CÁC QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI ĐANG THEO DÕI SÁT SAO CUỘC CHIẾN THƯƠNG MẠI GIỮA MỸ CANADA..

Bài viết của Bastian Braun trên t-online, ngày 29 tháng 8: Canada đang gây áp lực lên Trump và do đó có thể trở thành hình mẫu cho các quốc gia khác noi theo. Nhà kinh tế học người Mỹ, bà Wendy Edelberg giải thích tại sao cuộc chiến thương mại có thể gây tổn thất lớn cho Trump và tại sao sự kiên nhẫn của người Mỹ đang cạn dần.

Đây là một cuộc xung đột thương mại, khó có thể tưởng tượng được chỉ vài năm trước: Mỹ và Canada - hai quốc gia có mối liên hệ kinh tế chặt chẽ trong nhiều thập niên, đang ngày càng bất đồng. Nhưng đối với Donald Trump, vấn đề từ lâu đã vượt ra ngoài thuế quan và cán cân thương mại. Khi áp lực gia tăng đối với các doanh nghiệp và người tiêu dùng, sự phản kháng của nước láng giềng phía bắc hoàn toàn có thể trở thành phép thử cho toàn bộ chính sách thương mại toàn cầu của Trump.

Trong cuộc phỏng vấn này, nhà kinh tế học Wendy Edelberg giải thích mức độ rủi ro đối với Trump - và tại sao nhiều người Mỹ, bất chấp việc tiếp tục chi tiêu tiêu dùng, ngày càng cảm thấy họ không còn tiến bộ về kinh tế nữa.

Bà Edelberg, liệu chúng ta có thể nói về một cuộc chiến thương mại giữa hai nước láng giềng trực tiếp là Mỹ và Canada hay không?

Wendy Edelberg: Tôi không biết phải mô tả tình hình hiện tại như thế nào ngoài việc gọi đó là một cuộc chiến thương mại. Điều đó không có nghĩa là chúng ta không thể lùi bước khỏi bờ vực. Tôi khá chắc chắn rằng cuộc xung đột này cuối cùng sẽ được giải quyết. Nhưng đúng vậy, chúng ta đang trong một cuộc chiến thương mại.

Canada hiện đã đáp trả thuế quan của Trump bằng thuế quan trả đũa, rõ ràng là nhắm vào các sản phẩm mà nhà sản xuất có thể gây áp lực chính trị lên Donald Trump. Liệu Canada có chiến lược tốt hơn ở đây không?

Tôi không biết ai đang có nước đi chính trị khôn ngoan hơn. Nhưng Canada đang đưa ra một luận điểm thuyết phục. Nó báo hiệu: Chúng tôi sẵn sàng chịu đựng rất nhiều khó khăn kinh tế để cuối cùng giành chiến thắng.

Còn Donald Trump thì sao?

Tôi không chắc liệu Tổng thống Trump có đủ sự ủng hộ từ người dân Mỹ, để họ sẵn sàng chấp nhận khó khăn kinh tế trong một thời gian dài hay không?. Cuối cùng, một cuộc chiến thương mại luôn quy về điều này: Ai sẵn sàng chịu đựng cú đánh mạnh nhất trong thời gian dài nhất?

Thủ tướng Canada đang có lập trường kiên định, coi cuộc chiến thương mại như một vấn đề bản sắc dân tộc.

Đúng vậy. Điều đáng chú ý là cho đến nay, rất ít quốc gia khác áp thuế quan riêng đối với Mỹ. Bằng cách giữ vững lập trường, Canada rõ ràng đang thu hút sự chú ý của ông Trump.

Liệu điều này có biến Canada thành một trường hợp thử nghiệm cho các quốc gia khác?

Chắc chắn rồi! Các quốc gia khác sẽ theo dõi rất sát sao cuộc chương chiến ngày, để xem kết quả sẽ ra sao đối với Canada?: Liệu việc áp thuế trả đũa đối với Hoa Kỳ có phải là một chiến lược tốt hay không? Và tôi chắc chắn rằng Tổng thống Trump cũng đang cân nhắc điều này, khi ông xem xét chi phí tiềm tàng nếu Canada cuối cùng dường như chiếm ưu thế. Bởi vì khi đó, vấn đề sẽ không chỉ còn là thương mại với Canada. Nó có thể gây ra tổn thất cực kỳ lớn, cả về chính trị và kinh tế, nếu các quốc gia khác làm theo Canada.

Canada hiện đang áp thuế đối với các sản phẩm bao gồm hải sản, đồ nội thất, thiết bị điện và máy điều hòa không khí của Mỹ. Thiệt hại kinh tế đối với các nhà sản xuất Mỹ sẽ lớn đến mức nào?

Điều đó vẫn còn phải chờ xem. Tuy nhiên, ông Trump có đủ phương tiện để bù đắp một phần tổn thất cho các công ty Mỹ. Hãy nghĩ đến những khoản chuyển tiền khổng lồ cho nông dân và các doanh nghiệp nông nghiệp trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông. Những nỗ lực tương tự cũng đang được tiến hành hiện nay. Một số việc này cần sự chấp thuận của Quốc hội. Nhưng cho đến nay, Trump đã sử dụng mọi đòn bẩy trong tay để giảm thiểu tác động của thuế quan do chính ông áp đặt, và thuế quan trả đũa do các quốc gia khác áp đặt , đối với các nhóm cụ thể.

Đối với người tiêu dùng, tác động của thuế quan đồng nghĩa với giá cả cao hơn. Liệu người Mỹ sẽ cảm nhận rõ rệt những hậu quả này trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11?

Theo tôi, khoảng thời gian đó quá ngắn. Không chỉ vì thuế quan luôn cần thời gian để thực sự ảnh hưởng đến giá cả người tiêu dùng. Vấn đề thực sự là sự không chắc chắn rất lớn. Các nhà nhập cảng đơn giản là không biết thuế quan này sẽ tồn tại trong bao lâu. Do đó, về mặt kinh tế, việc tự gánh chịu chi phí ban đầu và chấp nhận lợi nhuận thấp hơn thay vì chuyển gánh nặng đó cho người tiêu dùng ngay lập tức có thể là hợp lý.

Vậy, ý bạn là các công ty đang tự gánh chịu rủi ro trước tiên?

Đúng vậy, chúng ta đã chứng kiến ​​điều này diễn ra vào năm 2025. Ban đầu, các công ty chọn cách tiếp cận "chờ xem" để xác định liệu mức thuế quan có thể bị thay đổi hay thậm chí được dỡ bỏ hay không. Khi hàng hóa nhập cảng bị áp thuế cao, doanh nghiệp thường cố gắng giải phóng lượng hàng tồn kho hiện có trước, với hy vọng rằng thuế quan có thể được gỡ bỏ kịp thời. Với Tổng thống Trump, điều đó hoàn toàn có thể xảy ra chỉ trong vòng một hoặc hai tuần. Sau đó, họ mới nhanh chóng bổ sung lại kho hàng. Chỉ khi tin rằng các mức thuế này sẽ được duy trì lâu dài, họ mới đi đến quyết định: "Được rồi, giờ chúng ta buộc phải tăng giá để bù đắp chi phí." Tuy nhiên, rủi ro luôn hiện hữu là họ có thể bị mất thị phần do hành động này.

Nhưng chắc chắn sự khó lường trong các quyết định của ông Trump phải đi kèm với những chi phí khổng lồ.

Chắc chắn là vậy. Xét trên bình diện quốc gia, chúng ta hiện đang chi rất nhiều tiền cho các luật sư chuyên về thương mại. Ngành nghề này đang phát triển cực kỳ thịnh vượng. Các công ty thuê cả những công ty luật lớn để giúp họ xoay xở trong "mê cung" thuế quan, xử lý các thủ tục giấy tờ hoặc vận động chính phủ cấp các trường hợp miễn trừ. Hệ quả là năng suất lao động bị sụt giảm nghiêm trọng.

Về Wendy Edelberg

Wendy Edelberg là một nhà kinh tế học và hiện là giám đốc Dự án Hamilton (Hamilton Project) tại Viện Brookings—một tổ chức tư vấn chính sách (think tank) có trụ sở tại Washington, D.C. Trước đây, bà từng làm việc cho Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO)—một cơ quan liên bang độc lập của Quốc hội Hoa Kỳ—và Hội đồng Cố vấn Kinh tế Nhà Trắng, cơ quan chuyên trách tư vấn về kinh tế cho chính phủ Hoa Kỳ.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 31-8-2026