CUỘC HỌP Ở ISTANBUL: 8 BỘ TRƯỞNG NGOẠI GIAO KÊU GỌI GIẢM LEO THANG XUNG ĐỘT VỚI IRAN VÀ MỞ LẠI EO BIỂN HORMUZ

Artikel von AFP, ngày 23-10: Tại một cuộc họp ở Istanbul, các bộ trưởng ngoại giao từ 8 quốc gia đã ủng hộ giải pháp ngoại giao cho các cuộc xung đột ở khu vực vùng Vịnh, đồng thời yêu cầu mở lại eo biển Hormuz. Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cho biết sau khi các cuộc thảo luận kết thúc vào thứ Sáu 23-10, tất cả các bên đều thống nhất rằng "ngoại giao và đối thoại là con đường duy nhất để tiến về phía trước". Ông Johann Wadephul, người phát ngôn về chính sách đối ngoại của đảng CDU (Đức), đã kêu gọi Iran và lực lượng dân quân Houthi chấm dứt các cuộc tấn công nhắm vào hoạt động vận tải biển quốc tế.

Ông Fidan nhận định: "Có rất nhiều dư địa cho ngoại giao, nhưng cũng có không ít nguy cơ dẫn đến chiến tranh". Do đó, theo ông, yếu tố then chốt nằm ở "quan điểm của các bên liên quan, bao gồm các quốc gia trong khu vực và một số cường quốc trên thế giới".

Ngoài ông Wadephul và ông Fidan, cuộc thảo luận tại thành phố lớn nhất Thổ Nhĩ Kỳ này còn có sự tham gia của các bộ trưởng ngoại giao từ Anh, Ý, Pháp, cùng đại diện các cường quốc khu vực là Ả Rập Saudi, Pakistan và Ai Cập. Đây là lần đầu tiên 8 quốc gia này nhóm họp theo hình thức như vậy. Cuộc họp đã thảo luận về cuộc xung đột liên quan đến Iran, việc Teheran phong tỏa eo biển Hormuz, các cuộc tấn công không ngừng của lực lượng dân quân Houthi (vốn thân Teheran) nhắm vào Ả Rập Saudi, cũng như cuộc chiến tại Ukraine.

Ông Fidan cho biết, các bên tham gia cuộc họp tại Istanbul đã nhấn mạnh yêu cầu "chấm dứt ngay lập tức chiến tranh, cả ở vùng Vịnh lẫn tại Ukraine". Ông nói thêm: "Tất cả chúng tôi đều đồng ý rằng một cuộc tấn công mới nhắm vào Iran sẽ chỉ khiến chiến tranh và xung đột trong khu vực lan rộng hơn nữa", ám chỉ đến Hoa Kỳ và Israel, những bên đã khơi mào xung đột thông qua các cuộc tấn công hồi tháng Hai. Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Noël Barrot cũng cảnh báo về hậu quả nếu xung đột liên quan đến Iran leo thang trở lại. Ông khẳng định, kịch bản đó "sẽ chẳng mang lại kết quả gì ngoài những bên thua cuộc, đồng thời chắc chắn sẽ gây ra những tác động vô cùng nghiêm trọng đối với giá dầu và khí đốt". Vì vậy, cần phải "kiềm chế tối đa". Ông Barrot nhấn mạnh: "Chúng ta không thể để tình hình trong khu vực leo thang thêm nữa". Bộ trưởng Ngoại giao Ý Antonio Tajani tuyên bố rằng cần tập trung nỗ lực vào việc hạ nhiệt căng thẳng nhằm "bảo vệ quyền tự do hàng hải". Ông cho biết: "Tôi không tin rằng vấn đề này có thể được giải quyết chỉ bằng các biện pháp quân sự". Theo ông, nếu muốn mở lại eo biển Hormuz, "chúng ta phải thúc đẩy đối thoại và làm cho Iran hiểu rõ rằng lập trường hiện tại của họ không thể tiếp diễn".

Ông Wadephul cũng kêu gọi chấm dứt hành động phong tỏa eo biển Hormuz, một huyết mạch quan trọng của thương mại thế giới, do Iran thực hiện, đồng thời yêu cầu chấm dứt các cuộc tấn công của lực lượng dân quân Houthi nhắm vào tàu thuyền trên Biển Đỏ. "Đã đến lúc phải dừng lại", ông Wadephul tuyên bố tại Istanbul.

Chính trị gia thuộc đảng CDU này nói thêm: "Iran và lực lượng Houthi đang biến nền kinh tế toàn cầu thành con tin thông qua các cuộc tấn công vào hoạt động vận tải biển quốc tế. Họ phải chịu trách nhiệm cho tình trạng mất ổn định tại Trung Đông, các cuộc khủng hoảng nhân đạo ở Yemen và các cuộc khủng hoảng lương thực tại các quốc gia thuộc Nam bán cầu".

Hiệp hội Chủ tàu Đức (VDR) đã hoan nghênh sáng kiến ​​của ông Wadephul về việc đảm bảo tự do và an ninh hàng hải. Ông Martin Kröger, Giám đốc điều hành VDR, khẳng định: "Đức không thể chỉ đứng ngoài cuộc khi nói đến an ninh của các tuyến đường biển. Là một quốc gia thương mại, chúng ta phụ thuộc vào các tuyến đường biển thông suốt, phục vụ cho hoạt động xuất cảng cũng như cung ứng năng lượng, nguyên liệu thô và hàng hóa".

Cuộc họp tại Istanbul là lần đầu tiên diễn ra theo khuôn khổ được gọi là "R4+E3". Khuôn khổ E3, bao gồm Đức, Vương quốc Anh và Pháp, đã được thiết lập cách đây hơn 20 năm trong bối cảnh các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran. Năm nay, nhóm "R4", gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Saudi, Pakistan và Ai Cập, đã hình thành một cơ chế phối hợp chính sách an ninh chặt chẽ hơn nhằm ứng phó với các xung đột liên quan đến Iran.

Sau các cuộc thảo luận tại Istanbul, ông Barrot cho biết, sau những "cuộc đối thoại mang tính xây dựng cao", 8 quốc gia này đã quyết định tiếp tục duy trì các cuộc họp thường xuyên trong khuôn khổ này.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 25-10-2026