THỎA THUẬN TẬP - TRUMP: NHỮNG CON SỐ LỚN NHƯNG CAM KẾT NHỎ 

Nguồn Telepolis: Sau hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc và Hoa Kỳ đã đạt được thỏa thuận về một gói thương mại có giới hạn. 200 chiếc máy bay, giá trị lên tới hàng tỷ đô la, thế nhưng Trung Quốc lại mô tả các thỏa thuận này chỉ mang tính "sơ bộ". Giá trị thực sự của thỏa thuận vẫn còn là một dấu hỏi lớn.

Theo tin của tờ *Wall Street Journal* (WSJ), thỏa thuận này bao gồm việc các hãng hàng không Trung Quốc sẽ mua 200 chiếc máy bay Boeing, cũng như việc nối lại nhập cảng một số mặt hàng nông sản nhất định từ Hoa Kỳ. Hơn nữa, cả hai bên đều có ý định thành lập các cơ quan song phương chuyên trách về thương mại và đầu tư.

Sự khác biệt trong cách trình bày về thỏa thuận này là rất đáng chú ý: Trong khi phía Hoa Kỳ đưa ra các con số cụ thể 200 chiếc máy bay (với tiềm năng lên tới 750 chiếc nếu các điều kiện thuận lợi) và 17 tỷ đô la giá trị nông sản mỗi năm, thì Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) lại cố tình giữ một thái độ rất mơ hồ trong việc mua bán này.

Trong tuyên bố chính thức của mình, Bộ này chỉ đề cập đến "các thỏa thuận liên quan đến việc Trung Quốc mua máy bay" và một "sự đồng thuận tích cực". MOFCOM mô tả rõ ràng các kết quả đạt được chỉ mang tính căn bản. Thông tin chính thức từ phía Hoa Kỳ được tóm tắt trong một Bản thông tin (Fact Sheet) do White House công bố.

Có thể xem đó là thư bày tỏ ý định, chứ không phải đơn đặt hàng chính thức

Do đó, vẫn còn bỏ ngỏ câu hỏi liệu 200 chiếc máy bay được nhắc đến có thực sự cấu thành các đơn đặt hàng có tính ràng buộc pháp lý hay không?. Theo hãng tin Reuters, chính Boeing cũng mô tả thỏa thuận này là một "cam kết ban đầu", một lời hứa mang tính sơ bộ. Cho đến nay, chưa có bất kỳ thông tin nào về thỏa thuận này xuất hiện trong sổ đặt hàng chính thức về Boeing của phía TQ.

Trong ngành kỹ nghệ hàng không không gian, các thỏa thuận khung được dàn xếp theo định hướng chính trị là một thông lệ phổ biến; những thỏa thuận này sau đó sẽ dần được chuyển đổi, từng bước một, thành các đơn đặt hàng cụ thể có tính ràng buộc pháp lý do chính các hãng hàng không trực tiếp ký kết. 

Các gói thỏa thuận trước đây với Trung Quốc, chẳng hạn như những gói liên quan đến Airbus, thường được thực hiện thông qua Công ty Cung ứng Hàng không Trung Quốc (China Aviation Supplies Holding Company) thuộc sở hữu nhà nước, trước khi được phân bổ cho các hãng hàng không cụ thể như Air China, China Eastern và China Southern.

Theo Tổng thống Trump, các đơn đặt hàng dự kiến ​​sẽ bao gồm các dòng phi cơ 737 MAX, 787 và 777. Các chuyên gia phân tích ước tính rằng dòng phi cơ thân hẹp 737 MAX nhiều khả năng sẽ chiếm khoảng 80% tổng số đơn đặt hàng, với tổng giá trị ước tính dao động từ 17 đến 20 tỷ đô la Mỹ. Với tốc độ sản xuất dòng máy bay MAX hiện tại của Boeing, quá trình bàn giao sẽ phải mất vài năm.

Hàng không – Một đòn bẩy chiến lược

Hàng không vẫn là lĩnh vực mà Bắc Kinh còn tụt hậu về mặt kỹ thuật so với Hoa Kỳ. Theo tờ *WSJ*, nhà sản xuất phi cơ nội địa của Trung Quốc là Comac đang chật vật để đạt được năng lực cạnh tranh với mẫu phi cơ  C919 của mình; chiếc phi cơ này phụ thuộc rất nhiều vào các nhà cung cấp Tây phương, như GE, Honeywell và Tập đoàn Liebherr (liên doanh Đức-Thụy Sĩ), để cung cấp động cơ, hệ thống điện tử hàng không và hệ thống thủy lực, điều đã được chứng minh qua một phân tích gần đây về các yếu tố phụ thuộc của C919.

Tuyên bố của Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) đã giải quyết trực tiếp vấn đề này: Hoa Kỳ đã cam kết cung cấp phi cơ, động cơ và phụ tùng thay thế cho Trung Quốc.

Song song với đó, cả hai bên đã đồng ý giảm bớt các rào cản thương mại phi thuế quan trong lĩnh vực nông nghiệp. Trung Quốc đang nối lại việc đăng bạ các cơ sở chế biến thịt bò của Hoa Kỳ và cấp phép nhập khẩu gia cầm từ một số tiểu bang cụ thể của Mỹ.

Đổi lại, Hoa Kỳ sẽ dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu đối với các sản phẩm sữa của Trung Quốc, lệnh cấm vốn đã có hiệu lực từ năm 2008.

Hòa hoãn trên diện rộng – Nhưng vẫn có giới hạn

Phái đoàn kinh tế của Tổng thống Trump tới Bắc Kinh bao gồm nhiều CEO kỹ nghệ nổi tiếng, trong đó có CEO của Apple là Tim Cook, Elon Musk và Jensen Huang. CEO của Nvidia là ông Huang bày tỏ hy vọng về việc thị trường chip AI tại Trung Quốc sẽ dần được mở cửa; tuy nhiên, những kết quả cụ thể vẫn chưa thực sự hiện hữu. Vấn đề xuất cảng kỹ nghệ cao vẫn mang tính tế nhị về mặt chính trị, đặc biệt là trong bối cảnh Bắc Kinh đồng thời chỉ đạo các doanh nghiệp trong nước phớt lờ một số lệnh trừng phạt nhất định của Hoa Kỳ. Cuối cùng là các CEO hàng đầu của Hoa Kỳ được đi du lịch đến Trung Quốc trên chiếc Air Force One của Tổng thống Mỹ được miển phí.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-5-2026