MỘT LỆNH NGỪNG BẮN MONG MANH Ở KHU VỰC BIÊN GIỚI LIBANON -             ISRAEL DO MỸ HẬU THUẪN - TRONG TÌNH TRẠNG THỬ THÁCH

Đề nghị về một lệnh ngường bắn ở biên giới Libanon-Israel trở thành tâm điểm của các cuộc đàm phán. Một kế hoạch do Mỹ hậu thuẫn dành cho một số khu vực ở miền nam Libanon đang là trọng tâm trong các cuộc thảo luận giữa Israel và Libanon, đặt lệnh ngừng bắn hiện tại vào tình thế căng thẳng chính trị gay gắt hơn bao giờ hết. Đang được thảo luận tại Washington, đề nghị này không nhằm mục đích đạt được một thỏa thuận cuối cùng toàn diện, mà thay vào đó là một mô hình chuyển tiếp có giới hạn và được kiểm soát.

Điều này có ý nghĩa quan trọng bởi lẽ, mặc dù lệnh ngừng bắn ở miền nam Libanon đã giúp giảm bớt bạo lực, nhưng nó lại thất bại trong việc giải quyết các tranh chấp cốt lõi liên quan đến lãnh thổ, sự hiện diện quân sự và vai trò tương lai của Hisbollah. Một mô hình biên giới đóng vai trò như dự án thí điểm có thể chứng minh liệu những tiến bộ hạn chế trên thực địa có khả thi hay không?.

Kế hoạch dựa trên việc chuyển giao lãnh thổ có giới hạn

Theo các báo cáo, quân đội Israel sẽ chuyển giao một số khu vực nhất định ở miền nam Libanon cho quân đội Libanon như một phần của thỏa thuận theo từng giai đoạn. Ý tưởng này bao gồm một mô hình thử nghiệm có phạm vi hạn chế, được đề nghị nhằm hạ nhiệt căng thẳng và phát tín hiệu cho Beirut thấy rằng những tiến bộ cụ thể về chủ quyền là điều khả thi.

Khía cạnh then chốt của cách tiếp cận này là nó không cố gắng giải quyết mọi vấn đề cùng một lúc. Thay vào đó, nó thử nghiệm xem liệu cả hai bên có thể chấp nhận một thỏa thuận an ninh thực tế tại một khu vực cụ thể hay không, trước khi giải quyết cuộc xung đột chính trị rộng lớn hơn.

Washington đặt mục tiêu tạo ra một vùng đệm an ninh

Vai trò của Mỹ là vô cùng quan trọng, khi đề xuất nghị muốn một lộ trình dẫn đến việc Israel rút quân, trong khi Israel đòi hỏi những bảo đảm chắc chắn hơn rằng các khu vực được bàn giao sẽ không rơi vào tầm ảnh hưởng của Hisbollah hay trở thành bàn đạp cho các cuộc tấn công mới.

Do đó, kế hoạch này không chỉ đơn thuần liên quan đến ranh giới lãnh thổ; nó còn nhằm thiết lập một công thức an ninh mà cả hai bên đều có thể chấp nhận được, ít nhất là trong ngắn hạn, tại một trong những khu vực bất ổn nhất của khu vực. Hisbollah vẫn là trở ngại lớn nhất

Thách thức chính nằm ở chỗ bất kỳ kế hoạch biên giới nào cũng chắc chắn sẽ vấp phải vấn đề chưa được giải quyết liên quan đến Hisbollah. Israel coi nhóm này là mối đe dọa trọng yếu ở miền nam, trong khi Libanon phải đối mặt với thực tế chính trị rằng Hisbollah vẫn là một thế lực hùng mạnh trong nước.

Điều này có nghĩa là ngay cả một thỏa thuận thí điểm khả thi cũng có thể vấp phải sự phản đối từ bên ngoài bàn đàm phán. Lệnh ngừng bắn có thể được duy trì trong một thời gian, nhưng việc khai triển kế hoạch biên giới sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều nếu một trong những lực lượng vũ trang hùng mạnh nhất bác bỏ khuôn khổ cơ bản của kế hoạch đó. Điều gì sẽ diễn ra tiếp theo?

Câu hỏi đặt ra là liệu kế hoạch biên giới được đề nghị có thể dung hòa các yêu cầu về an ninh của Israel, lợi ích về chủ quyền của Libanon và sự phản đối từ phía Hisbollah hay không?. Nếu việc bàn giao lãnh thổ, dù chỉ ở quy mô hạn chế, được khai triển, đây có thể trở thành phép thử thực tế đầu tiên để xem liệu lệnh ngừng bắn có thể chuyển biến thành một trạng thái ổn định hơn hay không.

Nếu kế hoạch này bị đình trệ, những nghi ngại về việc liệu sự yên tĩnh hiện tại có thể dẫn đến một giải pháp chính trị lâu dài hay không sẽ càng gia tăng. Tóm lại, điểm mấu chốt hiện nay là: lệnh ngừng bắn vẫn đang được duy trì, nhưng đề xuất về biên giới do Mỹ hậu thuẫn này có thể sẽ là phép thử lớn đầu tiên đối với nó.

Vũ Thái an, người lính VNCH, ngày 27-6-2026