IRAN THÀNH LẬP CƠ QUAN THU PHÍ QUA EO BIỂN HORMUZ - MỨC PHÍ CHO MỔI LƯỢT LÀ 2 TRIỆU USD 

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran hôm thứ Hai 18-5, đã thông báo về việc thành lập một tài khoản chính thức trên X (trước đây là Twitter) cho Cơ quan điều hành Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA). Theo Teheran, cơ quan này được giao nhiệm vụ điều hànhviệc lưu thông của các tàu thuyền qua Eo biển Hormuz và thu phí các tàu bè qua lại nơi đây, đây là kế hoạch chính thức hóa một hệ thống được cho là đã đi vào thực thi từ tháng Ba.

Các tàu thuyền có nhu cầu đi qua Eo biển Hormuz bắt buộc phải nộp đơn ghi danh thông qua địa chỉ email chính thức của PGSA. Quy trình này yêu cầu cung cấp đầy đủ các thông tin chi tiết liên quan đến quyền sở hữu, bảo hiểm, danh sách thủy thủ đoàn, hàng hóa và lộ trình dự kiến.

Giấy phép lưu thông chỉ được cấp sau khi cơ quan này đã hoàn tất việc thẩm định hồ sơ và khoản phí quy định đã được thanh toán. Biểu phí chính thức hiện vẫn chưa được công bố. Các báo cáo cho thấy một số tàu thuyền đã phải chi trả tới 2 triệu đô la (tương đương 1,7 triệu Euro) cho mỗi lượt đi qua, các khoản thanh toán này được cho là đã được thực hiện bằng đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc.

Cơ quan này đóng vai trò là đầu mối hành chính liên lạc với Hải quân thuộc Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), lực lượng hiện đang nắm quyền kiểm soát thực tế đối với tuyến đường hàng hải này. IRGC đã bị nhiều thực thể khác nhau, bao gồm Hoa Kỳ và Liên minh Âu Châu, liệt vào danh sách các tổ chức khủng bố.

Thông báo này được đưa ra sau nhiều tuần đầy bất ổn và những rủi ro ngày càng leo thang đối với hoạt động vận tải biển trong khu vực eo biển. Sau khi Tehran tuyên bố vào tháng Ba rằng họ sẽ bắt đầu thu phí để đảm bảo an toàn lưu thông, các đối tượng hoạt động phi pháp đã bắt đầu chào bán các loại giấy tờ lưu thông không chính thức để đổi lấy các khoản thanh toán bằng tiền mã hóa.

Hiện tại, PGSA dường như đang quyết tâm xóa bỏ "thị trường xám" này để thay thế bằng một kênh liên lạc chính thức và duy nhất.

Ông Ebrahim Azizi, Chủ nhiệm Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại thuộc Quốc hội Iran, đã phát biểu trong một cuộc phỏng vấn truyền hình rằng Tehran đang xây dựng một cơ chế nhằm điều tiết hoạt động giao thông hàng hải trong Eo biển Hormuz thông qua các luồng hàng hải được chỉ định sẵn. Các thông tin chi tiết hơn dự kiến ​​sẽ sớm được công bố trong thời gian tới. Trên X, ông Azizi cũng viết rằng chỉ những tàu buôn nào hợp tác với Iran mới được hưởng lợi từ cơ chế này và phải thực hiện trách nhiệm nộp phí.

Những tấm biển quảng cáo mới xuất hiện tại hệ thống tàu điện ngầm ở Tehran đưa ra tuyên bố rằng Iran có thể tạo ra nguồn thu lên tới 100 tỷ đô la mỗi năm từ các hoạt động liên quan đến Eo biển Hormuz.

Con số này hiện đang được lan truyền rộng rãi trên các phương tiện truyền thông Iran, song hành cùng với những đề nghị về việc thương mại hóa các tuyến cáp dữ liệu chạy xuyên qua tuyến đường thủy chiến lược này. Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), nguyên tắc quyền quá cảnh, vốn bảo vệ sự lưu thông không bị gián đoạn của giao thông hàng hải quốc tế, được áp dụng đối với Eo biển Hormuz. Mặc dù Iran đã ký công ước này, nước này chưa bao giờ phê chuẩn nó.

Hoa Kỳ, các quốc gia vùng Vịnh và các nước Âu châu đều đã bác bỏ tính hợp pháp của cơ chế thu phí do Iran áp đặt. Các quốc gia trong khu vực, các đồng minh Âu châu của họ và Hoa Kỳ đã nhiều lần tuyên bố rằng quyền tự do hàng hải qua eo biển này phải được duy trì mà không kèm theo bất kỳ khoản phí hay hạn chế bổ sung nào.

Khoảng một phần năm lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đã đi qua tuyến đường thủy này, với chiều rộng xấp xỉ 35 km tại điểm hẹp nhất, trước khi Iran đóng cửa tuyến đường này đối với tàu thuyền thương mại vào thời điểm chiến tranh bùng nổ ngày 28 tháng 2. Vào ngày 13 tháng 4, Hải quân Hoa Kỳ đã thiết lập lệnh phong tỏa riêng đối với các cảng biển của Iran.

Truyền thông Hoa Kỳ loan tin, số lượng tàu chở dầu tập trung quanh Đảo Kharg, trạm xuất cảng dầu thô chính của Iran, đã đạt mức cao nhất kể từ khi lệnh phong tỏa hải quân của Hoa Kỳ bắt đầu có hiệu lực. Điều này cho thấy áp lực ngày càng gia tăng trong việc vận chuyển lượng dầu xuất cảng đang bị  ứ đọng tại đây.

Vào thứ Hai, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin rằng các lệnh trừng phạt dầu mỏ của Hoa Kỳ có thể sẽ được tạm đình chỉ, ít nhất là trong suốt quá trình đàm phán. Đồng thời, hãng tin này cũng nhắc lại yêu cầu của Tehran về việc dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt này. Truyền thông Pakistan tiết lộ, Islamabad đã chuyển tới Washington một đề nghị đã được Iran sửa đổi. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã bày tỏ sự lạc quan về triển vọng nối lại các cuộc đàm phán.

"Khi chúng tôi trình bày kế hoạch 14 điểm, phía Hoa Kỳ đã đưa ra những cân nhắc của họ, và đến lượt mình, chúng tôi cũng đã trình bày những quan điểm riêng của chúng tôi," người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baghaei, phát biểu liên quan đến đề nghị của Hoa Kỳ.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 19-5-2026