TÌNH TRẠNG XĂNG DẦU CỦA VN ĐANG LÂM VÀO KHÓ KHĂN - CÁCH GIẢI QUYẾT CỦA VN KHI EO BIỂN HORMUZ BẤT ỔN, LIỆU CÓ KHẢ THI?

Cho đến hôm nay nguồn dự trữ quốc gia của VN: chỉ ở mức 7-9 ngày, nếu được cảng khẩu ròng. Đây là nguồn dự trữ  chuyên dụng của nhà nước, rất mỏng so với tiêu chuẩn an toàn 90 ngày của IEA. Tính chung cho toàn bộ dự trữ , kể luôn cả kho thương mại: chỉ dưới 20 ngày

Nếu cộng lượng tồn kho tại các đầu mối như Petrolimex và 2 nhà máy lọc dầu thì tổng cũng chưa đến 20 ngày. Nhưng phần lớn lượng này là để phân phối ra thị trường ngay, không phải để lưu trữ khẩn cấp dài hạn.

Theo tình trạng hiện nay tại các nhà máy lọc dầu

Nghi Sơn: phụ thuộc 87% dầu thô Kuwait, nhập qua Hormuz. Dự trữ của nhà máy chỉ đảm bảo đến hết tháng 3/2026.

Dung Quất: chạy 118% công suất, tự chủ 70% từ dầu trong nước, 30% còn lại nhập từ Nam Mỹ, Phi châu ... nên ít bị ảnh hưởng bởi Vùng Vịnh.

Vì sao Hormuz quan trọng với VN?

Năm 2024, VN nhập 11,7 triệu tấn dầu thô từ Kuwait, 620 nghìn tấn LPG từ Qatar, 369 nghìn tấn LPG từ UAE. Phần lớn đi qua Hormuz. Nếu eo biển bị phong tỏa dài:

Nguồn cung: 2025 VN phải nhập 14,1 triệu tấn dầu thô + 10 triệu tấn xăng dầu thành phẩm. An ninh năng lướng sẽ bị đe dọa thường xuyên và rất nghiêm trọng nếu chiến sự kéo qua tháng 4/2026.

Giá: Diesel 0,001S-V đầu tháng 4/2026 đã lên 44.980 VND/lít, tăng 155% trong 3 tháng. Quỹ bình ổn chi 5.000 VND/lít Diesel nhưng chỉ còn dư địa khoảng 15 ngày.

Tìng trạng xấu nhất cho VN

Bộ Công Thương chỉ cam kết bảo đảm nguồn cung đến hết tháng 4/2026. Nếu Hormuz bị phong tỏa tiếp và không có giải pháp ngoại giao, VN sẽ đối mặt thiếu hụt thật sự chứ không chỉ tăng giá.

Tóm lại: Kho chiến lược 7-9 ngày, kho thương mại cộng chỉ dưới 20 ngày. Sau mốc tháng 4/2026, nếu Hormuz chưa thông thì rủi ro thiếu hàng rất cao, đặc biệt với Nghi Sơn. Chính phủ đang lên kế hoạch xây kho dự trữ đạt 90 ngày nhưng phải cuối thập niên này mới có thể hoàn thành.

Một phân tích sâu hơn với 3 giai đọa: rủi ro ngắn hạn, các phương án ứng phó VN đang/có thể làm, và kịch bản nếu Hormuz đóng 1-3 tháng.

1. Điểm yếu chí mạng của VN hiện tại

Hạng mục

Thực trạng

Vì sao nguy hiểm nếu Hormuz đóng

Dự trữ quốc gia

7-9 ngày nhập ròng

Chuẩn IEA là 90 ngày. VN thấp nhất châu Á, sau cả Philippines

Nghi Sơn

200k thùng/ngày, 87% dầu Kuwait

Dung Quất

148k thùng/ngày, 70% dầu trong nước

Còn 30% nhập Nam Mỹ, Phi châu không qua Hormuz nên đỡ hơn

Quỹ bình ổn

Đã chi 5.300 tỷ trong 1 tháng

Với mức chi 5.000 VND/lít Diesel hiện tại, chỉ trụ thêm ∼15 ngày nữa

Phụ thuộc nhập cảng

2025 cần nhập 14,1 triệu tấn dầu thô + 10 triệu tấn xăng dầu thành phẩm

65% dầu thô nhập qua Hormuz, chủ yếu từ Kuwait

2. 5 cửa thoát hiểm VN đang tính đến

Cửa 1.2: Đổi nguồn cung – né Hormuz

Nga: ESPO từ cảng Kozmino, đi thẳng Biển Đông không qua Hormuz. Nhược điểm: giá + phí tàu cao, thanh toán vướng cấm vận.

Mỹ: WTI Midland, dầu nhẹ hợp Nghi Sơn. Đã có lô thử 2023. Nhược: hành trình 45 ngày, cước 4-5 USD/thùng.

Châu Phi + Nam Mỹ: Angola, Nigeria, Brazil. Dung Quất đang dùng. Nghi Sơn khó vì cấu hình luyện cốc chỉ hợp dầu Kuwait.

Cửa 2.2: Tăng khai thác trong nước

Bạch Hổ, Rồng, Sư Tử… đang suy giảm 5-7%/năm. Mỏ mới Cá Voi Xanh, Kèn Bầu chưa vào khai thác. Ngắn hạn chỉ tăng được ∼10% sản lượng, không bù nổi 14 triệu tấn nhập.

Cửa 3.2: Siết tiêu dùng – ưu tiên Diesel

Chính phủ đã tính tới các bài toán từng làm hồi 2022:

Bắt buộc xe buýt công cộng, tàu cá chuyển sang giờ thấp điểm

Giảm 50% chiếu sáng đô thị sau 22h

Ưu tiên Diesel cho logistics, nông nghiệp. Xăng có thể siết trước

Khởi động việc bán B5, E5 bắt buộc 100% để giảm 5% xăng gốc nhập

Cửa 4.2: Xả kho + vay mượn ASEAN

Nhật Bản dự trữ 254 ngày, Nam Hàn 185 ngày, Trung Quốc ∼90 ngày. VN có thể đàm phán "Swap" dầu khẩn cấp

Indonesia cũng chỉ có 21-25 ngày nên khó giúp. Chỉ còn Singapore có kho thương mại lớn

Cửa 5.2: Tăng dự trữ dài hạn

Hà Nội đã duyệt Quy hoạch: xây kho 90 ngày vào 2030. Nhưng giờ là 2026, chưa kịp. Ngắn hạn chỉ có thể thuê kho nổi FPSO ngoài khơi Vũng Tàu, giá 0,8-1,2 USD/thùng/tháng.

3. Giải quyêt, nếu Hormuz đóng 1 tháng tới 3 tháng

Ứng phó khả thi, nếu Hormuz đóng, 

2 tuần

Giá Diesel chạm 50k/lít. Quỹ bình ổn cạn. Nghi Sơn giảm 30% công suất

Xả toàn bộ kho thương mại + tăng nhập cảng xăng dầu từ  Mỹ, Brazil. Dân chưa thiếu hàng

1 tháng

Nghi Sơn dừng máy. Thiếu 8 triệu lít/ngày = 25% nguồn cung. CPI giao thông tăng 12,85% như T3/2026

Tem phiếu dầu cho xe tải, ưu tiên lúa gạo. Nhập cảng khẩn cấp từ kho Singapore

3 tháng

Thiếu hụt thật sự. Cây xăng chỉ bán theo giờ. Điện chạy dầu cắt luân phiên

Kích hoạt tình trạng khẩn cấp năng lượng. Đàm phán Nga bán ESPO giá cố định như Pakistan đang làm

4. Cái VN cần làm ngay trong 30 ngày tới

Mua gấp 3 triệu thùng dầu Brent + WTI để lấp chỗ trống nếu tàu Kuwait quay đầu. Tầm 300 triệu USD

Ký hợp đồng thuê 2 kho nổi 1 triệu thùng ở Vũng Tàu. Có thể chứa 6 ngày tiêu thụ

Ép Nghi Sơn chạy thử 100% dầu Murban UAE vì UAE có đường ống Fujairah né Hormuz

Tăng xăng với lượng pha rượu E5 lên E10 ngay Q3/2026: tiết kiệm 500k tấn xăng/năm, tương đương 12 ngày nhập

Tóm lại: Với kho <20 ngày, VN chỉ an toàn nếu khủng hoảng Hormuz giải quyết trước tháng 5/2026. Qua mốc đó, bài toán không còn là “giá bao nhiêu” mà là “còn dầu để chạy máy phát điện không”.

bài viết với sự trợ giúp của AI.

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 30-6-2026