MỸ CÁO BUỘC CÔNG TY ASML CỦA HÒA LAN VẬN CHUYỂN TRÁI PHÉP MÁY MÓC LÀM CHIP CAO CẤP SANG TRUNG QUỐC 

Theo nguồn tin từ Manager Magazin: Mỹ đã đưa ra những cáo buộc nghiêm trọng đối với ASML, nhà sản xuất thiết bị chế tạo Chip, là công ty của Hòa Lan, bị nghi ngờ đã vận chuyển một hệ thống tối tân sang Trung Quốc, vi phạm các quy định hạn chế xuất cảng. Những căng thẳng xoay quanh vấn đề này vốn không phải là chuyện mới.

ASML đang đối mặt với những cáo buộc nghiêm trọng. Chính phủ Mỹ nghi ngờ rằng một trong những cỗ máy quang khắc tối tân nhất của công ty Hòa Lan này có thể đã lọt vào Trung Quốc, bất chấp các biện pháp kiểm soát xuất cảng chặt chẽ. Theo Bloomberg, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick (64 tuổi) được cho là đã bày tỏ những lo ngại này trong nhiều cuộc họp với các lãnh đạo của ASML.

Công ty ASML bác bỏ các cáo buộc, nhấn mạnh rằng họ chưa bao giờ vận chuyển hệ thống quang khắc cực tím (EUV), loại thiết bị là tâm điểm của các cáo buộc, sang Trung Quốc. Hơn nữa, công ty khẳng định không có cơ phận, mô-đun hay thiết bị nào được phát triển riêng cho hệ thống này từng được xuất cảng sang Trung Quốc.

Những hệ thống có kích thước tương đương xe buýt chở học sinh

Theo một tài liệu nội bộ của công ty, hiện có 314 hệ thống EUV đang hoạt động trên toàn thế giới và 26 hệ thống khác đã ngừng hoạt động; không có hệ thống nào trong số đó đặt tại Trung Quốc. Công ty ASML lưu ý rằng những cỗ máy này, có kích thước tương đương một chiếc xe buýt chở học sinh và đòi hỏi sự bảo trì thường xuyên từ các chuyên viên kỹ thuật của ASML , không thể bị tháo dỡ hoặc di dời một cách bí mật nếu không có sự tham gia của nhà sản xuất.

Tuy nhiên, một số quan chức cấp cao thuộc chính quyền Trump chia sẻ với Bloomberg rằng họ có dấu hiệu cho thấy ASML không tuân thủ đầy đủ các quy định, chẳng hạn như việc xuất cảng các thiết bị chuyên dụng liên quan đến hệ thống EUV sang Trung Quốc. Do tính chất tế nhị của vấn đề, họ không đưa ra bằng chứng cụ thể. Đồng thời, theo Bloomberg, họ cũng không cho biết liệu có bằng chứng nào chứng minh một hệ thống EUV thực sự đã được lắp đặt tại Trung Quốc hay không?. Các lô hàng tiềm năng gửi cho Huawei cũng đang bị xem xét kỹ lưỡng.

Vụ tranh chấp này làm gia tăng áp lực lên ASML; với tư cách là công ty niêm yết có giá trị nhất Âu châu, trong nhiều năm qua, ASML luôn là tâm điểm trong nỗ lực của Mỹ nhằm hạn chế khả năng thu mua của Bắc Kinh đối với kỹ nghệ sản xuất Chip tối tân. Dưới áp lực từ Washington, Hòa Lan và Nhật Bản đã hạn chế đáng kể việc xuất cảng sang Trung Quốc các hệ thống EUV (tia cực tím xa) và một số hệ thống quang khắc tối tân (tia cực tím sâu). Trước đó, giới chức Mỹ từng phàn nàn rằng ASML đã đẩy nhanh tiến độ giao các hệ thống DUV, vốn vẫn được phép xuất cảng vào thời điểm đó, cho khách hàng Trung Quốc ngay trước khi các quy định mới có hiệu lực.

Theo Bloomberg, Washington cũng lo ngại về việc hỗ trợ kỹ thuật dành cho các công ty bán dẫn Trung Quốc nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ, bao gồm SwaySure Technology, một đối tác của Huawei. ASML cũng bác bỏ các cáo buộc này, khẳng định công ty tuân thủ nghiêm ngặt mọi quy định kiểm soát xuất cảng của Mỹ, Hòa Lan và các quốc gia khác, Bloomberg đưa tin.

Yêu cầu về giấy phép

Bộ Ngoại giao Hòa Lan tuyên bố rằng có những quy định rõ ràng điều chỉnh việc xuất cảng các máy móc để sản xuất chất bán dẫn. Bất kỳ máy mói hay cơ phận hoặc kỹ thuật nào thuộc phạm vi điều chỉnh của các quy định này đều cần có giấy phép, và chính sách này được thực thi rất nghiêm ngặt.

Vào tháng 4, chính phủ Mỹ đã đề nghị dự luật yêu cầu các đồng minh phải đồng bộ hóa các biện pháp kiểm soát xuất cảng của họ với Mỹ. Mục tiêu là hạn chế khả năng sản xuất chất bán dẫn tiên tiến của Trung Quốc. Thiết bị của ASML đã được nêu đích danh trong dự luật này. Hãng tin Reuters từng đưa tin vào tháng 12 rằng các nhà khoa học Trung Quốc đã phát triển một nguyên mẫu hệ thống EUV; các cựu kỹ sư của ASML được cho là đã tham gia vào dự án này.

Trong khi đó, chính quyền của ông Donald Trump vẫn đang nỗ lực thiết lập một chính sách nhất quán về kiểm soát xuất cảng đối với thiết bị sản xuất chất bán dẫn. Một dự luật đang được Quốc hội xem xét nhằm mục đích áp dụng các yêu cầu tương đồng cho các nhà cung cấp nước ngoài như ASML và các công ty của Mỹ.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 21-6-2026