báo cáo có tiêu đề "Một cuộc hôn nhân vì lợi ích? Những hứa hẹn và rủi ro trong hợp tác Nga - Trung về vũ khí thông thường tối tân" đi đến kết luận rằng, sự hợp tác trong lĩnh vực khí tài quân sự đã trở nên sâu rộng và mang tính chiến lược hơn đáng kể. Theo báo cáo, trong ngắn hạn, các công ty Trung Quốc và Nga đang điều chỉnh chuỗi sản xuất và cung ứng của họ nhằm đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp quốc phòng Nga trong bối cảnh chiến tranh, đặc biệt là đối với các mặt hàng "lưỡng dụng", những sản phẩm có thể được sử dụng cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Trung Quốc hiện là nhà cung cấp chính duy trì cỗ máy chiến tranh của Nga.

Đồng thời, Trung Quốc đóng vai trò là "đối tác quan trọng nhất của Nga trong việc lách các lệnh trừng phạt". Quốc gia láng giềng phương Đông này không chỉ cung cấp các sản phẩm và hàng hóa tiên tiến của chính mình, mà còn đóng vai trò là trung tâm trung chuyển cho các công nghệ Tây phương, những công nghệ mà Nga không còn khả năng tiếp cận trực tiếp do các lệnh trừng phạt.

Công nghệ cho các cuộc xung đột tương lai

Theo báo cáo, Trung Quốc và Nga dự định tăng cường hợp tác sâu rộng hơn trong trung hạn. Các kế hoạch bao gồm nghiên cứu và phát triển chung các loại vũ khí thông thường mới, cũng như mở rộng và tăng cường tích hợp các năng lực chiến lược của hai bên. Thông qua đó, Bắc Kinh và Moscow hướng tới mục tiêu "thu hẹp khoảng cách công nghệ so với các lực lượng quân sự đối địch, giảm sự phụ thuộc vào công nghệ phương Tây và xây dựng lòng tin lẫn nhau , tất cả đều nhằm chuẩn bị cho các cuộc xung đột vũ trang tiềm tàng với các đối thủ chiến lược trong những năm tới".

Ngay trước khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện vào tháng 2 năm 2022, Tổng thống Nga Vladimir Putin và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã nói về một tình hữu nghị "không giới hạn" và "không có vùng cấm". Tuy nhiên, Bắc Kinh bác bỏ quan điểm cho rằng họ đang cung cấp hỗ trợ quân sự cho cuộc chiến tranh xâm lược của Nga; Trung Quốc luôn khẳng định rằng họ không cung cấp vũ khí sát thương cho Nga, kiểm soát chặt chẽ các mặt hàng lưỡng dụng, và giữ lập thế trung lập trong cuộc xung đột tại Ukraine. Bắc Kinh bác bỏ mọi cáo buộc ngược lại, coi đó là "thông tin sai lệch".

Các tác giả tại C4ADS minh họa chiều sâu của mối quan hệ hợp tác này thông qua các nghiên cứu điển hình mới. Một trong số đó xem xét các tài liệu từng được *Der Spiegel* và *The Insider* đưa tin vào mùa hè vừa qua.

Trọng tâm nằm ở các thiết bị bay không người lái (Drohne) và những phương thức sáng tạo để đưa chúng vào sâu phía sau chiến tuyến của đối phương, chẳng hạn như việc đặt một chiếc Drohne làm tải trọng bên trong một hỏa tiễn nhiên liệu rắn; khi hỏa tiễn bay đến khu vực mục tiêu, nó sẽ bung những chiếc Drohne đó ra.

Ngành công nghiệp quốc phòng Nga đã bắt đầu nghiên cứu khái niệm này từ hơn 20 năm trước. Năm 2004, công ty quốc phòng Splav tại Tula, đơn vị chuyên sản xuất các loại vũ khí, trong đó có hệ thống hỏa tiễn phóng loạt Smerch, đã giới thiệu một hệ thống sử dụng hỏa tiễn 300 mm để mang theo thiết bị bay không người lái (Drohne) trinh sát đến khu vực mục tiêu. Theo nhà sản xuất, một bệ phóng Smerch có thể sử dụng loại hỏa tiễn này để đưa thiết bị bay không người lái tới khu vực mục tiêu cách xa 90 km trong khoảng thời gian rất ngắn.

Chuyển giao kiến ​​thức giữa các nhà thầu quốc phòng

Thiết bị bay không người lái (Drohne) này có bốn cánh, sẽ bung ra sau khi tách khỏi hỏa tiễn. Mục đích của nó là thu thập và cung cấp dữ liệu mục tiêu chính xác, cho phép cùng một bệ phóng hỏa tiễn có thể tấn công các mục tiêu đã được xác định mà không cần trì hoãn. Hệ thống này từng được giới thiệu tại một triển lãm quốc phòng ở Abu Dhabi vào năm 2005. Năm 2017, một kỹ sư thiết kế chính tại tập đoàn Splav chia sẻ với hãng thông tấn Nga TASS rằng hệ thống "Drohne trong hỏa tiễn" đã được phát triển hoàn thiện và đang chờ khách hàng.

Dữ liệu thương mại của Nga, được tổ chức C4ADS phân tích, cho thấy Trung Quốc đã sở hữu được kiến ​​thức về hệ thống vũ khí này. Theo dữ liệu đó, trong giai đoạn 2014–2015, công ty Splav của Nga đã chuyển giao các tài liệu kỹ thuật liên quan đến một loại "hỏa tiễn trinh sát" cho tập đoàn quốc phòng nhà nước Trung Quốc Norinco. Các tài liệu bổ sung được cho là đã được cung cấp vào năm 2022.

Thông tin này rất đáng chú ý vì vào năm 2025, chính phủ Trung Quốc đã công bố một loại vũ khí tương tự, nhưng tối tân hơn nhiều. Đây là một thiết bị bay không người lái kết hợp trinh sát và tấn công, có thể được phóng từ hệ thống tên lửa SR-5 của Trung Quốc (do Norinco sản xuất). Giống như mẫu của Nga, thiết bị bay của Trung Quốc có thiết kế cánh cố định, với các cánh chỉ bung ra sau khi phóng. Tuy nhiên, khác với phiên bản Nga, thiết bị bay hiện đại này của Trung Quốc được trang bị thêm động cơ đẩy nhiên liệu rắn để đưa nó đến khu vực mục tiêu; tại đó, nó có thể tiếp tục di chuyển nhờ một hệ thống đẩy bằng điện.

Hướng tới eo biển Đài Loan?

Các nhà phân tích tại C4ADS kết luận rằng "việc chuyển giao kiến ​​thức từ Splav" đã thúc đẩy quá trình phát triển loại vũ khí này tại Norinco. Đánh giá của họ dựa "chủ yếu vào sự tương đồng về chức năng giữa các hệ thống được đề cập".

Một chi tiết đáng chú ý khác là tại một diễn đàn kỹ thuật quân sự Nga-Trung năm 2023, một đại diện của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã trình bày một hình ảnh minh họa cảnh một bệ phóng hỏa tiễn khai triển một loạt thiết bị bay không người lái cánh cố định băng qua một eo biển để hướng tới mục tiêu. Theo báo cáo của C4ADS, hình ảnh này nhiều khả năng mô phỏng cách thức Quân đội Trung Quốc có thể sử dụng các hệ thống như vậy trong các chiến dịch quân sự tại eo biển Đài Loan. Tuy nhiên, mối quan hệ hợp tác quốc phòng chặt chẽ này không phải là không có những thách thức, xét cho cùng, đây là một mối quan hệ không bình đẳng. Trung Quốc chỉ hợp tác với Nga trong những lĩnh vực không xung đột với các "tham vọng chủ nghĩa dân tộc công nghệ" của chính mình. Báo cáo lưu ý rằng Bắc Kinh "cần tiếp cận thị trường, vốn và công nghệ của Mỹ và Tây phương hơn là cần đến Nga". Hơn nữa, sự hợp tác tăng cường này vẫn bị bao trùm bởi sự "thiếu tin tưởng". Chẳng hạn, phía Nga vẫn luôn lo ngại về vấn đề đánh cắp công nghệ: vào năm 2019, tập đoàn quốc phòng nhà nước Rostec của Nga đã công khai cáo buộc Trung Quốc sao chép trái phép các hệ thống vũ khí của Nga, bao gồm động cơ máy bay và các hệ thống phòng không, hơn 500 lần trong suốt 17 năm.

Mức độ tư duy chiến lược chung giữa hai bên, bất chấp sự thiếu tin tưởng tiềm ẩn này, được thể hiện rõ qua các kế hoạch nhắm vào Starlink. Tại "Diễn đàn Nga-Trung về Công nghệ Quân sự" diễn ra vào tháng 11 năm 2023, hai nhân viên từ Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc đã thảo luận về các "biện pháp đối phó" đối với dịch vụ Internet vệ tinh chiếm ưu thế của Elon Musk, với lập luận rằng dịch vụ này mang lại cho Tây phương một "lợi thế trên chiến trường". Các đề xuất bao gồm việc gây gián đoạn hoặc làm chậm hoạt động của Starlink thông qua các phương thức như tấn công mạng. Một khả năng khác được các diễn giả đề cập đến là "phá hủy các vệ tinh của đối phương trên quỹ đạo".

Quân đội Ukraine hiện đang trải nghiệm rõ rệt những hạn chế này có thể tác động nghiêm trọng như thế nào đến chiến tranh hiện nay: việc sử dụng Starshield, phiên bản quân sự của Starlink, bị hạn chế khi di chuyển ở tốc độ bay cao. Tuy nhiên, cả Nga và Trung Quốc đều không phải là bên chịu trách nhiệm cho điều này, mà chính là Hoa Kỳ.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 24-10-2026