LÃNH TỤ TỐi CAO VÀ HỘI ĐỒNG IRAN VẪN CÒN CẦN PHÊ CHUẨN THỎA THUẬN HÒA BÌNH VỚI MỸ 

Một thỏa thuận hòa bình tiềm năng giữa Mỹ và Iran dường như đang đến rất gần, tuy nhiên tiến trình này vẫn chưa hoàn tất. Hãng tin Reuters đưa tin vào ngày 24 tháng 5 rằng Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố khuôn khổ thỏa thuận này "về cơ bản đã được đàm phán xong", trong khi một báo cáo riêng biệt khác của Reuters, dẫn nguồn từ Axios, đã giải thích rằng bản dự thảo bao gồm việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, việc mở cửa trở lại Eo biển Hormuz, và các cuộc đàm phán hạt nhân mới.

Mặc dù điều này khiến thời điểm hiện tại trở nên đầy ý nghĩa, nhưng nó vẫn chưa mang tính quyết định. Một khuôn khổ trên giấy tờ không tự động chuyển hóa thành chính sách quốc gia tại Iran, đặc biệt là khi nó liên quan đến áp lực quân sự, các hạn chế hạt nhân, lệnh trừng phạt và quyền kiểm soát đối với Eo biển Hormuz.

Quy trình Phê duyệt tại Teheran vẫn đóng vai trò then chốt

Bước tiến quan trọng nhất vẫn đang chờ giải quyết nằm ngay trong nội bộ Iran. Reuters đưa tin rằng một quan chức cấp cao của Iran đã tuyên bố rằng nếu bản ghi nhớ này được Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran phê duyệt, nó sau đó sẽ được chuyển lên Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei để phê chuẩn lần cuối. Hơn nữa, vào ngày 24 tháng 5, hãng thông tấn nhà nước IRNA đã cho biết:  Tổng thống Masoud Pezeshkian đã nhấn mạnh rằng các quyết định của Iran chỉ được đưa ra trong khuôn khổ của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao và với sự phê chuẩn của Lãnh tụ Tối cao.

Điều này ngụ ý rằng các cuộc đàm phán không chỉ đơn thuần xoay quanh việc Washington và các nhà đàm phán tại Teheran có thể chấp nhận những gì; chúng còn xoay quanh việc liệu giới lãnh đạo Iran có sẵn sàng gánh chịu những cái giá về mặt chính trị và chiến lược của thỏa thuận này hay không.

Các Vấn đề then chốt dường như vẫn còn gây tranh cãi

Ngay cả khi đạt được những tiến bộ đáng kể, một số khác biệt chủ chốt vẫn còn tồn tại. Reuters đưa tin rằng hãng thông tấn Tasnim của Iran đã tuyên bố rằng một hoặc hai điều khoản vẫn chưa được giải quyết, đồng thời cảnh báo rằng sẽ không có sự thống nhất cuối cùng nào đạt được nếu Mỹ tiếp tục tạo ra các trở ngại. Một báo cáo khác của Reuters cho biết thỏa thuận được đề xuất sẽ cho phép Iran mở cửa trở lại Eo biển Hormuz và tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này; tuy nhiên, các chi tiết then chốt liên quan đến việc làm giàu Uranium và số Uranium được làm giàu ở mức độ cao vẫn còn gây tranh cãi.

Do đó, việc phê duyệt tại Teheran không thể được coi chỉ là một thủ tục hình thức đơn thuần. Bất kỳ điều khoản nào đụng chạm đến chủ quyền, lợi thế quân sự, hay các nhượng bộ về hạt nhân đều có thể trở thành một trở ngại lớn.

Những Tác động vượt xa phạm vi ngoại giao

Tầm quan trọng của quy trình phê duyệt này không chỉ mang tính hình thức đơn thuần. Reuters đưa tin rằng khuôn khổ đề nghị này sẽ mở cửa trở lại Eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn và cho phép Iran bán dầu tự do hơn, những bước đi có thể giúp giảm bớt áp lực lên thị trường năng lượng và hoạt động vận tải biển.

Tuy nhiên, thỏa thuận này cũng tiềm ẩn những rủi ro chính trị ngay trong nội bộ Iran. Reuters cho biết gần đây ông Khamenei đã thắt chặt lập trường của Teheran khi kiên quyết yêu cầu rằng Uranium được làm giàu ở mức độ cao phải được lưu giữ ngay trong lãnh thổ Iran, một động thái cho thấy sự ngờ vực đối với các ý định của Hoa Kỳ vẫn còn ăn sâu và dai dẳng đến mức nào.

Những diễn biến tiếp theo

Thử thách thực sự tiếp theo nằm ở việc liệu hệ thống chính trị nội bộ của Iran có thể chuyển hóa một khuôn khổ ngoại giao sơ ​​bộ thành một quyết định quốc gia được phê chuẩn chính thức hay không?. Nếu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao chấp thuận và Lãnh tụ Tối cao ban hành phê duyệt cuối cùng, các cuộc đàm phán đang diễn ra có thể chuyển mình từ những tuyên bố thận trọng thành một tiến trình bất ngờ chính trị thực sự.

Trong trường hợp sự phê duyệt này không thành hiện thực, những tiến triển đạt được hiện tại có thể vẫn sẽ rất mong manh. Vào thời điểm này, câu hỏi cấp bách nhất không còn đơn thuần là nội dung của thỏa thuận bao gồm những gì, mà là liệu giới lãnh đạo Iran có sẵn sàng đứng ra bảo đảm cho thỏa thuận đó hay không ?.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 26-5-2026