CÁC NHÀ THIÊN VĂN HỌC TÌM THẤY BẰNG CHỨNG VỀ MỘT MẶT TRĂNG KHỔNG LỒ NẰM BÊN NGOÀI THÁI DƯƠNG HỆ

Artikel von Sofie Reichel/FOCUS online, ngày 25-10:  Các nhà thiên văn học đã tìm thấy được những dấu hiệu về một thiên thể đồng hành khác thường trong hệ CD-35 2722. Một vật thể có khối lượng ít nhất bằng Mộc tinh, có thể đang quay quanh một sao lùn nâu, và bản thân sao lùn nâu này lại quay quanh một ngôi sao khác. Theo thông cáo báo chí từ Đài quan sát Nam Âu châu(ESO), nếu được xác nhận, đây sẽ là trường hợp đầu tiên tìm thấy được một vệ tinh tự nhiên bên ngoài hệ Mặt Trời của chúng ta.

Dữ liệu từ kính thiên văn VLT cho thấy sự tồn tại của một thiên thể đồng hành khổng lồ

Ngôi sao trung tâm có khối lượng bằng khoảng 1/2 Mặt Trời. Quay quanh nó là một sao lùn nâu với khối lượng gấp khoảng 37 lần Mộc tinh, một vật thể lớn hơn nhiều so với một hành tinh, nhưng lại không đủ khả năng duy trì quá trình kết hợp hạch Hydro liên tục như các ngôi sao thực thụ.

Sử dụng thiết bị CRIRES+ trên Kính thiên văn Rất lớn (VLT) tại Chile, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy những biến đổi nhỏ trong chuyển động của sao lùn nâu. Những biến đổi như vậy có thể xảy ra khi hai thiên thể cùng quay quanh một trọng tâm chung. Thiên thể đồng hành tiềm năng này hiện vẫn chưa được quan sát trực tiếp. Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí *Nature* vào tháng 7 vừa qua.

Vệ tinh ngoại hành tinh (exosatellite) khó phân loại rõ ràng

Các nhà nghiên cứu tạm gọi vật thể này là "vệ tinh ngoại hành tinh" (Exosatellite). Mặc dù khối lượng của nó đủ lớn để được phân loại là một hành tinh, nhưng việc nó quay quanh một sao lùn nâu cũng khiến thuật ngữ "mặt trăng" trở nên phù hợp.

"Hệ thống này rất khó định nghĩa bằng các thuật ngữ quen thuộc trong hệ Mặt Trời của chúng ta, chẳng hạn như 'hành tinh' hay 'mặt trăng'," trưởng nhóm nghiên cứu Kevin Hoy giải thích trong thông cáo báo chí. Hiện tại, thông tin này vẫn cần được xác nhận thêm; cho đến nay, chưa có một mặt trăng ngoại hành tinh (Exomoon) nào được xác định chắc chắn bên ngoài hệ Mặt Trời.

Sao lùn nâu là gì?

Sao lùn nâu là những thiên thể nằm ở khoảng giữa các hành tinh và các ngôi sao. Theo NASA, chúng thường có khối lượng gấp từ 13 đến 80 lần Mộc tinh. Tuy nhiên, khối lượng của chúng không đủ lớn để duy trì phản ứng kết hợp hạch hạt nhân Hydro, quá trình giúp các ngôi sao tỏa sáng. Vì lý do này, chúng không được coi là những ngôi sao hoàn chỉnh.

Không giống như các ngôi sao, sao lùn nâu ngày càng trở nên lạnh hơn và mờ hơn theo thời gian. Do phát ra rất ít ánh sáng , chúng thường được nhìn thấy chủ yếu thông qua phổ hồng ngoại. Một số trong đó hình thành, giống như các ngôi sao, từ những đám mây khí và bụi, trong khi số khác có thể hình thành theo cách tương tự như các hành tinh, bên trong những đĩa vật chất bao quanh các ngôi sao trẻ.

(Có sự hỗ trợ của AI)

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 27-10-2026