WASHINGTON GIA TĂNG ÁP LỰC LÊN CÁC ĐỒNG MINH NATO VỀ SỰ HIỆN DIỆN CỦA QUÂN ĐỘI 

Nguồn tin từ AFP: Ngoài việc cắt giảm lực lượng đã được công bố trước đó, các quốc gia Âu châu có thể đối mặt với việc bị rút thêm quân: Trong cuộc họp với những Bộ trưởng BQP của NATO tại Brüssels vào thứ Năm 18-6, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã thông báo về một đợt đánh giá, kéo dài tới 6 tháng, đối với "sự hiện diện và các căn cứ của quân đội Mỹ tại Âu châu ", qua đó gia tăng áp lực lên các đồng minh. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius (thuộc đảng SPD) kêu gọi các đồng minh Âu châu cần "thêm chút thời gian" để thực hiện quá trình chuyển đổi một cách trật tự, trong bối cảnh Mỹ cắt giảm các đóng góp của mình cho NATO.

Ông Hegseth tuyên bố rằng việc đánh giá sự hiện diện của quân đội Mỹ nhằm bảo đảm "NATO nhanh chóng và không thể đảo ngược tiến tới một liên minh do Âu châu dẫn dắt, trong đó Âu châu gánh vác trách nhiệm chính đối với việc phòng thủ." Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cũng nhấn mạnh rằng đợt đánh giá này nhằm bảo đảm NATO "cam kết rằng các quyền xử dụng căn cứ và bay qua không phận của chúng ta được xác định rõ ràng và được bảo đảm."

Trong nhiều năm qua, Mỹ đã lên kế hoạch giảm bớt sự hiện diện tại Âu châu để tập trung nhiều hơn vào khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Những tháng gần đây đã xuất hiện nhiều tuyên bố, đôi khi mâu thuẫn nhau, liên quan đến việc Mỹ sẽ rút quân khỏi NATO.

Vào tháng 10, Mỹ xác nhận việc rút hàng nghìn binh sĩ khỏi Đông Âu, đặc biệt là từ Rumänien. Vào tháng 5 năm nay, Pentagon đã công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức. Sau đó, ông Trump tuyên bố ý định điều động thêm 5.000 binh sĩ tới Ba Lan, sau khi tạm dừng một kế hoạch trước đó về việc tái triển khai 4.000 binh sĩ Mỹ tại quốc gia này.

Thông báo về việc rút quân khỏi Đức được đưa ra sau những chỉ trích từ Thủ tướng Friedrich Merz (thuộc đảng CDU) liên quan đến cuộc chiến với Iran. Các đồng minh NATO khác cũng hứng chịu sự giận dữ của ông Trump trong bối cảnh này. Tổng thống Mỹ đã chỉ trích Pháp vì từ chối cấp quyền xử dụng không phận cho Mỹ. Ông Trump cũng đe dọa sẽ rút quân đội Mỹ khỏi Tây Ban Nha và Ý. Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez, cùng những hành động khác, đã cấm quân đội Mỹ xử dụng các căn cứ tại Tây Ban Nha để thực hiện các cuộc tấn công nhắm vào Iran.

Vào thứ Năm 18-6, ông Hegseth đã mô tả hành động này là "đáng xấu hổ". Ông tuyên bố rằng các đồng minh đã đặt "những người con trai và con gái" của nước Mỹ vào tình thế nguy hiểm. "Không có lý do gì để biện minh cho điều đó." Tuy nhiên, Tổng thư ký NATO Mark Rutte không coi thông báo của ông Hegseth là một hình phạt đối với lập trường của các đồng minh về khả năng xảy ra chiến tranh với Iran. Ông Rutte cho biết mình "chưa nghe thấy điều gì như vậy" sau cuộc họp mà ông Hegseth đã rời đi sau khoảng hai giờ.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Pistorius nhấn mạnh rằng không có "thông báo cụ thể nào" từ phía Mỹ trong cuộc họp liên quan đến việc rút quân hoặc nhân sự khỏi Đức hay Âu châu. Thay vào đó, trọng tâm thảo luận là về một lộ trình thực hiện. "Vấn đề cốt lõi là cách liên hệ có sự phối hợp," vị Bộ trưởng nhấn mạnh. Ông lưu ý rằng thách thức lớn nhất là phải "tránh tạo ra những lỗ hổng năng lực nguy hiểm."

Ông Pistorius cảnh báo về việc vội vàng chuyển đổi sang một NATO mang đậm dấu ấn Âu châu hơn. Ông giải thích rằng sẽ rất "khó khăn và nguy hiểm cho an ninh khu vực NATO tại Âu châu nếu các năng lực quân sự bị rút đi quá nhanh mà không có sự rõ ràng về thời điểm có thể thay thế chúng." Ông Pistorius lập luận rằng, mặc dù nhiều năng lực có thể được thay thế "rất nhanh chóng", hoặc giảm thiểu tác động khi thiếu vắng, nhưng cũng có những năng lực không thể làm được như vậy.

Ví dụ, đối với các loại vũ khí tầm xa có độ chính xác cao, cần phải có "giải pháp chuyển tiếp hoặc đơn giản là cần thêm thời gian" trước khi chúng có thể được rút đi. "Đó là vấn đề chúng tôi sẽ phải đàm phán với các đối tác Mỹ." Với những thông báo được đưa ra chỉ khoảng 3 tuần trước hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara, Mỹ đã gia tăng áp lực lên các đồng minh. Washington muốn đảm bảo rằng các đối tác sẽ thực hiện cam kết tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, vốn đã được thống nhất tại hội nghị thượng đỉnh NATO năm ngoái ở The Hague.

Tại Brüssels, ông Hegseth đe dọa sẽ cắt giảm phần đóng góp của Mỹ vào ngân sách NATO nếu không phải tất cả các đồng minh đều thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình. Ngân sách NATO năm nay ở mức 5,3 tỷ Euro, do các quốc gia thành viên đóng góp theo những tỷ lệ khác nhau; Mỹ, cũng như Đức, chi trả khoảng 15% tổng số tiền này.

Vào cuối tháng 5, Bộ Quốc phòng Mỹ đã thông báo cho các đồng minh về mức độ cắt giảm đóng góp của Washington đối với cái gọi là Mô hình Lực lượng NATO. Washington cũng đã dừng kế hoạch khai triển hỏa tiễn  hành trình tầm xa tới Đức.

Mô hình lực lượng này cung cấp khuôn khổ tổng thể về cách thức quân đội quốc gia được huy động cho liên minh. Thông tin chi tiết về các khoản đóng góp cụ thể được xếp vào diện tối mật. Tuy nhiên, theo các báo cáo truyền thông, Mỹ dự định sẽ giảm đáng kể số lượng oanh tạc cơ chiến lược và các chiến đấu cơ trong tương lai, bên cạnh các đợt cắt giảm khác; một hàng khôg mẫu hạm của Mỹ cũng nằm trong kế hoạch rút khỏi hệ thống này.

Tổng thư ký NATO Rutte cho biết đã có "sự đồng thuận rộng rãi" giữa các đồng minh của Washington về việc họ cần gánh vác trách nhiệm lớn hơn. Ông Rutte nhấn mạnh rằng một số lực lượng mà Mỹ đang rút bớt vốn đã "có đầy đủ nhân sự, trong khi một số khác đã gần đủ quân số", đồng thời lưu ý rằng "vẫn còn những phần việc cần tiếp tục khai triển".

Vũ Thái An, người lính VNCH, ngày 20-6-2026